ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 2013/73
Karar Sayısı : 2013/82
Karar Günü : 4.7.2013
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Bodrum 2. Asliye HukukMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU:21.6.1987 günlü, 3402 sayılıKadastro Kanunu'nun;
1- 16. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendinin ''kayalar,tepeler, dağlar' gibi, tarıma elverişli olmayan sahipsiz yerler''bölümünün,
2- 17. maddesinin birinci fıkrasında yer alan ''tarımaelverişli''ibaresinin,
Anayasa'nın 5., 35. ve 44. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptallerine karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Kadastro çalışmalarında tespit dışı bırakılan taşınmazın tesciliistemiyle açılan davada,itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğukanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALLARI
3402 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralları da içeren 16. ve 17.maddeleri şöyledir:
'Kamu malları
Madde 16-Kamunun ortak kullanılmasınaveya bir kamu hizmetinin görülmesine ayrılan yerlerle Devletin hüküm vetasarrufu altında bulunan sahipsiz yerlerden:
A) Kamu hizmetinde kullanılan, bütçelerinden ayrılan ödenek veyayardımlarla yapılan resmi bina ve tesisler, (Hükümet, belediye, karakol, okulbinaları, köy odası, hastane veya diğer sağlık tesisleri, kütüphane, kitaplık,namazgah, cami genel mezarlık, çeşme, kuyular, yunak ile kapanmış olan yollar,meydanlar, pazar yerleri, parklar ve bahçeler ve boşluklar ve benzeri hizmetmalları) kayıt, belge veya özel kanunlarına göre Hazine, kamu kurum vekuruluşları, il, belediye köy veya mahalli idare birlikleri tüzelkişiliği,adlarına tespit olunur.
B) Mera, yaylak, kışlak, otlak, harman ve panayır yerleri gibiparalı veya parasız kamunun yararlanmasına tahsis edildiği veya kamununkadimden beri yararlandığı belgelerle veya bilirkişi veya tanık beyanı ileispat edilen orta malı taşınmaz mallar sınırlandırılır, parsel numarasıverilerek yüzölçümü hesaplanır ve bu gibi taşınmaz mallar özel sicilineyazılır.
Bu sınırlandırma tescil mahiyetinde olmadığı gibi bu suretlebelirlenen taşınmaz mallar, özel kanunlarında yazılı hükümler saklı kalmakkaydıyla özel mülkiyete konu teşkil etmezler.
Yol, meydan, köprü gibi orta malları ise haritasında gösterilmekleyetinilir.
C) Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunankayalar, tepeler,dağlar(bunlardan çıkan kaynaklar)gibi, tarıma elverişli olmayan sahipsizyerlerile deniz, göl, nehir gibi genel sular tescil ve sınırlandırmaya tabideğildir, istisnalar saklıdır.
D) Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ormanlar, buKanunda hüküm bulunmayan hallerde, özel kanunları hükümlerine tabidir.
İhya edilen taşınmaz mallar
Madde 17-Orman sayılmayan Devletinhüküm ve tasarrufu altında bulunan ve kamu hizmetine tahsis edilmeyen araziden,masraf ve emek sarfı ile imar ve ihya edilerektarıma elverişlihalegetirilen taşınmaz mallar 14 üncü maddedeki şartlar mevcut ise imar ve ihyaedenler veya halefleri adına, aksi takdirde hazine adına tespit edilir.
İl, ilçe ve kasabaların imar planının kapsadığı alanlarda kalantaşınmaz mallarda bu hüküm uygulanmaz.'
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk incelemetoplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ümit DENİZ tarafındanhazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralları ve dayanılanAnayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un 'Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi'başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacakbaşvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir.Söz konusu maddenin (1) numaralıfıkrasında, bir davaya bakmakta olan mahkemenin, bu davada uygulanacak birkanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesihâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddiolduğu kanısına varması durumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesinebağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; anılan fıkranın(a) bendinde de Mahkemeye gönderilecek belgeler arasında 'iptali istenenkuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçelibaşvuru kararının aslı' sayılmıştır. Anılan maddenin (4) numaralıfıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayanitiraz başvurularının, Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeyegeçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 46. maddesinin (1) numaralıfıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçelikararında, Anayasa'ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birininAnayasa'nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı vegerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Yine İçtüzük'ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)bendinde, Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda eksikliklerinbulunduğu tespit edilirse, itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeyegeçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2) numaralı fıkrasında iseanılan (b) bendi uyarınca verilen kararın, itiraz yoluna başvuran mahkemenineksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.
İtiraz yoluna başvuran Mahkemenin 30.4.2013 günlü ara kararında,3402 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fıkrasında yer alan ''tarımaelverişli...' ibaresi ile aynı maddenin ikinci fıkrasının iptali istemindebulunulmasına karar verdiği hâlde gerekçeli başvuru kararında 17. maddeninikinci fıkrasına değinmeksizin aynı maddenin birinci fıkrasında yer alan''tarımaelverişli...' ibaresinin ve 16. maddenin birinci fıkrasının (C) bendindeyer alan ''kayalar, tepeler, dağlar' gibi tarıma elverişli olmayan sahipsizyerler'' bölümünün iptali isteminde bulunulduğu, bunun yanında gerekçelibaşvuru kararının giriş bölümünde 3402 sayılı Kanun'un 14., 16. ve 17.maddelerinin bazı cümlelerinin Anayasa'ya aykırı olduğundan iptal edilmesigerektiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.
Gerekçeli karar ile ara karar arasında çelişki bulunması nedeniyleMahkemenin başvurusundan, Kanun'un 17. maddesinin birinci fıkrasında yer alan ''tarımaelverişli...' ibaresi dışında kalan diğer maddeler yönünden iptal istemindebulunulup bulunulmadığı ya da iptal isteminin 16. maddenin (C) bendini kapsayıpkapsamadığı konusunda tereddüt oluşmuş, hangi maddelerin ya da maddelerin hangibölümlerinin iptalinin istendiği açık olarak anlaşılamamıştır.
Ayrıca, başvuru kararında, itiraz konusu kuralların Anayasa'nın5., 35. ve 44. maddelerine aykırı olduğu belirtilmiş ise de kuralların bumaddelere hangi gerekçelerle aykırı olduğu açıklanmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, 6216 sayılı Kanun'un 40. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendi ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 46. maddesinin(1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan itirazbaşvurusunun, 6216 sayılı Kanun'un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrasıgereğince yöntemine uygun olmadığından, esas incelemeye geçilmeksizin reddigerekir.
IV- SONUÇ
21.6.1987 günlü, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun;
A-16. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendinin'...kayalar,tepeler, dağlar...gibi, tarıma elverişli olmayan sahipsiz yerler...'bölümünün,
B-17. maddesinin birinci fıkrasında yer alan'...tarımaelverişli...'ibaresinin,
iptallerine karar verilmesi istemiyle yapılan itirazbaşvurusunun, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygunolmadığından, esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE, 4.7.2013 günündeOYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ