ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2014/152
Karar Sayısı : 2014/148
Karar Günü : 2.10.2014
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :SöğütAsliye Hukuk Mahkemesi
(İşMahkemesi Sıfatıyla)
İTİRAZIN KONUSU :31.5.2006 günlü, 5510 sayılıSosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 93. maddesinin üçüncüfıkrasının Anayasa'nın 5. ve 10. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptaline karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
İş kazasından dolayı hayatını kaybeden sigortalının, hak sahibiyakınlarına Sosyal Güvenlik Kurumunca (Kurum) bağlanan gelir ve yapılanyardımlar nedeniyle ortaya çıkan Kurum zararı için davalılar aleyhine açılanrücuan tazminat davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğuiddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 93. maddesi şöyledir:
"Devir, temlik, haciz ve Kurum alacaklarında zamanaşımı
MADDE 93-(Değişik birincifıkra:17/4/2008-5754/56 md.) Bu Kanun gereğince sigortalılar ve haksahiplerinin gelir, aylık ve ödenekleri, sağlık hizmeti sunucularının genelsağlık sigortası hükümlerinin uygulanması sonucu Kurum nezdinde doğanalacakları, devir ve temlik edilemez. Gelir, aylık ve ödenekler; 88 incimaddeye göre takip ve tahsili gereken alacaklar ile nafaka borçları dışındahaczedilemez. Bu fıkraya göre haczi yasaklanan gelir, aylık ve ödeneklerin haczedilmesineilişkin talepler, borçlunun muvafakati bulunmaması halinde, icra müdürütarafından reddedilir.
(Değişik ikinci fıkra: 17/4/2008-5754/56 md.) Kurumun prim vediğer alacakları ödeme süresinin dolduğu tarihi takip eden takvim yılı başındanbaşlayarak on yıllık zamanaşımına tâbidir. Kurumun prim ve diğer alacakları;mahkeme kararı sonucunda doğmuş ise mahkeme kararının kesinleşme tarihinden,Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden doğmuşise rapor tarihinden, kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatıgereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden doğmuş ise busoruşturma, denetim ve inceleme sonuçlarının Kuruma intikal ettiği tarihtenveya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulmuşkurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden doğmuş ise bilgi ve belgeninKuruma intikal ettiği tarihten itibaren, zamanaşımı on yıl olarak uygulanır. Bualacaklar için 89 uncu madde gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikmezammı, 88 inci maddede belirtilen ödeme süresinin son gününü takip eden gündenitibaren uygulanır.
Bu Kanuna dayanılarak Kurumca açılacak tazminat ve rücu davaları,on yıllık zamanaşımına tâbidir. Zamanaşımı tarihi; rücu konusu gelir veaylıklar bakımından Kurum onay tarihinden, masraf ve ödemeler için ise masrafveya ödeme tarihinden itibaren başlar.
Zamanaşımından sonra yapılan ödemeler kabul edilir. Ancak, 4 üncümaddenin birinci fıkrasının (b) bendine tâbi sigortalıların zamanaşımınedeniyle prim ödenmeyen süreleri, sigortalılık süresinden sayılmaz ve bu süreyeilişkin sigortalılık hak ve yükümlülükleri düşer."
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk incelemetoplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatih ŞAHİN tarafındanhazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralı ve dayanılan Anayasakuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davaya bakmaktaolan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmündekararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırıgörmesi hâlindeveya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda, bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir.Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesiiçin, elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanınbulunması, iptali istenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir.
Başvuran Mahkemede görülmekte olan dava, 23.4.2006 tarihindemeydana gelen iş kazasında hayatını kaybeden sigortalının hak sahibiyakınlarına bağlanan gelirin ve yapılan yardımların, iş kazasında sorumluluğubulunanlardan tazmini istemiyle Kurum tarafından açılan rücu davasıdır.
İş kazasının meydana geldiği tarihte yürürlükte bulunan mülga 506sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nda, rücu davalarıyla ilgili herhangi birzamanaşımı süresi öngörülmemiştir.
1.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 93.maddesinin itiraz konusu üçüncü fıkrasında ise 5510 sayılı Kanun'a dayanılarakaçılacak rücu ve tazminat davalarının on yıllık zamanaşımına tâbi olduğu,zamanaşımı süresinin de; rücu konusu gelir ve aylıklar bakımından Kurum onaytarihinden, masraf ve ödemeler için ise masraf veya ödeme tarihinden itibarenbaşlayacağı öngörülmüştür.
Yargıtayın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, Kurumtarafından iş kazasında sorumluluğu bulunanlara karşı açılacak rücudavalarında, iş kazasının meydana geldiği tarihte yürürlükte olan kanunhükümlerinin uygulanacağı açıktır.
Başvuran Mahkemedeki görülmekte olan davada, iş kazasının23.4.2006 tarihinde meydana geldiği göz önünde bulundurulduğunda, Kurumtarafından iş kazasında sorumluluğu bulunanlara karşı açılacak rücu davasınıniş kazasının meydana geldiği tarihte yürürlükte bulunan mülga 506 sayılıKanun'a göre çözümlenmesi gerekir. Bu durumda, 1.10.2008 tarihinde yürürlüğegiren 5510 sayılı Kanun'a dayanılarak açılacak rücu ve tazminat davalarındazamanaşımı süresini düzenleyen itiraz konusu kural, bakılmakta olan davadauygulanacak kural değildir.
Açıklanan nedenlerle, itiraz başvurusunun Mahkemenin yetkisizliğinedeniyle reddi gerekir.
IV- SONUÇ
31.5.2006 günlü, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun 93. maddesinin üçüncü fıkrasının, itiraz başvurusundabulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bufıkraya ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 2.10.2014gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN