ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 2013/44
Karar Sayısı : 2013/59
Karar Günü : 2.5.2013
R.G Tarih-Sayı :10.12.2013-28847
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : TireSulh Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 13.10.1983günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 116. maddesinin, 31.10.1990günlü, 3672 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değiştirilen birinci fıkrasınınAnayasa'nın 2. ve 38. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline kararverilmesi istemidir.
I- OLAY
Tescil plakasına yazılan idari para cezasının iptali istemiyleyapılan itiraz başvurusunda, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğukanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
2918 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralı daiçeren 116. maddesi şöyledir:
'Madde 116- Trafiği tehlikeyedüşürecek, engel olacak şekilde veya yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlaraveya trafik kural ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenmiş bulunan,karayolları ağırlık kontrol mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerinikazına rağmen tartı sistemine girmeden seyrine devam eden ve sürücüsü tespitedilemeyen araçlara tescil plakalarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlenir.
Para cezasının ödenmesi gerektiği hallerde trafik kaydında araçsahibi olarak görülen kişiye cezayı ödemesi için posta yoluyla tebligatyapılır, bu şekilde tebliğ edilemeyen tutanaklar ilgili tahsil dairesinin ilânasmaya mahsus yerinde liste halinde ilân edilir, ilân tarihini takip edenotuzuncu gün tebligat yapılmış sayılır ve bu cezalar 114 ve 115 inci maddelerdebelirtilen şekilde takip ve tahsil olunur.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. ve 38.maddelerine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ,Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN,Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. EminKUZ'un katılımlarıyla 2.5.2013 gününde yapılan ilk inceleme toplantısındaöncelikle on yıllık süre sorunu görüşülmüştür.
Anayasa'nın 'Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerdeileri sürülmesi' başlığını taşıyan 152. maddesinin sonfıkrasında, 'Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği redkararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanunhükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.' ve6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun'un 'Başvuruya engel durumlar' başlığını taşıyan 41.maddesinin (1) numaralı fıkrasında da 'Mahkemenin işin esasına girerekverdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yılgeçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusuyapılamaz.' hükümlerine yer verilmiştir.
Başvuran Mahkemece 2918 sayılı Kanun'un 116. maddesinin birincifıkrasının tümünün iptali istenmektedir. 2918 sayılı Kanun'un 116. maddesininbirinci fıkrasında yer alan ''ve sürücüsü tespit edilemeyen'' ve ''tescilplakalarına göre'' ibarelerine yönelik olarak daha önce yapılan itirazbaşvurusu, Anayasa Mahkemesinin 6.3.2008 günlü, E.2004/116, K.2008/74 sayılıkararıyla esastan reddedilmiş ve bu karar 1.7.2008 günlü, 26923 sayılı ResmîGazete'de yayımlanmıştır.
Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek, 2918 sayılı Kanun'un116. maddesinin birinci fıkrasında yer alan ''ve sürücüsü tespitedilemeyen'' ve ''tescil plakalarına göre'' ibarelerininAnayasa'ya aykırı olmadığına karar verildiğinden, bu konuda yeni bir başvurununyapılabilmesi için kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı 1.7.2008 tarihindenbaşlayarak geçmesi gereken on yıllık süre henüz dolmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu'nun 116. maddesinin birinci fıkrasının;
A- ''ve sürücüsü tespit edilemeyen'' ve ''tescilplakalarına göre'' ibarelerine yönelik itiraz başvurusunun,Anayasa'nın 152. maddesinin son fıkrası ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 41. maddesinin (1) numaralıfıkrası gereğince REDDİNE,
B- ''ve sürücüsü tespit edilemeyen'' ve ''tescilplakalarına göre'' ibareleri dışında kalan bölümünün esasınınincelenmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Murat ARSLAN tarafından hazırlananişin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasakuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, 'ceza sorumluluğunun şahsiliği' ilkesigereğince bireyin sadece kendi eyleminden sorumlu olması gerektiği, oysa itirazkonusu kuralla uygulanan yaptırımın 'başkasının fiilinden sorumlu olma'anlamına geleceği, bu kuralla ispat yükü ters çevrilmek suretiyle kişilerin yargıorganları önünde suçsuzluğunu kanıtlama yükümlülüğü altına sokulduğu, bunedenle itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2. ve 38. maddelerine aykırı olduğuileri sürülmüştür.
2918 sayılı Kanun'un 116. maddesi, trafik kural ve yasaklarınaaykırı davranışları belirlenen ancak sürücüsü tespit edilemeyen araçlara,trafik zabıtasınca tescil plakasına göre ceza veya suç tutanağı düzenlemeolanağı tanıyan bir kuraldır.
İlk inceleme kararında, itiraz konusu kuralda yer alan ''vesürücüsü tespit edilemeyen'' ve ''tescil plakalarına göre'' ibarelerineyönelik itiraz başvurusunun, Anayasa'nın 152. maddesinin son fıkrası ve 6216sayılı Kanun'un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince reddine kararverilmesi nedeniyle esas incelemesi yapılan kural şu şekildedir:
'Trafiği tehlikeye düşürecek, engel olacak şekilde veyayasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik kural ve yasaklarınaaykırı davranışları belirlenmiş bulunan, karayolları ağırlık kontrolmahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen tartı sisteminegirmeden seyrine devam eden ' araçlara ' ceza veya suç tutanağı düzenlenir.'
Kural bu hâliyle trafik kurallarının ihlali durumunda, araçlaraceza veya suç tutanağı düzenleneceğine ilişkindir. 2918 sayılı Kanun'un 1.maddesinde, Kanun'un amacı, karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanması ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemlerin belirlenmesi olarak ifade edilmiştir. Kanun'un tamamında,belirlenmiş olan trafik kuralı ihlallerine nasıl bir ceza verileceğine ilişkinhükümler mevcuttur.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem veişlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyupgüçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren,Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıylakendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.
Kanun koyucu, kamu düzeninin korunması amacıyla ceza hukukualanında düzenleme yaparken Anayasa'ya ve ceza hukukunun temel ilkelerine bağlıkalmak şartıyla toplumda hangi eylemlerin suç sayılacağı ve suç sayılan bueylemlerin hangi tür ve ölçüde cezai yaptırıma bağlanacağı konusunda anayasalsınırlar içinde takdir yetkisine sahiptir. Bu yetki, idari yaptırımlarbakımından da geçerlidir.
İtiraz konusu kuralın, kişilerin can ve mal güvenliğini korumak,toplumun refah, huzur ve mutluluğunu etkileyen trafik kazalarının önlenmesinisağlamak ve böylece kamu düzenini korumak amacıyla öngörüldüğü anlaşılmaktadır.Bu düzenlemenin anayasal sınırlar içinde kanun koyucunun takdirinde olduğu açıktır.Kanun koyucunun, anayasal sınırları aşmadan takdir yetkisini kullanarakdüzenlediği kural, hukuk devleti ilkesine aykırılık taşımamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. maddesineaykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.
Kuralın, Anayasa'nın 38. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.
VI- SONUÇ
13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 116.maddesinin, 31.10.1990 günlü, 3672 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değiştirilenbirinci fıkrasının 'Trafiği tehlikeye düşürecek, engel olacak şekildeveya yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik kural ve yasaklarınaaykırı davranışları belirlenmiş bulunan, karayolları ağırlık kontrolmahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen tartı sisteminegirmeden seyrine devam eden'araçlara'ceza veya suç tutanağı düzenlenir.' bölümününAnayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 2.5.2013 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ