ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2013/48
Karar Sayısı : 2014/198
Karar Tarihi : 25.12.2014
R.G. Tarih-Sayı :7.4.2015-29319
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İstanbul2. Vergi Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 25.10.1984 tarihli ve3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 24. maddesinin birinci fıkrasının(b) bendinde yer alan ".vergi." sözcüğününAnayasa'nın 2. ve 73. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline kararverilmesi istemidir.
I- OLAY
Davacı tarafından sonradan tarh edilen vergi ziyaı cezalı katmadeğer vergisinin iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralınAnayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
Kanun'un itiraz konusu sözcüğün de yer aldığı 24. maddesişöyledir:
"Matraha dahil olan unsurlar:
Madde 24- Aşağıda yazılıunsurlar matraha dahildir:
a) Teslim alanın gösterdiği yere kadar satıcı tarafından yapılantaşıma, yükleme ve boşaltma giderleri,
b) Ambalaj giderleri, sigorta, komisyon ve benzeri giderkarşılıkları ile vergi, resim, harç, pay, fon karşılığı gibiunsurlar,
c) Vade farkı, fiyat farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler ileservis ve benzer adlar altında sağlanan her türlü menfaat, hizmet vedeğerler."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. ve 73. maddelerine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ,Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, ZehraAyla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ'unkatılımlarıyla 14.5.2013 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılanAnayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun'un 43. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince MaliyeBakanı Mehmet ŞİMŞEK, Maliye Bakanlığı Müsteşarı Naci AĞBAL ve Gelir İdaresiBaşkanı Mehmet KİLCİ'nin 14.1.2014 tarihli sözlü açıklamalarıdinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, mal teslimi ve ithalatından alınan özel tüketimvergisinin aynı karakterli katma değer vergisi matrahına dâhil edildiği ve busuretle aynı eşya için ödenen özel tüketim vergisi üzerinden de katma değervergisi alındığı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2. ve 73. maddelerine aykırıolduğu ileri sürülmüştür.
Kanun'un 24. maddesinin birinci fıkrasının itiraz konusu kuralında yer aldığı (b) bendinde, ambalaj giderleri, sigorta, komisyon ve benzerigider karşılıkları ile vergi, resim, harç, pay, fon karşılığı gibi unsurlarınmatraha dâhil olduğu öngörülmüştür.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukukdevleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak veözgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukunüstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.Hukuk devletinde kanunların kamu yararı gözetilerek çıkarılması zorunludur.Kanun koyucu, Anayasa'ya ve hukukun genel ilkelerine aykırı olmamak kaydıylaher türlü düzenlemeyi yapma konusunda takdir yetkisine sahiptir.
Anayasa'nın 73. maddesinde, herkesin, kamu giderlerini karşılamaküzere, mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlü bulunduğu, vergi yükününadaletli ve dengeli dağılımının maliye politikasının sosyal amacı olduğu vevergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulması, değiştirilmesiveya kaldırılması gerektiği belirtilerek, hem yükümlüler hem de Devlet yönündenvergi ödevinin temel ilkeleri gösterilmiştir.
Herkes tarafından yerine getirilmesi gereken bir yükümlülükolarak kabul edilen ve Devletin kamusal gereksinimlerini karşılaması içinegemenlik gücüne dayanarak tek taraflı iradesiyle kişilere yüklediği bir kamualacağı şeklinde tanımlanan verginin, anayasal sınırlar içinde salınıptoplanması zorunluluğu açıktır. Vergilendirmede genel kural, kanunlabelirlenmiş konularda kişilerden vergi, resim ve harç alınmasıdır. Kanunkoyucu, Anayasa'ya aykırı olmamak koşuluyla, vergilendirilecek alanlarınseçiminde yetkili olduğu gibi bu vergilerin matrahlarına dâhil olan unsurlarıda belirleme yetkisine sahiptir.
İtiraz konusu kuralla, katma değer vergisinin matrahınavergilerin de dâhil olacağı öngörülmektedir. Kural gereğince yürürlüktekimevzuat hükümlerine göre damga vergisi, özel tüketim vergisi ve 2464 sayılıBelediye Gelirleri Kanunu hükümlerine göre alınan yangın sigortası vergisi,eğlence vergisi, elektrik ve havagazı tüketim vergisi ile haberleşme vergisigibi mal ve hizmet satışına bağlı olarak ortaya çıkan vergi, resim, harç, payve fon karşılıkları katma değer vergisi matrahına dâhil edilmektedir.
Başvuru kararında her ne kadar mal teslimi ve ithalatından alınanbir vergi üzerinden aynı karakterli başka bir vergi alındığı ileri sürülmüş isede mükerrer vergilendirmeden söz edilebilmesi için aynı kaynaktan, aynı yapıdanbirden fazla vergi alınması gerekmektedir. Katma değer vergisi ile özel tüketimvergisinin her ikisi de harcamalar üzerinden alınmakla birlikte yapılarıbirbirinden farklıdır. Katma değer vergisi, malların ve hizmetlerin satışındaoransal olarak alınan bir işlem vergisi olup verginin konusu tüm mal vehizmetlerin üretiminden tüketiciye intikaline kadar her üretim ve dağıtımaşamasında "katılan değeri"dir. Diğer bir deyişle katmadeğer vergisinde mal ya da hizmetin üretiminden tüketiciye kadar her eldeğiştirme aşamasında katılan değer vergilendirilmektedir. Özel tüketim vergisiise 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli dört adet listede yer alanTürk Gümrük Tarife Cetveli'nde tanımı yapılan mallardan bir defaya mahsusolarak alınmakta olup verginin konusu anılan Cetvel'de özel olarak sayılanmallardır. Dolayısıyla sözü edilen iki vergi türünün aynı kaynaktan alınsalarda yapı itibarıyla aynı olmadıkları anlaşıldığından mükerrer vergilendirmedensöz edilemez.
Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 262. maddesine göre,maliyet bedeli; iktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veyahut değerininartırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara bağlı tüm giderlerintoplamı şeklinde tanımlanmaktadır. Bu bağlamda katma değer vergisinin matrahınadâhil olan ve maliyet bedelini etkileyen taşıma, yükleme, boşaltma, ambalaj,sigorta, komisyon, faiz, erken ödemeler, müşterinin temerrüdü dolayısıylayapılan ve müşteriye fatura edilen giderler, resim, harç, pay, fon karşılığı,fiyat farkı, prim, servis ücreti ve benzeri adlar altında sağlanan her türlümenfaat, hizmet ve değerler gibi vergiler de satılan malın maliyetine dâhilolan ve malın satış bedelini etkileyen unsurlardır.
Avrupa Konseyi'nin katma değer vergisi hakkında ortak kurallarıbelirleyen 28.11.2006 tarihli, 2006/112/EC sayılı Direktifi'nin 78. maddesindede katma değer vergisi matrahının kapsamına, vergi, resim ve harçların dâhiledileceği öngörülmektedir. Dolayısıyla söz konusu kural sadece ülkemize özgüolmayıp katma değer vergisi hakkında uluslararası mevzuatta da benzer şekildedüzenlenmiştir.
Bu itibarla malın maliyetine dâhil olan ve malın satış bedelinietkileyen unsurlardan olan vergilerin de itiraz konusu kural gereğince katmadeğer vergisinin matrahına dâhil edilmesi, sistem bütünlüğünün bir gereği olupAnayasa'ya aykırı bir yönü bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. ve 73.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.
VI- SONUÇ
25.10.1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun24. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "...vergi..." sözcüğününAnayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,25.12.2014 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN