ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2013/47
Karar Sayısı : 2013/72
Karar Günü : 6.6.2013
R.G. Tarih-Sayı :12.07.2013-28705
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Danıştay Beşinci Daire
İTİRAZIN KONUSU : 7.12.1994 günlü, 4054 sayılıRekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 34. maddesinin ikinci fıkrasının 'Kurul,ihtiyaca uygun kuruluş ve kadro statülerinin düzenlenmesinde serbesttir.Kadroların iptali ve ihdası Kurulca yapılır.' biçimindeki ikinci ve üçüncücümlelerinin, Anayasa'nın 7., 123. ve 128. maddelerine aykırılığı ilerisürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Rekabet Kurumunda idari hizmet uzmanı unvanıyla çalışan davacınınkadro unvanının idari hizmet yetkilisi olarak değiştirilmesi ve ihdas edilenidari hizmet yetkilisi kadrosuna atanmasına ilişkin Rekabet Kurulu kararınıniptali istemiyle açtığı davada, Kurul kararının dayanağını oluşturan itirazkonusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali veyürürlüğünün durdurulması için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
7.12.1994 günlü, 4054 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 'Kurum PersonelininStatüsü'başlıklı 34. maddesi şöyledir:
'Kurum hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler,idari hizmet sözleşmesi ile sözleşmeli olarak istihdam edilen personel eliyleyürütülür. Kurum emrinde yeteri kadar uzman meslek personeli ile kariyer dışıihtisas personeli çalıştırılabilir.
Kurum personeli ücret ve mali haklar dışında 657 sayılı DevletMemurları Kanununa tabidir. Kurul, ihtiyaca uygun kuruluş ve kadrostatülerinin düzenlenmesinde serbesttir. Kadroların iptali ve ihdası Kurulcayapılır.
Geçicilik veya belli bir ihtisas gerektiren nitelikteki hizmetlerBaşkanlıkça tespit olunur. Bu işlerde çalışacak personel hakkında vekalet veyaistisna akdi hükümleri uygulanır. Bu fıkraya göre istihdam edileceklerdensosyal güvenlik kuruluşlarından almakta oldukları aylıkları kesilmez.
Yabancı uzmanlar da Başkanlığın hazırlayıp Kurulun onayı ileyürürlüğe konacak yönetmelik esaslarına göre istihdam edilebilir.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 7., 123. ve 128. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ,Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, ZehraAyla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ'unkatılımlarıyla 14.5.2013 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,
1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
2- Yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasında kararabağlanmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Hamit YELKEN tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kural, dayanılan Anayasakuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, kanunla kurulmuş bir kamu tüzel kişisi olanRekabet Kurumunun hizmet birimlerinin ve bu birimlerin kadro unvan vesayılarının da kanunla belirlenmesi gerektiği, itiraz konusu kuralda ise buhususların düzenlenmesinin Rekabet Kurulu kararına bırakıldığı belirtilerekkuralın, Anayasa'nın 7., 123. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.
4054 sayılı Kanun'un 34. maddesinin ikinci fıkrasının itiraz konusu ikinci ve üçüncü cümlelerinde,RekabetKurumunun karar organı olan Rekabet Kurulunun, Kurumun ihtiyacına uygun kuruluşve kadro statülerinin düzenlenmesinde serbest olduğu ve kadroların iptali veihdasının Kurulca yapılacağı kuralına yer verilmiştir.
Anayasa'nın 7. maddesinde, 'Yasama yetkisi Türk Milleti adınaTürkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.' denilmektedir.Anayasa Mahkemesinin pek çok kararında yasama yetkisinin devredilmezliğiilkesinden ne anlaşılması gerektiği hususu açıklanmıştır. Buna göre, kanunladüzenleme ilkesi, düzenlenen konudan yalnız kavram, ad ve kurum olarak sözedilmesi değil, bunların kanun metninde kurallaştırılmasıdır. Kurallaştırma isedüzenlenen alanda temel ilkelerin konulmasını ve çerçevenin çizilmiş olmasınıifade eder. Ancak bu koşulla uzmanlık ve teknik konulara ilişkin hususlarınbelirlenmesi yürütme organının takdirine bırakılabilir.
Anayasa'da kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, yürütmeorganına genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilmesiolanaklı değildir. Yürütmenin düzenleme yetkisi, sınırlı, tamamlayıcı vebağımlı bir yetkidir. Bu nedenle, Anayasa'da öngörülen ayrık durumlar dışında,kanunlarla düzenlenmemiş bir alanda, kanun ile yürütmeye genel nitelikte kuralkoyma yetkisi verilemez.
Yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir yasa kuralınınAnayasa'nın 7. maddesine uygun olabilmesi için temel ilkeleri koyması,çerçeveyi çizmesi, sınırsız, belirsiz, geniş bir alanı yürütmenin düzenlemesinebırakmaması gerekir.
Anayasa'nın 123. maddesinin birinci fıkrasında, 'İdare, kuruluşve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir.' hükmü yer almaktadır.Bu maddede yer alan düzenleme, idarenin kanuniliği ilkesine vücut vermektedir.İdarenin kanuniliği ilkesi, idarenin ve organlarının görev ve yetkilerininkanunla düzenlenmesini gerekli kılar.
Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında ise 'Memurlarınve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri,hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.'hükmü yer almaktadır. Anayasa Mahkemesinin birçok kararında, Anayasa'nın 128.maddesinin ikinci fıkrası kapsamına giren kişilerin statülerine ve özlükhaklarına ilişkin düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği, bu konularındüzenlenmesinin idarenin düzenleyici işlemlerine bırakılmasının Anayasa'yaaykırı olacağı hususu vurgulanmıştır.
4054 sayılı Kanun'un 32. maddesinde, Rekabet Kurumunun hizmetbirimlerinin daire başkanlıkları şeklinde teşkilatlandırılacağı ve bunların anahizmet, danışma ve yardımcı hizmet birimlerinden oluşacağı belirtilmiş, RekabetKurumunun önemli organlarından olan hizmet birimlerinin neler olduğu, bunlarıngörev ve sorumlulukları, kuruluş ve kadro unvanları ile sayılarına ilişkinolarak ise yasal bir düzenleme yapılmayarak bu hususların düzenlenmesi ve sözkonusu kadroları ihdas ve iptal etme yetkisi itiraz konusu kuralla RekabetKuruluna bırakılmıştır.
İdarenin kanuniliği ilkesi, idarenin hizmet birimleri ile bubirimlerin kadro ve görev unvanlarının ve görevlerinin kanunla düzenlenmesinide içerir. Kadrolar, bir kamu hizmetinin teşkilatlanmasının ön koşuludur. Kadrounvanı, personelin yerine getireceği görevlerini, yetkilerini, haklarını ve yükümlülüklerini,aylık ve ödenekleri ile diğer özlük haklarını ifade etmektedir. Kadro unvanıile personelin özellikle aylık ve ödenekleri ve diğer özlük hakları arasındasıkı bir bağ bulunmaktadır. Kadro ile birlikte, idarede istihdam edilecek vegenel idare esaslarına göre yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiğiasli ve sürekli görevleri ifa edecek personelin niteliklerinin kanun ilebelirlenmesi Anayasa'nın 128. maddesinin gereğidir.
Düzenleyici ve denetleyici kurumlar arasında yer alan Rekabet Kurumukanunla kurulmuş bir kamu tüzel kişisi olup Anayasa'nın 123. maddesi uyarıncaidarenin bütünlüğü içinde yer alır ve idarenin kanuniliği ilkesine tabidir. Builke uyarınca Rekabet Kurumunun hizmet birimlerine, bunların görev veyetkilerine ilişkin temel kurallar kanunla belirlenmelidir.
Öte yandan, kamu tüzel kişiliğini haiz Rekabet Kurumunda genelidare esaslarına göre yürütülmekte olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli vesürekli görevleri ifa eden sözleşmeli personel, Anayasa'nın 128. maddesikapsamında olduğundan, bunların kadrolarına ve bu kadroların ihdas ve iptalineilişkin temel kuralların da Anayasa'nın 128. maddesi uyarınca kanunladüzenlenmesi gerekir.
Kanun'da anılan konulara ilişkin olarak temel kurallarbelirlenmeksizin, bunları düzenleme yetkisinin idarenin bir unsuru olan RekabetKuruluna bırakılması, yasama yetkisinin devri sonucunu doğurmakta ve idareninyasallığı ile kamu görevlilerinin statülerinin kanunla düzenlenmesi yolundakianayasal kurallara aykırılık oluşturmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 7., 123. ve128. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.
VI- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMLERİNİN İNCELENMESİ
7.12.1994 günlü, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un34. maddesinin ikinci fıkrasının 'Kurul, ihtiyaca uygun kuruluş vekadro statülerinin düzenlenmesinde serbesttir. Kadroların iptali ve ihdasıKurulca yapılır.' biçimindeki ikinci ve üçüncü cümlelerine yönelikyürürlüğün durdurulması istemlerinin, koşulları oluşmadığından REDDİNE,6.6.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
VII- SONUÇ
7.12.1994 günlü, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un34. maddesinin ikinci fıkrasının 'Kurul, ihtiyaca uygun kuruluş vekadro statülerinin düzenlenmesinde serbesttir. Kadroların iptali ve ihdasıKurulca yapılır.' biçimindeki ikinci ve üçüncü cümlelerinin Anayasa'yaaykırı olduklarına ve İPTALLERİNE, 6.6.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ