ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2013/45
Karar Sayısı : 2013/113
Karar Günü : 10.10.2013
R.G Tarih-Sayı :10.12.2013-28847
İPTAL DAVASINI AÇANLAR : TürkiyeBüyük Millet Meclisi üyeleri M. Akif HAMZAÇEBİ ve Muharrem İNCE ile birlikte126 milletvekili
DAVANIN KONUSU : 7.2.2013günlü, 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun'un 6.maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan ''BakanlarKurulu tarafından karara bağlanır.' ibaresinin Anayasa'nın 2.,10. ve 11. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline veyürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi istemidir.
II- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenilen Yasa Kuralı
6415 sayılı Kanun'un dava konusu kuralın da yer aldığı 6.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
'Bir yabancı devlet hükûmeti tarafından bir kişi, kuruluş veyaorganizasyonun tasarrufunda bulunan malvarlığının dondurulmasına ilişkin olarakTürkiye'den talepte bulunulması hâlinde, Değerlendirme Komisyonuncadeğerlendirilen talep Bakanlar Kurulu tarafından karara bağlanır.Bu değerlendirmede karşılıklılık ilkesi gözetilir. Karar verilebilmesi için,yabancı devlet tarafından taleple birlikte gerekçelerinin de gönderilmesigerekir.'
B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları
Dava dilekçesinde, Anayasa'nın 2., 10. ve 11. maddelerine dayanılmış, Anayasa'nın 13. ve 35. maddeleri ise ilgiligörülmüştür.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ,Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, RecepKÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. EminKUZ'un katılımlarıyla 2.5.2013 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğüdurdurma isteminin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLEkarar verilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu yasa kuralı, dayanılanve ilgili görülen Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Dava dilekçesinde, malvarlığının dondurulması gibi mülkiyethakkının kullanımını engelleyen bir tasarrufun yargı kararı ile değil idari birkararla yapılmasını öngören dava konusu kuralın Anayasa'nın 2., 10. ve 11.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Dava konusu kuralla, bir yabancı devlet hükümeti tarafından,bir kişi, kuruluş veya organizasyonun tasarrufunda bulunan malvarlığınındondurulmasına ilişkin olarak Türkiye'den talepte bulunulması hâlinde,Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilen talebin Bakanlar Kurulu tarafındankarara bağlanacağı öngörülmektedir.
Terörizmin finansmanıyla mücadele konusunda ayrıntılı düzenlemeleriçeren ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 9.12.1999 tarihinde kabuledilen Terörizmin Finansmanının Önlenmesine Dair Uluslararası Sözleşme, Ülkemiztarafından 10.1.2002 günlü, 4738 sayılı Kanunla uygun bulunmuş, Resmî Gazete'deyayımlanmak suretiyle iç hukukumuzun bir parçası hâline gelmiştir. Terör veterörizmin finansmanıyla etkin mücadele edilmesi kapsamında, BirleşmişMilletler Terörizmin Finansmanının Önlenmesine Dair Uluslararası Sözleşmenin veBirleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin terör ve terörizmin finansmanıylamücadeleye ilişkin kararlarının uygulanması ile terörizmin finansmanı suçunundüzenlenmesi ve malvarlığının dondurulmasına ilişkin usul ve esaslarınbelirlenmesi amacıyla hazırlanan 6415 sayılı Kanun, 7.2.2013 tarihinde TBMMGenel Kurulunda kabul edilmiş ve 16.2.2013 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe girmiştir.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem veişlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyupgüçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirereksürdüren, hukuk güvenliğini sağlayan, bütün etkinliklerinde hukuka veAnayasa'ya uyan, işlem ve eylemleri bağımsız yargı denetimine bağlı olandevlettir. Kanunların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması, genel,objektif, adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukukdevleti olmanın gereğidir. Bu nedenle kanun koyucunun hukuki düzenlemelerdekendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyetve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerekir.
Malvarlığının ortadan kaldırılmasının, tüketilmesinin,dönüştürülmesinin, transferinin, devir ve temlik edilmesinin ve sair tasarrufiişlemlerin önlenmesi amacıyla, malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisininkaldırılması veya kısıtlanması şeklinde verilen malvarlığının dondurulmasınailişkin kararlar, uluslararası terörizmle mücadele çalışmaları sonundauygulamaya konulmuş 'akıllı yaptırımlar' (smart sanctions) kapsamındaalınan geçici nitelikli tedbir kararlarıdır. Zira, malvarlığınındondurulması kararının Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren bir yıliçinde, talep eden devlet tarafından soruşturma başlatılmadığı takdirde ilgilikarar kaldırılabilmektedir. Uluslararası mevzuatve diğer ülke uygulamalarında yargı organları yanında 'yetkili diğerorganlar' tarafından verilebilen bu kararların,uluslararası yükümlülükler de dikkate alınmak suretiyle Bakanlar Kurulutarafından gecikmeksizin alınmasını öngören dava konusu kural, söz konusukararın alınma sürecini hızlandıran idari bir mekanizmadır ve Anayasa'nın125. maddesi gereğince idari yargı denetimine tabidir.
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun'un 43. maddesine göre, ilgisi nedeniyle davakonusu kural, Anayasa'nın 13. ve 35. maddeleri yönünden de incelenmiştir.
Kişiye başkasının hakkına zarar vermemek ve kanunların koyduğusınırlamalara uymak koşuluyla, sahibi olduğu şeyi dilediği gibi kullanma,ürünlerinden yararlanma ve tasarruf olanağı veren mülkiyet hakkı, Anayasa'nın35. maddesinde bir temel hak olarak güvence altına alınmış ve bu hakka ancakkamu yararı nedeniyle ve kanunla sınırlama getirilebileceği belirtilmiştir.Anayasa'nın 13. maddesine göre temel hak ve özgürlüklere yönelik sınırlamalar,demokratik toplum düzeninin ve laik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülükilkesine aykırı olamayacağı gibi hak ve özgürlüklerin özlerine dedokunamaz. Buna göre, idare tarafından kamu yararı bulunduğu durumlardamülkiyet hakkına kanunla yapılan sınırlamalar meşru görülmektedir. Uluslararasıterörizmle mücadele çalışmaları kapsamında terörizmin finansmanınınönlenmesinde kamu yararı olduğu açıktır. Terörü finanse eden fonveya diğer malvarlıklarının dondurulmasına ilişkin kamuyararı amacıyla Bakanlar Kurulu'na karar alma yetkisinin verilmesininölçülü olmadığı söylenemeyeceği gibi, idari nitelikli söz konusu tedbirkararının mutlaka yargı organları tarafından verilmesi gerektiğine yönelikherhangi bir anayasal zorunluluk da bulunmamaktadır. Bu bağlamda, Türkiye'nintaraf olduğu uluslararası sözleşmelerden kaynaklanan, geçici nitelikli birtedbir kararı olan ve uluslararası mevzuat ve diğer ülke uygulamalarına göreyargı organları yanında yetkili diğer organlar tarafından verilebilenmalvarlığının dondurulması kararlarının Bakanlar Kurulu tarafındankarşılıklılık ilkesine bağlı olarak karara bağlanacağını düzenleyen davakonusu kuralda Anayasa'ya aykırı bir yön bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2., 13. ve 35.maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Kuralın, Anayasa'nın 10. ve 11. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.
V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ
7.2.2013 günlü, 6415 sayılı Terörizmin FinansmanınınÖnlenmesi Hakkında Kanun'un 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birincicümlesinde yer alan '...Bakanlar Kurulu tarafından karara bağlanır.' ibaresineyönelik iptal istemi, 10.10.2013 günlü, E.2013/45, K.2013/113 sayılı kararlareddedildiğinden, bu ibareye ilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE,10.10.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
VI- SONUÇ
7.2.2013 günlü, 6415 sayılı Terörizmin FinansmanınınÖnlenmesi Hakkında Kanun'un 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birincicümlesinde yer alan '...Bakanlar Kurulu tarafından karara bağlanır.' ibaresininAnayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, 10.10.2013 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ