ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 2013/69
Karar Sayısı : 2013/76
Karar Günü : 11.6.2013
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Çankırı 1. Asliye CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 1- 4.12.2004 günlü, 5271sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesine, 6.12.2006 günlü 5560 sayılıÇeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 23. maddesiyleeklenen (10) numaralı fıkrada yer alan'Denetim süresi içinde kasten yeni birsuç işlemediği ve '' ibaresinin Anayasa'nın 2., 5., 12., 15. ve 36.maddelerine,
2- 30.3.2011 günlü, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasınınAnayasa'nın 36. ve 152. maddelerine,
aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ilesonuçlanan ve sanığın tabi tutulduğu denetim süresinin dolması üzerine yenidenele alınan dosyanın incelenmesi sırasında itiraz konusu kuralın Anayasa'yaaykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur. Mahkeme, aynızamanda itiraz konusu kurala ilişkin olarak öncesinde itiraz başvurusundabulunduğunu, bu nedenle 6216 sayılı Kanun'un 41. maddesinin (2) numaralıfıkrası uyarınca anılan önceki başvuruyu bu dosya açısından bekletici meseleyapması gerektiğini, bunun ise Anayasa'ya aykırılık teşkil ettiğini belirterek6216 sayılı Kanun'un 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasının da iptalini talepetmiştir.
II- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları
1-4.12.2004 günlü, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun itirazkonusu kuralı da içeren'Hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geribırakılması'başlıklı 231. maddesi şöyledir:
'Madde 231- (1) Duruşma sonunda, 232nci maddede belirtilen esaslara göre duruşma tutanağına geçirilen hüküm fıkrasıokunarak gerekçesi ana çizgileriyle anlatılır.
(2) Hazır bulunan sanığa ayrıca başvurabileceği kanun yolları,mercii ve süresi bildirilir.
(3) Beraat eden sanığa, tazminat isteyebileceği bir hâl varsa buda bildirilir.
(4) Hüküm fıkrası herkes tarafından ayakta dinlenir.
(5) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Sanığa yüklenen suçtan dolayıyapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapisveya adlî para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasınakarar verilebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Hükmün açıklanmasınıngeri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasınıifade eder.
(6) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Hükmün açıklanmasının geribırakılmasına karar verilebilmesi için;
a) Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması,
b) Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum vedavranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususundakanaate varılması,
c) Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın,aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamengiderilmesi,
gerekir. (Ek cümle: 22/7/2010 - 6008/7 md.)Sanığın kabul etmemesihâlinde, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmez.
(7) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Açıklanmasının geri bırakılmasınakarar verilen hükümde, mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreliolması halinde seçenek yaptırımlara çevrilemez.
(8)(Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Hükmün açıklanmasının geribırakılması kararının verilmesi halinde sanık, beş yıl süreyle denetim süresinetâbi tutulur. Bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere mahkemeninbelirleyeceği süreyle, sanığın denetimli serbestlik tedbiri olarak;
a) Bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde, meslek veyasanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine,
b) Bir meslek veya sanat sahibi olması halinde, bir kamu kurumundaveya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimialtında ücret karşılığında çalıştırılmasına,
c) Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devametmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğüyerine getirmesine,
karar verilebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.
(9) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Altıncı fıkranın (c) bendindebelirtilen koşulu derhal yerine getiremediği takdirde; sanık hakkında mağduraveya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler halinde ödemeksuretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıkararı verilebilir.
(10) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Denetim süresi içinde kasten yenibir suç işlenmediği vedenetimli serbestliktedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geribırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir.
(11) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Denetim süresi içinde kasten yenibir suç işlemesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklereaykırı davranması halinde, mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme, kendisineyüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek;cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya dakoşullarının varlığı halinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veyaseçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmükurabilir.
(12) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Hükmün açıklanmasının geribırakılması kararına itiraz edilebilir.
(13) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.)Hükmün açıklanmasının geribırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancakbir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkimveya mahkeme tarafından istenmesi halinde, bu maddede belirtilen amaç içinkullanılabilir.
(14) (Değişik: 23/1/2008 ' 5728/562 md.)Bu maddenin hükmünaçıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümleri, Anayasanın 174 üncümaddesinde koruma altına alınan inkılâp kanunlarında yer alan suçlarla ilgiliolarak uygulanmaz.'
2-30.3.2011 günlü, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren'Başvuruya engel durumlar'başlıklı41. maddesi şöyledir:
'MADDE 41-(1) Mahkemenin işin esasına girerek verdiği ret kararınınResmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmününAnayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz.
(2) İtiraz yoluna başvuran mahkemede itirazkonusu kuralın uygulanacağı başka dava dosyalarının bulunması hâlinde, yapılmışolan itiraz başvurusu bu dosyalar için de bekletici mesele sayılır.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 5., 12., 15., 36. ve 152.maddelerinedayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk incelemetoplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Mustafa ÇAL tarafındanhazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralları ve dayanılanAnayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A- 5271 sayılı Kanun'un 231. Maddesinin (10) Numaralı FıkrasındaYer Alan'Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemediği ve ' 'İbaresinin İncelenmesi
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme,5271 sayılı Kanun'un 231.maddesinin (10) numaralı fıkrasında yer alan'Denetim süresi içinde kastenyeni bir suç işlenmediği ve''ibaresininiptalini istemiştir.
Anayasa'nın'Anayasaya Aykırılığın Diğer Mahkemelerde İleriSürülmesi'başlığını taşıyan 152. maddesinin son fıkrasında,'AnayasaMahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazetedeyayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasayaaykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.'ve 6216 sayılı Kanun'un'BaşvuruyaEngel Durumlar'başlığını taşıyan 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasında da'Mahkemeninişin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasındanitibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıylaitiraz başvurusu yapılamaz.'hükümlerine yer verilmiştir.
5271 sayılı Kanun'un 231. maddesinin (10) numaralı fıkrasınayönelik olarak daha önce yapılan itiraz başvurusu, Anayasa Mahkemesinin12.3.2009 günlü, E.2007/14, K.2009/48 sayılı kararıyla esastan reddedilmiş vebu karar 25.6.2009 günlü, 27269 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek, 5271 sayılı Kanun'un231. maddesinin (10) numaralı fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına kararverildiğinden, bu konuda yeni bir başvurunun yapılabilmesi için kararın ResmîGazete'de yayımlandığı 25.6.2009 tarihinden başlayarak geçmesi gereken onyıllık süre henüz dolmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, Anayasa'nın 152. maddesinin son fıkrası ve6216 sayılı Kanun'un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince itirazbaşvurusunun reddi gerekir.
B- 6216 sayılı Kanun'un 41. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasınınİncelenmesi
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Kanun'un 40. maddesinegöre, birdavaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacakbir kanun veya kanun hükmünde kararnameninhükümlerini Anayasa'ya aykırıgörürseveyataraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısınavarırsa o hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak,bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi içinelinde yöntemince açılmış ve görevine giren bir dava bulunması ve iptaliistenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak kanunkuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde vedavayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktebulunan kurallardır.
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, aynı kural aleyhine önceki yapmışolduğu itiraz başvurusu nedeniyle uygulayacağı 6216 sayılı Kanun'un 41.maddesinin (2) numaralı fıkrasının iptalini istemektedir. 6216 sayılı Kanun'un41. maddesinin (2) numaralı fıkrasında,itirazyoluna başvuran mahkemelerde itiraz konusu kuralın uygulanacağı başka davadosyalarının bulunması hâlinde, yapılmış olan itiraz başvurularının bu dosyalariçin de bekletici mesele sayılacağı kurala bağlanmıştır. İtiraz yolunabaşvuranMahkemenin 5271 sayılı Kanun'un 231. maddesinin (10) numaralı fıkrasına ilişkinönceki başvurusu olan ve Anayasa Mahkemesinin 2013/9 sayılı esasında kayıtlıbulunan dosya, anılan fıkra yönünden 31.1.2013 gününde ilk inceleme aşamasındareddedilmiştir. Başka bir anlatımla, 5271 sayılı Kanun'un 231. maddesinin (10)numaralı fıkrası yönünden aynı Mahkemenin, Anayasa Mahkemesinin esasındaincelenmeyi bekleyen bir dosyası bulunmamaktadır. Dolayısıyla, AnayasaMahkemesinin anılan ilk inceleme kararı karşısında itiraz yoluna başvuranMahkeme açısından 6216 sayılı Kanun'un 41. maddenin (2) numaralı fıkrası,davada uygulanacak kural niteliğinde değildir.
Açıklanan nedenlerle, 6216 sayılı Kanun'un41. maddesinin(2) numaralı fıkrasına ilişkinbaşvurunun, Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
IV- SONUÇ
A- 30.3.2011 günlü, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasının,itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanmaolanağı bulunmadığından, bu fıkraya ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliğinedeniyle REDDİNE,
B- 4.12.2004 günlü, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231.maddesine, 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Kanun'un 23. maddesiyle eklenen (10)numaralı fıkrada yer alan'Denetim süresi içinde kasten yeni bir suçişlemediği ve'' ibaresinin iptaline karar verilmesi istemiyle yapılanitiraz başvurusunun, Anayasa'nın 152. maddesinin son fıkrası ve 6216 sayılıKanun'un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE,
11.6.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ