ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2013/63
Karar Sayısı: 2013/163
Karar Günü: 26.12.2013
R.G. Tarih-Sayı:27.3.2014-28954
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Kayseri1. İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 11.10.2011 günlü, 666 sayılıKamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun HükmündeKararname'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in “A- Aylıklarını 657 sayılı DevletMemurları Kanununa Göre Alanlar” bölümünün (1) numaralısırasının (g) bendinde yer alan “İl nüfus ve vatandaşlık müdürü,”ibaresinin Anayasa'nın 10. ve 55. maddelerine aykırılığı ilerisürülerek iptaline karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
666 sayılı KHK'ye ekli (II) Sayılı Cetvel'de unvanlı kadrolarınesas alındığı ve bakanlıkların ve bazı kurumların taşradaki il müdürlerinin(II) Sayılı Cetvel'de sayıldığı, ancak il nüfus müdürlerinin bakanlık il müdürüolmasına rağmen (II) Sayılı Cetvel'e alınmayarak anılan KHK'nin (I) SayılıCetveli'nde yer alması nedeniyle il nüfus ve vatandaşlık müdürlerinin mağduredildiği gerekçesiyle davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkinişlemin iptali ve Anayasa'ya aykırılık iddiasıyla açılan davada, itiraz konusukuralın Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
666 sayılı KHK'nin itiraz konusu ibaresinin de yer aldığı eki (I)Sayılı Cetvel şöyledir:
(I) SAYILI CETVEL
EK ÖDEME ORANLARI
Kadro ve Görev Unvanı
Ek Ödeme Oranı
(%)
A- Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa Göre Alanlar:
1- Kadroları Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan personel ile Teknik Hizmetler, Sağlık ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri ile Avukatlık Hizmetleri sınıflarında bulunan personelden ek ödeme oranları ilgili gruplarında düzenlenmeyen ve kadro unvanları bu bölümde yer alan personel;
a) Ek göstergeleri 7.600 veya daha yüksek tespit edilen kadrolarda bulunanlar
200
b) Ek göstergeleri 7.000 olarak tespit edilen kadrolarda bulunanlar
198
c) Genel Müdür ile ek göstergeleri genel müdür düzeyinde veya daha yüksek tespit edilen kadrolarda bulunanlar
195
ç) Ek göstergeleri 4.800 veya daha yüksek tespit edilen kadrolarda bulunanlar ile (b) sırasında sayılanların yardımcılarından (c) sırasında yer almayanlar
193
d) Genel müdür yardımcısı, büyükşehir belediyesi bulunan illerin il özel idaresi genel sekreter yardımcısı, diğer illerin il özel idaresi genel sekreteri, büyükşehir belediyesi genel sekreter yardımcısı, ek göstergeleri genel müdür yardımcısı düzeyinde veya daha yüksek tespit edilen I. hukuk müşaviri, başkan yardımcısı ve kurum ve kurul başkanı unvanlı kadrolarda bulunanlar
190
e) Daire Başkanı, kadrolu yönetim kurulu üyesi, genel sekreter, büyükşehir belediyesi bulunan illerin il özel idaresi I. hukuk müşaviri, büyükşehir belediyesi bulunmayan illerin il özel idaresi genel sekreter yardımcısı, diğer I. hukuk müşaviri, il belediye başkan yardımcısı
185
f) Bağlı ve ilgili kuruluş il müdürleri, milli emlak dairesi başkanı, yükseköğretim kurumları daire başkanları, bölge müdürü, Atatürk Orman Çiftliği müdürü, büyükşehirlerin merkez ilçelerinin belediye başkan yardımcıları, KİT'lerde başmüdür, kombina, fabrika, müessese ve işletme müdürleri, defterdar yardımcısı, gelir idaresi grup müdürü, il müftü yardımcısı, bakanlık, müsteşarlık, başkanlık ve bağımsız genel müdürlüklerin bölge müdür yardımcısı ve il müdür yardımcısı, (ç), (d) ve (e) sıralarında sayılanların yardımcıları
180
g) İl nüfus ve vatandaşlık müdürü, il yazı işleri müdürü, il idare kurulu müdürü, il mahalli idare müdürü, il planlama ve koordinasyon müdürü, dernekler il müdürü, il afet ve acil durum müdürü, hukuk müşaviri, fakülte ve yüksekokul sekreteri, basın ve halkla ilişkiler müşaviri, basın müşaviri, müşavir, müdür, şube müdürü, ilçe müftüsü, başkan, daire başkan yardımcısı, kurum sekreteri, merkez sekreteri, enstitü sekreteri, genel sekreter yardımcısı, birlik sekreteri, müze başkanı, KİT'lerde başuzman, diğer belediye başkan yardımcıları ve (f) sırasında sayılanların yardımcıları
170
ğ) Savunma sekreteri, sayman, müdür yardımcısı ile başkan yardımcısı unvanlı kadrolarda bulunanlar
165
h) Milli Savunma Bakanlığı ile Türk Silahlı Kuvvetlerinde istisnai memur kadrolarında bulunanlardan ek ödemeleri kadro unvanları itibarıyla bu Cetvelin diğer gruplarında veya bu grubun diğer sıralarında daha yüksek belirlenmemiş olanlar, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünde ilgili mevzuat hükümleri uyarınca teknik denetçi olarak görevlendirilenlerden ek ödemeleri kadro unvanları itibarıyla bu Cetvelin diğer gruplarında veya bu grubun diğer sıralarında daha yüksek belirlenmemiş olanlar
145
ı) Büyükşehir belediyeleri ile bunlara bağlı genel müdürlüklerin başmüfettiş ve müfettiş kadrolarında bulunanlar, yükseköğretim kurumları ile mahalli idareler ve bu idarelere bağlı genel müdürlüklerde 5018 sayılı Kanun hükümlerine göre iç denetçi kadrolarına atananlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
165
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
163
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
160
4) Bunların yardımcıları
155
i) Diğer belediyeler ve bunlara bağlı genel müdürlüklerin başmüfettiş ve müfettişlerinden;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
155
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
150
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
145
4) Bunların yardımcıları
140
j) Bakanlık, müsteşarlık, başkanlık, bağımsız genel müdürlük taşra teşkilatları ile yükseköğretim kurumlarında ve mahalli idarelerde özel yarışma sınavı sonucunda mesleğe uzman ve denetmen yardımcısı olarak alınıp belirli süreli meslek içi eğitimden sonra özel bir yeterlik sınavı sonunda uzman ve denetmen unvanlı kadrolara (mevzuatı uyarınca sözkonusu kadrolara atananlar dahil) atananlar ile belediye iktisat müfettişlerinden;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
140
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
135
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
130
4) Bunların yardımcıları
125
k) Raportör, mütercim, tercüman, çözümleyici, programcı, araştırmacı, muhasebeci, muhasip, kontrolör, antrenör, ayniyat saymanı, uzman, danışman, aktüer, araştırmacı, APK uzmanı, talim ve terbiye kurulu uzmanı, eğitim uzmanı, savunma uzmanı, sivil savunma uzmanı ve diğer uzman unvanlı kadrolarda bulunanlar
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
115
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
110
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
100
l) Şef, amir ve yardımcıları, zabıta başkomiseri ve komiseri, itfaiye başçavuşu, itfaiye çavuşu ve onbaşısı kadrolarında bulunanlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
115
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
105
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
95
m) Genel idare hizmetleri sınıfındaki diğer kadrolarda bulunanlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
110
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
100
3) 5-7 dereceden aylık alanlar
90
4) Diğer derecelerden aylık alanlar
85
2- Kadroları Teknik Hizmetler Sınıfında yer alan personel;
a) Başmühendis, başmimar, mühendis, mimar, bölge plancısı ve şehir plancısı kadrolarında bulunanlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
150
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
140
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
130
b) Jeolog, hidrolog, hidrojeolog, jeofizikçi, kimyager, fizikçi, jeomorfolog, arkeolog, matematikçi, istatistikçi ve astronom kadrolarında bulunanlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
120
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
110
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
100
c) Ek ödeme oranları 1 nolu grupta düzenlenenler hariç, bu sınıfta yer alan diğer kadrolarda bulunanlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
110
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
100
3) 5-7 dereceden aylık alanlar
90
4) Diğer derecelerden aylık alanlar
85
3- Kadroları Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfında yer alan personel;
a) Uzman tabiplerden;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
200
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
190
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
180
b) Tabipler ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzmanlık belgesi alanlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
190
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
180
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
170
c) Diş tabiplerinden;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
185
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
175
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
165
ç) Veteriner hekim kadrolarında bulunanlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
165
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
155
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
145
d) Eczacı kadrolarında bulunanlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
140
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
130
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
120
e) Ek ödeme oranları 1 nolu grupta düzenlenenler hariç, bu sınıfta yer alan diğer personelden;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
115
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
105
3) 5-7 dereceden aylık alanlar
95
4) Diğer derecelerden aylık alanlar
90
4- Kadroları Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfında yer alan personel;
a) Öğretmen kadrosunda (örgün ve yaygın eğitim kurumlarındaki öğretmen unvanlı kadrolardaki yöneticiler dâhil) bulunanlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
65
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
65
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
65
5- Kadroları Avukatlık Hizmetleri Sınıfında yer alan personel;
a) Ek ödeme oranları 1 nolu grupta düzenlenenler hariç, bu sınıfta yer alan kadrolarda bulunanlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
150
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
140
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
130
6- Kadroları Din Hizmetleri Sınıfında yer alan personel;
a) Vaiz ve eğitim görevlisi kadrolarında bulunanlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
66
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
66
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
66
b) Diğer kadrolarda bulunanlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
65
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
65
3) 5-7 dereceden aylık alanlar
65
4) Diğer derecelerden aylık alanlar
65
7- Mülki İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında yer alan personel;
a) Müsteşar
195
b) Kurul Başkanı, Müsteşar Yardımcısı, I.Hukuk Müşaviri, Genel Müdür, Strateji Geliştirme Başkanı ile bu görevleri yürüten merkezde görevli Valiler
180
c) Merkezde görevli diğer Valiler
178
ç) (a), (b) ve (c) sıralarında sayılanlar dışında kadroları merkez teşkilatında bulunanlardan (Mülkiye Müfettişleri Dahil);
1) Birinci sınıf olup 1 inci derecenin dördüncü kademesinden aylık alanlar
195
2) Birinci sınıf olup 1 inci derecenin diğer kademelerinden aylık alanlar
190
3) 1 inci derecenin dördüncü kademesinden aylık alanlar
195
4) 1 inci derecenin diğer kademelerinden aylık alanlar
115
5) 2 nci dereceden aylık alanlar
155
6) 3 üncü dereceden aylık alanlar
130
7) 4 üncü dereceden aylık alanlar
130
8) 5 inci dereceden aylık alanlar
105
d) Vali Yardımcısı ve Kaymakamlardan;
1) Birinci sınıf olup 1 inci derecenin dördüncü kademesinden aylık alanlar
200
2) Birinci sınıf olup 1 inci derecenin diğer kademelerinden aylık alanlar
200
3) 1 inci derecenin dördüncü kademesinden aylık alanlar
200
4) 1 inci derecenin diğer kademelerinden aylık alanlar
132
5) 2 nci dereceden aylık alanlar
172
6) 3 üncü dereceden aylık alanlar
147
7) 4 üncü dereceden aylık alanlar
147
8) 5 inci dereceden aylık alanlar
122
9) 6 ncı dereceden aylık alanlar
137
10) 7 nci dereceden aylık alanlar
117
e) Hukuk işleri müdürlerinden;
1) Birinci sınıf olup 1 inci derecenin dördüncü kademesinden aylık alanlar
195
2) Birinci sınıf olup 1 inci derecenin diğer kademelerinden aylık alanlar
190
3) 1 inci derecenin dördüncü kademesinden aylık alanlar
195
4) 1 inci derecenin diğer kademelerinden aylık alanlar
160
5) 2 nci dereceden aylık alanlar
195
6) 3 üncü dereceden aylık alanlar
175
7) 4 üncü dereceden aylık alanlar
175
8) 5 inci dereceden aylık alanlar
150
9) 6 ncı dereceden aylık alanlar
165
10) 7 nci dereceden aylık alanlar
145
f) Kaymakam adayı
145
8- Kadroları Emniyet Hizmetleri Sınıfında yer alan personel;
a) Birinci Sınıf Emniyet Müdürleri
74
b) İkinci Sınıf Emniyet Müdürleri
74
c) Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürleri
74
ç) Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürleri
74
d) Emniyet Amiri kadrolarında bulunanlar
74
e) Başkomiser kadrolarında bulunanlar
74
f) Komiser kadrolarında bulunanlar
74
g) Komiser yardımcısı kadrolarında bulunanlar
74
ğ) Polis Memuru kadrolarında bulunanlardan;
1) 1-2 dereceden aylık alanlar
75
2) 3-4 dereceden aylık alanlar
75
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
75
h) Diğer kadrolarda bulunanlardan;
66
1) 1-4 dereceden aylık alanlar
66
2) 5-7 dereceden aylık alanlar
66
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
66
9- Kadroları Yardımcı Hizmetler Sınıfında yer alan personel;
a) Bu sınıfta yer alan kadrolarda bulunanlardan;
1) 1-4 dereceden aylık alanlar
90
2) 5-7 dereceden aylık alanlar
80
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
70
B- Aylıklarını 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanununa Göre Alanlar:
1- Subaylardan;
a) Genelkurmay Başkanı
103
b) Kuvvet Komutanları ve Jandarma Genel Komutanı
82
c) Orgeneral ve Oramiral
81
ç) Korgeneral ve Koramiral
79
d) Tümgeneral ve Tümamiral
77
e) Tuğgeneral ve Tuğamiral
75
f) Kıdemli Albay
63
g) Albay
59
ğ) Yarbay
56
h) Kıdemli Binbaşı
68
ı) Binbaşı
68
i) Kıdemli Yüzbaşı
68
j) Yüzbaşı
68
k) Kıdemli Üsteğmen
69
l) Üsteğmen
69
m) Teğmen
69
n) Asteğmen
69
2- Astsubaylardan;
a) II.Kad.Kd.Bçvş.
67
b) Kad.Kd.Bçvş.
67
c) Kd.Bçvş.
67
ç) Kad.Bçvş.
67
d) Bçvş.
67
e) Kd.Üstçvş.
68
f) Üstçvş
68
g) Kd.Çvş.
68
ğ) Çvş.
68
3- Uzman Jandarmalardan;
a) VIII.Kad.Çvş.
67
b) VII.Kad.Çvş.
67
c) VI.Kad.Çvş.
67
ç) V.Kad.Çvş.
67
d) IV.Kad.Çvş.
67
e) III.Kad.Çvş.
67
f) II.Kad.Çvş.
67
g) I.Kad.Çvş.
67
ğ) Çvş.
67
4- Uzman Erbaşlardan;
a) Uzman Çavuş
67
b) Uzman Onbaşı
67
C- Aylıklarını 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa Göre Alanlar:
1- Profesörlerden Rektör, Rektör Yardımcısı ve Dekan olanlar
72
2- Profesörlerden Dekan Yardımcısı, Yüksekokul Müdürü olanlar ile Profesör kadrosunda üç yılını tamamlamış bulunanlar
70
3- Profesör kadrosunda bulunanlar (Diğer)
63
4- Doçent kadrosunda bulunanlar (Kazanılmış hak aylığı birinci derecede olan)
57
5- Doçent kadrosunda bulunanlar (Diğer)
68
6- Yardımcı Doçent kadrosunda bulunanlar
67
7- Araştırma Görevlisi kadrosunda bulunanlar
77
8- Diğer öğretim elemanlarından;
a) 1-2 dereceden aylık alanlar
66
b) 3-4 dereceden aylık alanlar
66
c) Diğer derecelerden aylık alanlar
66
Ç- 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki (II) sayılı cetvele dahil pozisyonlarda istihdam edilen sözleşmeli personelden (527 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 31 inci maddesine göre ücretleri belirlenen sözleşmeli personel dahil);
1- Grup başmühendisi, başmühendis, başmimar, mühendis, mimar, veteriner, şehir plancısı, müdür yardımcısı, teknik şef, atölye şefi, başeksper, eksper, teknik amir, teknik uzman, başkontrolör, kontrolör, baştabip, baştabip yardımcısı, diş tabibi, tabip, uzman tabip, uzman (Tıpta Uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu ilgili mevzuat hükümlerine göre uzmanlık belgesi alanlar), başuzman (Sümer Holding) ve şube müdürü (Sümer Holding) pozisyonlarında bulunanlar
82
2- Uzman, amir, ajans amiri, koruma güvenlik amiri, şef, koruma güvenlik şefi, koruma güvenlik grup şefi, itfaiye şefi, gar şefi, istasyon şefi, şeftren pozisyonlarında bulunanlar
67
3- Sağlık teknisyen yardımcısı pozisyonlarında bulunanlar
53
4- Diyetisyen ve tekniker pozisyonlarında bulunanlar
48
5- Teknik ressam, teknisyen, laborant, makinist (TCDD), makinist, makinist yardımcısı (TCDD), başteknisyen, konstrüktör, revizör ve sürveyan pozisyonlarında bulunanlar
47
6- Diğer pozisyon unvanlarında bulunanlar
42
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 10. ve 55. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN veM.Emin KUZ'un katılımlarıyla 6.6.2013 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında,dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatma BABAYİĞİT tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Kanun Hükmünde Kararnamekuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, 666 sayılı KHK'ye ekli (II) Sayılı Cetveloluşturulurken unvanlı kadroların esas alındığı ve bakanlıkların ve bazıkurumların taşradaki il müdürlerinin (II) Sayılı Cetvel'de sayıldığı, ancak ilnüfus müdürlerinin bakanlık il müdürü olmasına rağmen (II) Sayılı Cetvel'ealınmayarak anılan KHK'nin (I) Sayılı Cetveli'nde sayıldığı, “ilmüdürü” unvanına sahip ve İçişleri Bakanlığının nüfus hizmetlerininyürütülmesinden sorumlu ildeki temsilcisi konumunda bulunan nüfus vatandaşlıkil müdürleri ile 666 sayılı KHK'nin (II) Sayılı Cetveli'nde sayılan diğerbakanlıkların ildeki temsilcisi konumunda bulunan il müdürleri arasında malihakların düzenlenmesi açısından eşitsizlik oluşturulduğu belirtilerekkuralın, Anayasa'nın 10. ve 55. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
İtiraz konusu kuralın da yer aldığı 666 sayılı KHK, 6223sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin ve Verimli Bir Şekilde YürütülmesiniSağlamak Üzere Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ileKamu Görevlilerine İlişkin Konularda Yetki Kanunu kapsamında çıkarılan kanunhükmünde kararnamelerdendir. Her ne kadar başvuru kararında Anayasa'nın 10. ve55. maddelerine dayanılmış ise de 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 43. maddesine göre, ilgisi nedeniyleitiraz konusu kural, Anayasa'nın 91. maddesi yönünden de incelenmiştir.
A- Kanun Hükmünde Kararnamelerin Yargısal Denetimi Hakkında GenelAçıklama
Anayasa'nın 91. maddesinde düzenlenen kanun hükmünde kararnameler,işlevsel yönden yasama işlemi niteliğinde olduğundan yargısal denetimlerininyapılması görev ve yetkisi Anayasa'nın 148. maddesi ile Anayasa Mahkemesineverilmiştir. Yargısal denetimde kanun hükmünde kararnamenin, öncelikle yetkikanununa sonra da Anayasa'ya uygunluğu sorunlarının çözümlenmesi gerekir. Herne kadar, Anayasa'nın 148. maddesinde kanun hükmünde kararnamelerin yetkikanunlarına uygunluğunun denetlenmesinden değil, yalnızca Anayasa'ya biçim veesas bakımlarından uygunluğunun denetlenmesinden söz edilmekte ise deAnayasa'ya uygunluk denetiminin içerisine öncelikle kanun hükmünde kararnameninyetki kanununa uygunluğunun denetimi de girer. Çünkü Anayasa'da, BakanlarKuruluna ancak yetki kanununda belirtilen sınırlar içerisinde kanun hükmündekararname çıkarma yetkisi verilmesi öngörülmüştür. Yetkinin dışına çıkılması,kanun hükmünde kararnameyi Anayasa'ya aykırı duruma getirir.
Dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan alan olağanüstü halkanun hükmünde kararnamelerinden farklı olarak, olağan dönemlerdeki kanunhükmünde kararnamelerin bir yetki kanununa dayanması zorunludur. Bu nedenle,kanun hükmünde kararnameler ile dayandıkları yetki kanunu arasında çok sıkı birbağ vardır. Kanun hükmünde kararnamenin yetki kanunu ile olan bağı, kanunhükmünde kararnameyi aynen ya da değiştirerek kabul eden kanun ile kesilir.Kanun hükmünde kararnamenin Anayasa'ya uygun bir yetki kanununa dayanması,geçerliliğinin ön koşuludur. Bir yetki kanununa dayanmadan çıkartılan veyadayandığı yetki kanunu iptal edilen kanun hükmünde kararnamelerin içeriğiAnayasa'ya aykırılık oluşturmasa bile bunların Anayasa'ya uygunluğundan sözedilemez.
Kanun hükmünde kararnamelerin Anayasa'ya uygunluk denetimi,kanunların denetiminden farklıdır. Anayasa'nın 11. maddesinde, “KanunlarAnayasaya aykırı olamaz.” denilmektedir. Bu nedenle kanunların denetiminde,onların yalnızca Anayasa kurallarına uygun olup olmadıkları saptanır. Kanunhükmünde kararnameler ise konu, amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden hemdayandıkları yetki kanununa hem de Anayasa'ya uygun olmak zorundadırlar.
Anayasa'da kimi konuların kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenmesiyasaklanmaktadır. Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasında “Sıkıyönetimve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri iledördüncü bölümde yer alan siyasî haklar ve ödevler...”in kanun hükmündekararnamelerle düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kural gereğince, TürkiyeBüyük Millet Meclisi, Bakanlar Kuruluna ancak kanun hükmünde kararnameyledüzenlenmesi yasaklanmış alana girmeyen konularda kanun hükmünde kararnameçıkarma yetkisi verebilir.
Anayasa'nın herhangi bir maddesinde kanunla düzenleneceğiöngörülen bir konunun, Anayasa'nın 91. maddesinin birinci fıkrasının açıkçayasakladığı hükümler ile ilgili olmadıkça ya da Anayasa'nın 163. maddesindeolduğu gibi kanun hükmünde kararname çıkarılamayacağı açıkça belirtilmedikçekanun hükmünde kararname ile düzenlenmesi Anayasa'ya aykırılık oluşturmaz.
B- İtiraz Konusu Kuralın 6223 SayılıYetki Kanunu Kapsamında Olup Olmadığının İncelenmesi
Anayasa'nın 91. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, yetkikanununda, çıkarılacak kanun hükmünde kararnamenin, amacının, kapsamının,ilkelerinin, kullanma süresinin ve süresi içinde birden fazla kanun hükmündekararnamenin çıkarılıp çıkarılamayacağının gösterilmesi gerekir. Buna göre birkanun hükmünde kararnamenin Anayasa'ya uygun olduğunun kabulü öncelikle konu,amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden dayandığı yetki kanununa uygun olmasınabağlıdır. Bu bağlamda, Anayasa'nın ikinci kısmının “Sosyal ve EkonomikHaklar ve Ödevler” başlıklı üçüncü bölümünde düzenlenen haklar içinde kalanve Anayasa'nın 91. maddesinde belirtilen kanun hükmünde kararnameyledüzenlenemeyecek yasak alan içinde bulunmayan kamu görevlilerinin mali vesosyal haklarının 6223 sayılı Yetki Kanunu'nun kapsamında kalması durumunda,kanun hükmünde kararnameyle düzenlenmesinde Anayasa'ya aykırı bir durumunolmayacağı açıktır.
6223 sayılı Yetki Kanunu'nun amacını düzenleyen 1. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (b) bendinde, kapsamına ilişkin düzenlemelerin yer aldığıaynı maddenin (2) numaralı fıkrasının (b) bendi ile bu bendin (7) numaralı altbendinde ve son olarak ilkeler ve yetki süresine ilişkin hükümlerin yer aldığı2. maddenin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde, kamu personelinin “atanma,nakil, görevlendirilme, seçilme, terfi, yükselme, görevden alınma ve emekliyesevk edilme usul ve esasları”ndan söz edilmiş, ancak mali haklara ilişkinbir ibareye yer verilmemiştir. Bununla birlikte, 6223 sayılı Yetki Kanunu'ndaöngörüldüğü üzere;
- Mevcut bakanlıkların birleştirilmesine veya kaldırılmasına,yeni bakanlıklar kurulmasına,
- Mevcut bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların mevcut,birleştirilen veya yeni kurulan bakanlıklar bünyesinde hizmet birimi olarakyeniden düzenlenmesine,
- Mevcut bakanlıklar ile birleştirilen veya yeni kurulanbakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesine, taşrada veyurt dışında teşkilatlanma esaslarına,
ilişkin düzenlemeler söz konusu olduğunda, mali haklara dairdüzenlemelerin de yapılması mümkündür. Mevcut veya yeni ihdas edilen ya da birbaşka bakanlıkla birleştirilen bakanlıkların görev, yetki, teşkilat vekadrolarının düzenlenmesiyle ilgili olmayan hususlar 6223 sayılı YetkiKanunu'nun kapsamında bulunmadığından, kanun hükmünde kararnameyle doğrudanmali haklarda bir düzenleme yapılamaz. Bir başka ifadeyle, 6223 sayılı YetkiKanunu'nun amaç, kapsam ve ilkeleri bakımından kamu personelinin mali ve sosyalhaklarına ilişkin olarak Bakanlar Kuruluna doğrudan bir düzenleme yapmayetkisini vermediği, ancak mali ve sosyal haklarla ilgili hükümlerin 6223sayılı Yetki Kanunu'nun amacı ve kapsamına giren konularda yapılandüzenlemelerin doğal sonucu olması durumunda mümkün olabileceği, 6223 sayılıYetki Kanunu'nda öngörülen amaç, kapsam ve ilkeleriyle bağlantılı olmaksızınsırf mali konularda bir düzenleme yapılamayacağı açıktır.
İtiraz konusu kural, KHK'nin eki (I) Sayılı Cetvel'in “A-Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa Göre Alanlar”bölümünün (1)numaralı sırasının (g) bendinde yer alan “İl nüfus ve vatandaşlık müdürü,”ibaresidir. 666 sayılı KHK'nin 1. maddesiyle 375 sayılı KHK'ye eklenen ek 9.maddeyle mevzuatta değişik adlar adı altında kamu personeline yapılan tümkurumsal ek ödemeler ile genel ek ödemeler, yeni yapılan düzenlemelere paralelolarak 15.1.2012 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüktenkaldırılmakta ve yeni ek ödeme sistemindeki kadro ve görev unvanına karşılıkgelen ek ödeme oranları belirtilmektedir. İtiraz konusu kuralla “il nüfus vevatandaşlık müdürleri”nin kadro ve görev unvanına karşılık gelen ek ödemeoranları düzenlenmiş olup “il nüfus ve vatandaşlık müdürleri”nin malihaklarına ilişkin bir düzenleme yapılmaktadır. Bir başka ifadeyle, kuraldaöngörülen mali haklara ilişkin hüküm, mevcut veya yeni ihdas edilen ya da birbaşka bakanlıkla birleştirilen bakanlıkların görev, yetki, teşkilat vekadrolarının düzenlenmesiyle bağlantılı ve bunların zorunlu sonucu olmayıpdoğrudan mali haklara ilişkin bir düzenleme niteliğindedir. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamındabulunmadığından Anayasa'nın 91. maddesine aykırıdır. İptali gerekir.
Kural, Anayasa'nın 91. maddesine aykırı görülerek iptaledildiğinden, Anayasa'nın 10. ve 55. maddeleri yönünden incelenmemiştir.
VI- SONUÇ
11.10.2011 günlü, 666 sayılı Kamu Görevlilerinin Mali HaklarınınDüzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin eki (I) SayılıCetvel'in “A- Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa GöreAlanlar” bölümünün (1) numaralı sırasının (g) bendinde yer alan “İlnüfus ve vatandaşlık müdürü,” ibaresi, 6.4.2011 günlü, 6223sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin ve Verimli Bir Şekilde YürütülmesiniSağlamak Üzere Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ileKamu Görevlilerine İlişkin Konularda Yetki Kanunu kapsamında olmadığından, buibarenin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 26.12.2013 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ