ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2013/35
Karar Sayısı : 2013/75
Karar Günü : 6.6.2013
R.G. Tarih-Sayı : 22.11.2013-28829
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 11. İcra HukukMahkemesi
İTİRAZINKONUSU : 21.5.1986günlü, 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun'un ek 9. maddesine, 29.3.2011 günlü, 6215 sayılı Kanun'un 10. maddesiyleeklenen 'Kamu kurum ve kuruluşlarına ait alacaklar hariç olmak üzere, sporkulüplerinin Spor Toto Teşkilat Başkanlığı nezdindeki isim haklarından doğanalacakları haczedilemez ve bu alacaklar devir ve temlik edilemez.'biçimindeki yirminci fıkranın Anayasa'nın 2., 5., 10., 13. ve 125. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Davacıalacaklı tarafından yapılan kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takibinkesinleşmesi üzerine borçlu spor kulübünün Spor Toto Teşkilat Başkanlığındabulunan haklarına haciz konulması talebinin itiraz konusu kural gerekçegösterilmek suretiyle icra müdürlüğünce reddedilmesi üzerine, davacı alacaklıtarafından icra müdürlüğü işlemine karşı şikâyet başvurusunda bulunulan davada,itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırılık iddiasını ciddi bulan Mahkeme,iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
3289 sayılı Kanun'un ek 9. maddesinin itiraz konusu yirmincifıkrası şöyledir:
'(Ekfıkra: 29/3/2011-6215/10 md.) Kamu kurum ve kuruluşlarına ait alacaklar hariçolmak üzere, spor kulüplerinin Spor Toto Teşkilat Başkanlığı nezdindeki isimhaklarından doğan alacakları haczedilemez ve bu alacaklar devir ve temlikedilemez.'
B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 5., 10., 13. ve 125.maddelerine dayanılmış, 35. ve 36. maddeleri ise ilgili görülmüştür.
IV- İLK İNCELEME
AnayasaMahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, Serruh KALELİ, AlparslanALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra AylaPERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, HicabiDURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ınkatılımlarıyla 3.4.2013 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Erhan TUTAL tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan veilgili görülen Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, itiraz konusu kuralın, insan haklarına saygılıdemokratik hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığı, şahısların alacakları ileilgili olarak spor kulüplerinin isim hakkı gelirlerinin haczedilememesinin hakarama özgürlüğünün kullanılamaması sonucunu doğurduğu, kamu alacakları yönündenhaciz yasağı konulmazken vatandaşların alacakları bakımından haciz yasağıgetirilmesinin eşitlik ilkesi ile bağdaşmadığı belirtilerek kuralın,Anayasa'nın 2., 5., 10., 13. ve 125. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un 43. maddesine göre, ilgisi nedeniyle itiraz konusu kural,Anayasa'nın 35. ve 36. maddeleri yönünden de incelenmiştir.
İtiraz konusu kural, kamu kurum ve kuruluşlarına ait alacaklarhariç olmak üzere tescilli spor kulüplerinin Spor Toto Teşkilat Başkanlığınezdindeki isim haklarından doğan alacaklarının haczedilemeyeceğini ve bualacakların devir ve temlik edilemeyeceğini düzenlemektedir.
Anayasa'nın 35. maddesinde, herkesin, mülkiyet ve miras haklarınasahip olduğu, bu hakların ancak kamu yararı amacıyla, kanunlasınırlanabileceği, mülkiyet hakkının kullanılmasının toplum yararına aykırıolamayacağı hükme bağlanmıştır. Mülkiyet hakkı, kişiye başkasının hakkına zararvermemek ve kanunların koyduğu sınırlamalara uymak koşuluyla, sahibi olduğuşeyi dilediği gibi kullanma, ürünlerinden yararlanma ve tasarruf olanağı verenbir haktır.
Anayasa'nın13. maddesine göre temel hak ve özgürlüklere yönelik sınırlamalar, demokratiktoplum düzeninin ve laik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırıolamayacağı gibi hak ve özgürlüklerin özlerine de dokunamaz.
Çağdaşdemokrasiler, temel hak ve özgürlüklerin en geniş ölçüde sağlanıp güvencealtına alındığı rejimlerdir. Temel hak ve özgürlükleri büyük ölçüde kısıtlayanve kullanılamaz hâle getiren sınırlamalar hakkın özüne dokunur. Temel hak veözgürlüklere getirilen sınırlamaların yalnız ölçüsü değil, koşulları, nedeni,yöntemi, kısıtlamaya karşı öngörülen kanun yolları gibi güvenceler demokratiktoplum düzeni kavramı içinde değerlendirilmelidir. Bu nedenle, temel hak veözgürlükler, istisnaî olarak ve özüne dokunmamak koşuluyla demokratik toplumdüzeninin gerekleri için zorunlu olduğu ölçüde ve ancak kanunlasınırlandırılabilirler.
Demokratikbir toplumda temel hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamanın, bu sınırlamaylagüdülen amacın gerektirdiğinden fazla olması düşünülemez. Demokratik hukukdevletinde güdülen amaç ne olursa olsun, kısıtlamaların, bu rejimlere özgüolmayan yöntemlerle yapılmaması ve belli bir özgürlüğün kullanılmasını önemliölçüde zorlaştıracak ya da ortadan kaldıracak düzeye vardırılmaması gerekir.
Diğertaraftan, Anayasa'nın 36. maddesinde, hak arama özgürlüğü güvence altınaalınmıştır. Hak arama özgürlüğünün temel unsurlarından biri mahkemeye erişimhakkıdır. Mahkemeye erişim hakkı, hukuki biruyuşmazlığın bu konuda karar verme yetkisine sahip bir mahkeme önünegötürülmesi hakkını da kapsar. Hak arama özgürlüğü demokratik hukukdevletinin vazgeçilmez unsurlarından biri olup tüm bireyler açısından mümkünolan en geniş şekilde güvence altına alınmalıdır.
Tescillispor kulüplerinin Spor Toto Teşkilat Başkanlığı nezdindeki isim haklarındandoğan alacaklarının haczedilemeyeceğini düzenleyen kural, spor kulüplerinden alacağı olan kişiler tarafından alacak davasıaçma ve icra takibi yapma hakkının kullanılmasını etkisizleştirmekte, böylecehak arama özgürlüğünü bu davalar yönünden ortadan kaldırmaktadır.
Öte yandan, tescilli spor kulüplerinin Spor Toto TeşkilatBaşkanlığı nezdindeki isim haklarından doğan alacaklarının devir ve temlikedilememesi, spor kulüplerinin, alacakları üzerinde hukuki tasarruftabulunamamaları sonucunu doğurduğundan, bu niteliği ile itiraz konusu kural,mülkiyet hakkının ölçüsüz biçimde sınırlandırılmasına, hakkın özüne dokunarakkullanılamaz hâle gelmesine yol açacak niteliktedir.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kuralAnayasa'nın 13., 35. ve 36. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.
Kural, Anayasa'nın 13., 35. ve 36.maddelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden, Anayasa'nın 2., 5., 10. ve125. maddeleri yönünden incelenmemiştir.
VI-SONUÇ
21.5.1986günlü, 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun'un ek 9. maddesine, 29.3.2011 günlü, 6215 sayılı Kanun'un 10. maddesiyleeklenen 'Kamu kurum ve kuruluşlarına ait alacaklar hariç olmak üzere,spor kulüplerinin Spor Toto Teşkilat Başkanlığı nezdindeki isim haklarındandoğan alacakları haczedilemez ve bu alacaklar devir ve temlik edilemez.' biçimindekiyirminci fıkranın Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 6.6.2013gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ