ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2014/1
Karar Sayısı : 2014/20
Karar Günü : 11.2.2014
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Diyarbakır 3. İş Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :31.5.2006 günlü, 5510 sayılıSosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 34. maddesinin birincifıkrasının, 17.4.2008 günlü, 5754 sayılı Kanun'un 21. maddesiyle değiştirilen(b) bendinde yer alan “her birine %25'i” ibaresininAnayasa'nın 10. maddesineaykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Sigortalının ölümü üzerine, evlilik dışı olan çocuklarına, resminikâhlı eşinden olan çocuklarına göre iki kat aylık bağlanması nedeniyle ortayaçıkan eşitsizliğin düzeltilmesi talebiyle açılan davada, itiraz konusu kuralınAnayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme,iptali için başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
5510 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 34. maddesişöyledir:
“Madde 34-Ölen sigortalının 33 üncü maddehükümlerine göre hesaplanacak aylığının;
a)Dul eşine % 50'si; aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan dul eşineise bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e) bentlerihariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmamasıveya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olması halinde% 75'i,
b)Bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e)bentleri hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamındaçalışmayan veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamışçocuklardan;
1) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını,yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların veya,
2) Kurum Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az % 60oranında yitirip malûl olduğu anlaşılanların veya,
3) Yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla berabersonradan boşanan veya dul kalan kızlarının,
her birine % 25'i,
c) (b) bendinde belirtilen çocuklardan sigortalının ölümü ileanasız ve babasız kalan veya sonradan bu duruma düşenlerle, ana ve babalarıarasında evlilik bağı bulunmayan veya sigortalının ölümü tarihinde evlilik bağıbulunmakla beraber ana veya babaları sonradan evlenenler ile kendisinden başkaaylık alan hak sahibi bulunmayanların her birine % 50'si,
d)Hak sahibi eş ve çocuklardan artan hisse bulunması halinde hertürlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin nettutarından daha az olması ve diğer çocuklarından hak kazanılan gelir veaylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması şartıyla anave babaya toplam % 25'i oranında; ana ve babanın 65 yaşın üstünde olmasıhalinde ise artan hisseye bakılmaksızın yukarıdaki şartlarla toplam % 25'i,oranındaaylık bağlanır.
Sigortalı tarafından evlât edinilmiş, tanınmış veya soy bağıdüzeltilmiş veya babalığı hükme bağlanmış çocukları ile sigortalının ölümündensonra doğan çocukları, bağlanacak aylıktan yukarıda belirtilen esaslara göreyararlanır.
Hak sahiplerine bağlanacak aylıkların toplamı sigortalıya aitaylığın tutarını geçemez. Bu sınırın aşılmaması için gerekirse hak sahiplerininaylıklarından orantılı olarak indirimler yapılır.”
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk incelemetoplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Yunus Emre YILMAZOĞLUtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılanAnayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. maddesi ile 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davayabakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmündekararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birininileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, ilgili kuralya da kuralların iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak,bu hükümler uyarınca, bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için,yöntemince açılmış, mahkemenin görevine giren bakmakta olduğu bir davanınbulunması ve iptali istenen kuralın da bu davada uygulanacak olması gerekir.Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkansorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yöndeetki yapacak nitelikteki kurallardır.
Başvuru kararında, 5510 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde yer alan “her birine %25'i” ibaresininiptaliistenilmiştir.
İtiraz başvurusunun ve eklerinin incelenmesinden, davacılarınbabasının 23.6.2004 tarihinde ölmesi üzerine o tarihte yürürlükte olan 506sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 68. maddesi uyarınca davacılara ölümsigortasından aylık bağlandığı ve hâlen ödenmeye devam edildiğianlaşılmaktadır.
2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe giren5510 sayılı Kanun'un106. maddesinin birinci fıkrasıyla,mülga 506 sayılı Kanun'un 142., 143., ek36., geçici 20., geçici 81. ve geçici 87. maddeleri hariç diğer maddeleriyürürlüktenkaldırılmış, geçici 1. maddesinin ikinci fıkrasında da mülga 506 sayılı Kanun'agöre bağlanan veya hak kazanılan aylık, gelir ve diğer ödeneklerin verilmesinedevam edileceği ve bu gelir ve aylıkların durum değişikliği nedeniyleartırılması, azaltılması, kesilmesi veya yeniden bağlanmasında bu Kanun ileyürürlükten kaldırılan ilgili hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir.
Bu durumda, mülga 506 sayılı Kanun'un 68. maddesi uyarınca 2004yılında aylık bağlanan davacılar tarafından, eksik ödenen aylıklarınınbağlandığı tarihten itibaren düzeltilmesi istemiyle açılan davanın, 5510 sayılıKanun'un geçici 1. maddesi hükmü gereğince mülga 506 sayılı Kanun'un 68.maddesinin esas alınarakçözümlenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, 5510 sayılıKanun'un itiraza konu ibaresi, davada uygulanacak kural niteliğinde değildir.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu ibarenin, itiraz başvurusundabulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davadauygulanma olanağı bulunmadığından, buibareyeilişkinbaşvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
IV- SONUÇ
31.5.2006 günlü, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun 34. maddesinin birinci fıkrasının, 17.4.2008 günlü, 5754sayılı Kanun'un 21. maddesiyle değiştirilen (b) bendinde yer alan“her birine%25'i”ibaresinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğudavada uygulanma olanağı bulunmadığından, buibareyeilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 11.2.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ