ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2013/53
Karar Sayısı : 2013/81
Karar Günü : 18.6.2013
R.G. Tarih-Sayı :22.11.2013-28829
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İstanbul 4. İdareMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 18.5.2004 günlü, 5174 sayılıTürkiye Odalar ve Borsalar Birliği Kanunu'nun 77. maddesinin ikinci fıkrasınınAnayasa'nın 9. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesiistemidir.
I- OLAY
Davacı şirketin aidat borcunun 5174 sayılı Kanun'un 77. maddesigereğince tahsili ve icra takibinin yapılması ile mazbata tanzimi hususundaİstanbul Ticaret Borsası Genel Sekreterliğinin yetkili kılınmasına dairİstanbul Ticaret Borsası Yönetim Kurulunun kararı ile aidat borcunun tahsilineilişkin mazbatanın icra dairesine tevdiine ilişkin işlemin iptali istemiyleaçılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
5174 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 77. maddesişöyledir:
"Süresinde ödenmeyen kayıt ücretleri,yıllık aidat, munzam aidat, navlun hâsılatından alınacak oda payları, borsatescil ücreti ve Birlik aidatına 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanun uyarınca günlük gecikme zammı tahakkuk ettirilir.
Kayıt ücretleri, yıllık aidat, munzam aidat, navlun hasılatındanalınacak oda payları ve Birlik aidatı ile borsa tescil ücreti ve bunlara aitkesinleşen gecikme zamları ile para cezalarının tahsiline ilişkin olarak oda,borsa ve Birlik Yönetim Kurulunca verilen kararlar ilâm hükmünde olup, icradairelerince yerine getirilir.
Kayıt ücretleri, yıllık aidat, munzam aidat, navlun hasılatındanalınacak oda payları ve Birlik aidatı ile borsa tescil ücreti ve bunlara aitkesinleşen gecikme zamları ile para cezalarının tahsil zamanaşımı süresi beşyıldır.."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 9. maddesine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ,Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, ZehraAyla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLANve M. Emin KUZ'un katılımlarıyla 22.5.2013 günü yapılan ilk incelemetoplantısında öncelikle uygulanacak kural sorunu görüşülmüştür.
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesinegöre, mahkemeler, bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya dakanun hükmünde kararname kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veyataraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısınavarırlarsa, o hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler.Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesiiçin elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanınbulunması ve iptali istenen kuralların da o davada uygulanacak olmasıgerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişik evrelerinde ortayaçıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuzyönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5174 sayılı Kanun'un 77.maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Kayıt ücretleri, yıllık aidat, munzam aidat, navlun hasılatındanalınacak oda payları ve Birlik aidatı ile borsa tescil ücreti ve bunlara aitkesinleşen gecikme zamları ile para cezalarının tahsiline ilişkin olarak oda,borsa ve Birlik Yönetim Kurulunca verilen kararlar ilâm hükmünde olup, icradairelerince yerine getirilir." hükmününiptalini istemiştir.
Bakılmakta olan dava, davacı şirketin yıllık aidat borcu ile buborca ilişkin gecikme zammının ödenmemesinden dolayı 5174 sayılı Kanun'un 77.maddesinin ikinci fıkrasında yer alan yıllık aidata ilişkin tesis edilen idariişleme ilişkindir. Davacı şirkete ait kayıt ücreti, navlun hasılatı, Birlikaidatı, borsa tescil ücretine ilişkin herhangi bir idari işlem bulunmadığı gibibu konular hakkında açılmış bir dava da bulunmamaktadır. Dolayısıyla, 5174sayılı Kanun'un 77. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan ".yıllıkaidat." ve yıllık aidat yönünden ".gecikme zamları." ibareleridışında kalan bölüm davada uygulanacak kural değildir.
Bu nedenlerle, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar BirliğiKanunu'nun;
A- 77. maddesinin ikinci fıkrasının ".yıllıkaidat." ve ".gecikme zamları." ibareleri dışındakalan bölümünün, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davadauygulanma olanağı bulunmadığından, bu bölüme ilişkin başvurunun Mahkemeninyetkisizliği nedeniyle REDDİNE,
B- 77. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ".yıllıkaidat." ibaresi ile yıllık aidat yönünden ".gecikme zamları."ibaresi yönünden esasının incelenmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Erhan TUTAL tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılanAnayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, kamu tüzel kişiliğine sahip bir kamu kurumuolan davalı Borsa Yönetim Kuruluna, ancak yargı yetkisinin kullanılmasıneticesinde ortaya çıkan ve bir davanın mahkemece nasıl hükme bağlandığınıgösteren resmi belge olarak tanımlanan ilam hükmü ve niteliğinde karar verme yetkisinintanınmasının yargı yetkisi kullanma ve bahşetme anlamına geldiği belirtilerekkuralın, Anayasa'nın 9. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
İtiraz konusu kural, odalar, borsalar ve Türkiye Odalar veBorsalar Birliği yönetim kurullarınca alınan yıllık aidat ve yıllık aidatailişkin gecikme zamları ile ilgili kararların ilâm hükmünde olduğunu veilâmların icrasına ilişkin yolla takip edileceğini öngörmektedir.
Anayasa'nın "Yargı yetkisi" başlıklı 9.maddesinde, yargı yetkisinin Türk Milleti adına bağımsız mahkemelercekullanılacağı belirtilmektedir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 301. maddesine göre,ilâm, taraflardan her birine verilen hüküm nüshasını ifade etmekte olupalacaklı taraf bu ilâma dayanarak İcra ve İflas Kanunu'nda yer alan ilâmlı icrayolu ile alacağını elde edebilir. Ancak, icra hukukunda ilâmlı icra yolu iletakip sadece mahkemeler tarafından verilen kararlarla sınırlı tutulmamıştır.İcra ve İflas Kanunu'nun 38. maddesinde ilâm mahiyetini haiz belgelerbelirtildiği gibi özel kanunlarla da bazı belgeler ilâm niteliğinde sayılarak ilâmlarınicrası hakkındaki hükümlere tâbi kılınmıştır.
Odalar, borsalar ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği yönetimkurulları yargı yetkisine sahip bulunmadığından, yıllık aidat ile ilgiliverdiği kararlar kesin hüküm niteliği taşımamakta ve bu kararlara karşı yargıyoluna başvurulabilmektedir. İtiraz konusu kuralda, yıllık aidatla ilgilikararların ilâm hükmünde olmasına bağlanan sonuç, ilâmlar gibi infaz edilmesinive ilâmların yerine getirilmesi usulünün uygulanmasını göstermesindenibarettir. Bu nedenle, kuralda, yönetim kurullarının yıllık aidat ile ilgilikararlarının ilâm hükmünde olduğunun belirtilmesi, bu kararların maddi anlamdakesin hüküm niteliği taşıdığı sonucunu doğurmaz. Kuralla getirilen düzenlemeninilâmlı icra yoluyla alacağın tahsilini kolaylaştırmak dışında bir özellikiçermediği açıktır. Dolayısıyla, itiraz konusu kuralla getirilen düzenleme, Anayasa'nın9. maddesinde belirtilen yargı yetkisinin kullanılması anlamına gelmediğindenkuralda, Anayasa'ya aykırı bir yön bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 9. maddesineaykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.
VI- SONUÇ
18.5.2004 günlü, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğiile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun 77. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ".yıllıkaidat,." ibaresi ile yıllık aidat yönünden".gecikmezamları." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına veitirazın REDDİNE, 18.6.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ