ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2014/117
Karar Sayısı : 2014/111
Karar Günü : 25.6.2014
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :İstanbul 3. İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :1- 29.6.2011 günlü, 644sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KanunHükmünde Kararname'nin 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının, 8.8.2011 günlü,648 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesiyle değiştirilen (ç) bendindeyer alan"Her tür ve ölçekteki.", ".ve bunlarınuygulanmasına.", ".ve bunların uygulanmasını sağlamak,.",".mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlüyapı,."ve".ve başvuru tarihinden itibaren iki ay içindeyetkili idarelerce ruhsatlandırma yapılmaması halinde resen ruhsat ve yapıkullanma izni vermek."ibarelerinin,
2- 3.5.1985 günlü, 3194 sayılıİmar Kanunu'nun 9. maddesininbirinci fıkrasında yer alan".gerekli görülen hallerde,."ibaresiile".veyaiçerisinden veya civarından demiryolu veya karayolu geçen, hava meydanı bulunanveya havayolu veya denizyolu bağlantısı bulunan yerlerdeki imar ve yerleşmeplanlarının tamamını veya bir kısmını, ilgili belediyelere veya diğer idarelerebu yolda bilgi vererek ve gerektiğinde işbirliği sağlayarak yapmaya,yaptırmaya, değiştirmeye ve re'sen onaylamaya yetkilidir."bölümünün,
Anayasa'nın 126. ve 127. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptallerine karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Doğal ve kentsel sit alanı sınırları içinde kalan parsele ilişkin1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlıuygulama imar planı tadilatlarının iptali istemiyle açılan davada, itirazkonusu kuralların Anayasa'ya aykırılığı iddiasını ciddi bulan Mahkeme,iptalleri için başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALLARI
A-644 sayılı KHK'nin 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının itirazkonusu ibareleri de içeren (ç) bendi şöyledir:
"MADDE 2-(1) Çevre ve Şehircilik Bakanlığınıngörevleri şunlardır:
.
ç)Her tür ve ölçektekifiziki planlarave bunlarınuygulanmasınayönelik temel ilke, strateji ve standartları belirlemekvebunların uygulanmasını sağlamak,Bakanlar Kurulunca yetkilendirilen alanlarile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımları,mülkiyeti kamuya aitarsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı,milli güvenliğe dairtesisler, askeri yasak bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlikbölgeleri, enerji ve telekomünikasyon tesislerine ilişkin etütleri, harita, hertür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyonplanlarını ve değişikliklerini resen yapmak, yaptırmak, onaylamakve başvurutarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarelerce ruhsatlandırma yapılmamasıhalinde resen ruhsat ve yapı kullanma izni vermek."
B-3194 sayılı Kanun'un 9. maddesinin itiraz konusu ibare ve bölümüiçeren birinci fıkrası şöyledir:
"İmar planlarında Bakanlığın yetkisi:
Madde 9-Bakanlıkgerekli görülenhallerde, kamu yapılarıve enerji tesisleriyle ilgili alt yapı, üst yapı veiletim hatlarına ilişkinimar planı ve değişikliklerinin, umumi hayata müessirafetler dolayısıyla veya toplu konut uygulaması veya Gecekondu Kanunununuygulanması amacıyla yapılması gereken planların ve plan değişikliklerinin,birden fazla belediyeyi ilgilendiren metropoliten imar planlarınınveyaiçerisinden veya civarından demiryolu veya karayolu geçen, hava meydanı bulunanveya havayolu veya denizyolu bağlantısı bulunan yerlerdeki imar ve yerleşmeplanlarının tamamını veya bir kısmını, ilgili belediyelere veya diğer idarelerebu yolda bilgi vererek ve gerektiğinde işbirliği sağlayarak yapmaya,yaptırmaya, değiştirmeye ve re'sen onaylamaya yetkilidir."
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk incelemetoplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ayhan KILIÇ tarafındanhazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralları ve dayanılanAnayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davaya bakmaktaolan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmündekararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırıgörmesi hâlindeveya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda, bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir.Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesiiçin, elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanınbulunması, iptali istenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir.
KHK'nin 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendinde yeralan"Her tür ve ölçekteki." ve".ve bunlarınuygulanmasına." ibareleriyle, her tür ve ölçekteki fiziki planlara vebunların uygulanmasına yönelik temel ilke, strateji ve standartları belirlemegörev ve yetkisi; ".ve bunların uygulanmasını sağlamak,."ibaresiyle ise belirlenen ilke, strateji ve standartların ilgili idarelerceuygulanmasını sağlama görevi ve yetkisi Çevre ve Şehircilik Bakanlığınaverilmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davanınkonusu, koruma amaçlı nazım ve uygulama imar plan değişiklikleri olupuyuşmazlığın, fiziki planlara ilişkin temel ilke, strateji ve standartlarınbelirlenmesi veya bunların uygulanmasının sağlanmasıyla herhangi bir ilgisibulunmamaktadır.
KHK'nin 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendindeyer alan".ve başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarelerceruhsatlandırma yapılmaması halinde resen ruhsat ve yapı kullanma izni vermek."ibaresiyleBakanlığa, Bakanlar Kurulunca yetkilendirilen alanlar, merkezî idarenin yetkisiiçindeki kamu yatırımları, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerindeyapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler, askeri yasak bölgeler,genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri, enerji ve telekomünikasyontesisleri ile sınırlı olarak başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkiliidarelerce ruhsatlandırma yapılmaması hâlinde resen ruhsat ve yapı kullanmaizni verme yetkisi tanınmaktadır. İtiraz başvurusunda bulunan Mahkemede bakılandavanın konusu, koruma amaçlı nazım ve uygulama imar plan tadilatları olupuyuşmazlık, ruhsata ilişkin olmadığı gibi söz konusu planlar da yukarıdabelirtilen alanlarla ilgili değildir.
KHK'nin 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendindeyer alan".mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlüyapı,."ibaresiyle, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerindeyapılacak her türlü yapı ile ilgili her tür ve ölçekteki planların yapılmasınailişkin esasları belirleme ve bunlara ilişkin her tür ve ölçekteki harita,etüt, plan ve parselasyon planlarını gerektiğinde yapma, yaptırma ve resenonaylama görev ve yetkisi; Kanun'un 9. maddesinin birinci fıkrasında yer alan".gerekli görülen hallerde." ibaresi ve ".veyaiçerisinden veya civarından demiryolu veya karayolu geçen, hava meydanı bulunanveya havayolu veya denizyolu bağlantısı bulunan yerlerdeki imar ve yerleşmeplanlarının tamamını veya bir kısmını, ilgili belediyelere veya diğer idarelerebu yolda bilgi vererek ve gerektiğinde işbirliği sağlayarak yapmaya,yaptırmaya, değiştirmeye ve re'sen onaylamaya yetkilidir." bölümüylede gerekli görmesi durumunda, içerisinden veya civarından demiryolu veyakarayolu geçen, hava meydanı bulunan veya havayolu veya denizyolu bağlantısıbulunan yerlerdeki imar ve yerleşme planlarının tamamını veya bir kısmını,ilgili belediyelere veya diğer idarelere bu yolda bilgi vererek ve gerektiğindeişbirliği sağlayarak yapma, yaptırma, değiştirme ve resen onaylama görev veyetkisi Bakanlığa verilmiştir. İtiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmaktaolduğu davaya konu nazım ve imar planı tadilatları, sit alanlarına ilişkindir.Sit alanlarının yukarıda belirtilen yerlerden olmadığı açıktır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kuralların başvuruda bulunanMahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.
IV- SONUÇ
A- 29.6.2011 günlü, 644 sayılı Çevre ve Şehircilik BakanlığınınTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin (1)numaralı fıkrasının, 8.8.2011 günlü, 648 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1.maddesiyle değiştirilen (ç) bendinde yer alan"Her tür veölçekteki.",".ve bunların uygulanmasına.",".vebunların uygulanmasını sağlamak,.",".mülkiyeti kamuya ait arsave araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı,."ve".ve başvurutarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarelerce ruhsatlandırma yapılmamasıhalinde resen ruhsat ve yapı kullanma izni vermek."ibarelerinin,
B- 3.5.1985 günlü, 3194 sayılıİmar Kanunu'nun 9. maddesininbirinci fıkrasında yer alan".gerekli görülen hallerde,."ibaresiile".veyaiçerisinden veya civarından demiryolu veya karayolu geçen, hava meydanı bulunanveya havayolu veya denizyolu bağlantısı bulunan yerlerdeki imar ve yerleşmeplanlarının tamamını veya bir kısmını, ilgili belediyelere veya diğer idarelerebu yolda bilgi vererek ve gerektiğinde işbirliği sağlayarak yapmaya,yaptırmaya, değiştirmeye ve re'sen onaylamaya yetkilidir."bölümünün,
itiraz başvurusunda bulunan Mahkemeninbakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu ibarelere vebölümeilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 25.6.2014gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN