ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2014/121
Karar Sayısı : 2014/113
Karar Günü : 3.7.2014
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Eskişehir 3. Sulh HukukMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :22.11.1984 günlü, 3083sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun13. maddesinin beşinci fıkrasının son cümlesinin Anayasa'nın 2., 10., 35. ve36. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Davacıların müştereken muris oldukları bazı taşınmazlarınüzerindeki ortaklığın giderilmesi talebiyle açtıkları davada, Anayasa'yaaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
Kanun'unitiraz konusu kuralı da içeren 6537 sayılı Kanun'un 9.maddesiyle değiştirilmeden önceki 13. maddesi şöyledir:
"Temliki tasarrufların durdurulması
Madde 13- (Değişik birinci fıkra: 13/2/2001- 4626/2 md.) Uygulama alanlarında Bakanlar Kurulu kararının Resmi Gazete'deyayımı tarihinden itibaren, kamulaştırma, toplulaştırma, arazi değiştirilmesive dağıtım işlemlerinin tamamlanması veya tapuya tescili sonuçlandırılıncayakadar, gerçek kişilerle özel hukuk tüzelkişilerine ait arazinin mülkiyet vezilyetliği devir ve temlik edilemez. Bu araziler ipotek edilemez ve satışvaadine konu olamaz. Ancak, bu kısıtlama süresi beş yılı aşamaz. Sulamaşebekesi tamamlanıp sulamaya geçinceye kadar da aynı işlemler yapılmaz. Bukısıtlamada ise süre, beş yılı aşamaz. Ancak, sulama alanlarında toplulaştırmaçalışmaları kısıtlama süresi içerisinde sonuçlandırılamadığı takdirde, TarımReformu Genel Müdürlüğünün teklifi ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığının onayıile toplulaştırma çalışmalarının sonuçlandırılması amacıyla kısıtlama süresi enfazla beş yıla kadar daha uzatılabilir.
Kısıtlama süresi içerisinde arazisini ve varsa üzerindekitesisleri satmak isteyen gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerin müracaatlarıhalinde, uygulayıcı kuruluş bu kişilere ait tarım toprağını ve varsa üzerindekitesisleri, altmış gün içinde bu Kanun hükümlerine göre kamulaştırır veyayönetmelikle tespit edilecek esaslar dahilinde bunların başkalarına satışınaizin verir.
(Değişik üçüncü fıkra : 23/2/2011-6171/3 md.) Yukarıda belirtilensüre içinde, bu gibi arazi Tarım Kredi Kooperatifleri ve bankalara ipotekedilebilir.
(Değişik dördüncü fıkra : 23/2/2011-6171/3 md.) Bu kısıtlamasüresi içerisinde ipoteğin paraya çevrilmesi gerektiğinde ipoteğin parayaçevrilmesi yoluyla yapılan takipte düzenlenecek kıymet takdir raporu uygulayıcıkuruluşa tebliğ edilir. Uygulayıcı kuruluşun bu rapora itiraz ve dava hakkıvardır. Kesinleşen kıymet takdir raporuna göre tespit edilmiş bedeli, bu Kanunhükümlerine göre uygulayıcı kuruluş tarafından uygun görülmesi halinde ipoteğinparaya çevrilmesi yoluyla takip dosyasına ödenerek arazinin Hazine mülkiyetinegeçirilmesi sağlanır. Ancak uygulayıcı kuruluş tarafından ihtiyaç duyulmamasıhalinde, arazinin satışına izin verilebilir. Buna ilişkin esaslar yönetmelikledüzenlenir.
(İptal birinci cümle: Anayasa Mahkemesi'nin 11/4/2012 tarihli veE.: 2011/33, K.: 2012/54 sayıl ı Kararı ile.) Miras yoluyla intikaller, buhükmün kapsamı dışındadır.Ayrıca mahkemeler satış suretiyle mirasortaklığının giderilmesine karar veremezler."
III- İLK İNCELEME
Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Erhan TUTAL tarafındanhazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasakuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü.
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali içinAnayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış vemahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların dao davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanındeğişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmadaolumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
Başvuru kararında,Kanun'un 13. maddesinin beşinci fıkrasının soncümlesininiptaline karar verilmesi istenilmiştir. İtiraz konusu kuralın davadauygulanacak kural olduğunun kabulü için öncelikle yürürlükte bulunmasıgerekmektedir Oysa, itiraz konusu kural, 15.5.2014 günlü, 29001 sayılı ResmîGazete'de yayımlanan 30.4.2014 günlü, 6537 sayılı Toprak Koruma ve AraziKullanımı Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 9. maddesiyleyürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle, itiraz konusu kuralın başvuran Mahkemeönündeki davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurala ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
IV- SONUÇ
22.11.1984 günlü, 3083 sayılı Sulama Alanlarında AraziDüzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun 13. maddesinin beşinci fıkrasınınson cümlesinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davadauygulanma olanağı bulunmadığından, bu cümleyeilişkin başvurunun Mahkemeninyetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 3.7.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN