ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 2013/75
Karar Sayısı : 2013/83
Karar Günü : 4.7.2013
R.G. Tarih-Sayı: Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Kayseri 5. AileMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :22.11.2001 günlü, 4721sayılı Türk Medenî Kanunu'nun 303. maddesinin;
1-Birinci fıkrasının'Ananın dava hakkı, doğumdan başlayarak biryıl geçmekle düşer.'biçimindeki ikinci cümlesinin,
2-İkinci fıkrasının,
Anayasa'nın 2., 5., 10., 13., 17., 36., 40. ve 41. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Davacılar vekili tarafından açılan babalık davasında,itiraz konusukuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri içinbaşvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
22.11.2001 günlü, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun itiraz konusukuralları da içeren 303. maddesi şöyledir:
'III. Hak düşürücü süreler
Madde 303-Babalık davası, çocuğundoğumundan önce veya sonra açılabilir.Ananın dava hakkı, doğumdan başlayarakbir yıl geçmekle düşer.
Çocuğa doğumdan sonra kayyım atanmışsa, çocuk hakkında bir yıllıksüre, atamanın kayyıma tebliği tarihinde; hiç kayyım atanmamışsa çocuğun erginolduğu tarihte işlemeye başlar.(Anayasa Mahkemesi'nin 27/10/2011 tarihli ve E.:2010/71, K.: 2011/143 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.)
Çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı ilişkisi varsa, biryıllık süre bu ilişkinin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar.
Bir yıllık süre geçtikten sonra gecikmeyi haklı kılan sebeplervarsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir.'
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesiİçtüzüğü hükümleri uyarıncayapılan ilk incelemetoplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ayşegül ATALAY tarafındanhazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralları, dayanılan Anayasakuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, mahkemeler bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararname kurallarınıAnayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılıkiddiasının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali için AnayasaMahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemeninAnayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemeningörevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların da o davadauygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları ise, davanındeğişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunankurallardır.
Bakılmakta olan dava, ergin çocuklar tarafından açılan babalıkdavasıdır. İtiraz konusu kurallardan 4721 sayılı Kanun'un 303. maddesininbirinci fıkrasının ikinci cümlesi ise ananın dava açma süresinidüzenlemektedir. Bu nedenle, söz konusu kural bakılmakta olan davadauygulanacak kural değildir.
Öte yandan, itiraz konusu diğer kural hakkında ise AnayasaMahkemesinin 27.10.2011 günlü, E.2010/71, K.2011/143 sayılı kararıyla, 4721sayılı Türk Medenî Kanunu'nun 303. maddesinin ikinci fıkrasının iptaline veiptal hükmünün kararın ResmîGazete'de yayımlanmasından başlayarak bir yıl sonrayürürlüğe girmesine karar verilmiştir.Söz konusu karar, 7.2.2012 günlü, 28197sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Böylece, itiraz konusu kural 7.2.2013tarihi itibariyle yürürlükten kalkmış bulunmaktadır. Bakılmakta olan dava iseitiraz konusu kural yürürlükte iken, 5.10.2012 tarihinde açılmıştır. Ancak,itiraz konusu kural usule ilişkin olup, bu kuralla ilgili değişikliklerin dekamu düzeniyle ilgili olması sebebiyle yürürlüğe girmelerinin ardından tarafiradelerinden bağımsız olarak derhal uygulanması gerekmektedir. Dolayısıyla,itiraz konusu 4721 sayılı Kanun'un 303. maddesinin yürürlükten kalkan ikincifıkrası dabakılmakta olandavada uygulanacak kural değildir.
Açıklanan nedenlerle başvurunun, Mahkemenin yetkisizliği nedeniylereddi gerekir.
IV- SONUÇ
22.11.2001 günlü, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun 303.maddesinin;
A-Birinci fıkrasının'Ananın dava hakkı, doğumdan başlayarak biryıl geçmekle düşer.'biçimindeki ikinci cümlesinin,
B-İkinci fıkrasının,
itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davadauygulanma olanağı bulunmadığından, bu fıkraya ve cümleye ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,4.7.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ