ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2013/59
Karar Sayısı : 2013/68
Karar Günü : 28.5.2013
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Batmanİdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :13.10.1983 günlü, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 11.1.2011 günlü, 6099 sayılı TebligatKanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 14. maddesi iledeğiştirilen 110. maddesinin birinci fıkrasının, Anayasa'nın 125. ve 155. maddelerineaykırılığıileri sürülerek iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesiistemidir.
I- OLAY
Davacı tarafından, Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhine açılantazminat talepli tam yargı davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırıolduğu kanısına varan Mahkeme, iptali ve yürürlüğünün durdurulması içinbaşvurmuştur.
II- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun11.1.2011 günlü, 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değiştirilen ve itirazkonusu kuralı da içeren 110. maddesişöyledir:
'Görevli ve Yetkili Mahkeme
Madde 110- (Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.) İşleteni veya sahibiDevlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıdagörülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapanacentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vukubulduğu yer mahkemesinde de açılabilir.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın125. ve 155.maddelerinedayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ,Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, ZehraAyla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ'unkatılımlarıyla 28.5.2013 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dava dosyasıve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu,itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçelerive diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre,bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacak birkanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümleriniAnayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılıkiddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, o hükmün iptali için AnayasaMahkemesine başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış vemahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralın da odavada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanındeğişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunankurallardır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesinin birincifıkrasında, bu Kanun'dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğiöngörülmektedir.İtiraz yoluna başvuran Mahkemedeki bakılmakta olan dava iseitiraz konusu kural nedeniyle adli yargıda görülebilecek bir davadır.Dolayısıylabakılmakta olan dava,itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin görevalanına girmemektedir. Buna göre, itiraz yoluna başvuran Mahkemede, yönteminegöre açılmış bir dava bulunmadığı gibi kuralın uygulanması sonucu görevsizlikkararı verilecek olması da bu durumu değiştirmemektedir.
Başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra AylaPERKTAŞ, Burhan ÜSTÜN, Muammer TOPAL ve M.Emin KUZ bu görüşe katılmamıştır.
IV- SONUÇ
13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun,11.1.2011 günlü, 6099 sayılı Tebligat Kanunu ve Bazı Kanunlarda DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun'un 14. maddesi ile değiştirilen 110. maddesinin birincifıkrasının, başvuranMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,Serruh KALELİ,Alparslan ALTAN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Burhan ÜSTÜN,Muammer TOPAL ile M. Emin KUZ'un karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 28.5.2013 günündekarar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
KARŞIOY GEREKÇESİ
Başvuruda bulunan Batman İdare Mahkemesi, 13.10.1983 günlü, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 11.1.2011 günlü, 6099 sayılı Kanun'un 14.maddesi ile değiştirilen 110. maddesinin, işleteni veya sahibi Devlet ve diğerkamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlarıdâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğine,zarar görenin kamu görevlisi olmasının bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemeyeceğine ve hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da buKanun hükümlerinin uygulanacağına ilişkin birinci fıkrasının iptali içinbaşvurarak, söz konusu davaların adli yargıda görülmesinin Anayasa'ya aykırılıkoluşturduğunu ileri sürmüştür.
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılıksavının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali için AnayasaMahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmışve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kurallarında o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları, davanındeğişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktekikurallardır.
Eldeki işte, davacı şirketin sigortalısına ait aracın şoförününsevk ve idaresindeki aracın, yol yapım ve bakım çalışmaları nedeniyledevrilmesi ile meydana gelen trafik kazası sonucunda doğan zararın tazminiistemiyle açılan davada, Başvuran Mahkeme, sözkonusu eylemin, idarenin 2918sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen sorumluluğundan kaynaklandığındanbahisle 21.6.2012 günlü, E:2012/4201 ve K:2012/4555 sayı ile görevsizlik kararıvermiş, ancak itiraz üzerineDiyarbakır Bölge İdare Mahkemesinceverilen31.12.2012 günlü E:2012/1315 ve K:2012/1458 sayılı kararla itiraz kabuledilerek dosyanın Başvuran Mahkemeye geri gönderilmesine kesin olarak kararverilmiştir. Başvuran Mahkeme, Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesince verilenkarara karşı ısrar, itiraz veya temyiz olanağı da bulunmadığından, bakılmaktaolan davanın esası hakkında karar vermekle yetkili ve görevli hale geldiğini,bu nedenle itiraz konusu kuralın uygulanacak kural niteliğinde olduğunubelirtmiştir. Sonuç olarak, Başvuran Mahkeme, davanın adli yargıda görülmesiniöngören itiraz konusu kuralı uygulayarak, görevsiz olduğu sonucuna varmış,ancak, itiraz mercii tarafından kararının bozulması üzerine yaptığı yargılamasırasında kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla iptalini istemiştir.
Kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle her mahkeme önceliklegörevini belirleyen kuralı uygulayarak sonuca varacaktır. Bu konuda,Mahkeme'nin adli veya idari yargıda görevli herhangi bir mahkeme sıfatıylahareket edip etmemesinin önemi yoktur. Olumlu veya olumsuz yöndeki göreveilişkin kararların, itiraz konusu kurala dayanılarak verilmesi, o kuralınuygulanacak kural kabul edilmesi için yeterli nedendir. Bu nedenle özelliklegörevle ilgili kurala yönelik itiraz başvurularının başvuran mahkemeninyetkisiz olmasından bahisle reddine karar verilmeyip esasının incelenmesigerekir. Aksine bir düzenleme bulunmadığı halde, olumsuz uygulamaların konusunuoluşturan kurallar için itiraz yoluyla başvuru yolunun engellenmesi,Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Yasa'nın 40. maddesi ile bağdaşmaz.
Ayrıca, eldeki işte, soyut nitelikle göreve ilişkin kuralın iptaliistemi sözkonusu olmadığı, Başvuran Mahkemenin itiraz konusu kuralı uygulayarakgörevsizlik kararı vermesine rağmen itiraz merciinin bu kararı bozmasındansonra itiraz yoluna başvurduğu gözetildiğinde somut başvuru açısından işinesasının incelenmesinde bir zorunluluk bulunduğu da açıktır.
Açıklanan nedenlerle esasın incelenmesine geçilmesi gerektiğidüşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M.Emin KUZ