ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2014/151
Karar Sayısı : 2014/147
Karar Günü : 2.10.2014
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :İstanbulAnadolu 1. İşMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :8.6.1949 günlü, 5434 sayılıTürkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu’nun, 22.6.1956 günlü, 6745 sayılıKanun’un 1. maddesiyle değiştirilen (mülga) 75. maddesinin Anayasa’nın 10.maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Muhtaç durumda olması sebebiyle babasından kalma ölüm aylığıEmekli Sandığı tarafından kendisine ödenirken, Sosyal Sigortalar Kurumundan daemekli olan iştirakçinin, tarafına yersiz olarak yapılan ödemelerin icrayoluyla istenmesi işleminin iptali için açılan davada, itiraz konusu kuralınAnayasa’ya aykırılık iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
Kanun’un, 6745 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle değiştirilen (mülga)75. maddesi şöyledir:
“Madde 75-Kendisinden aylık bağlanacak olanların ölümütarihinde evli bulunmıyan kız çocuklarına aylık bağlanır.
Evlenme dolayısiyle aylığı kesilmiş olanlardan sonradan boşananveya dul kalanların da eski aylıkları bağlanarak ödenir.
Ölüm tarihinde evli olmaları sebebiyle aylık bağlanmamış kızçocuklarından bilahare boşanan veya dul kalanlara da bu tarihleri takibeden aybaşından itibaren aylık bağlanır. Bu takdirde evvelce 68 inci madde gereğinceölüm tarihinde müstahak dul ve yetimlere bağlanmış olan aylıklarda; bu kereaylık bağlanan çocuk da nazara alınmak suretiyle gerekirse düzeltme yapılır.”
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarıncayapılan ilk inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör ÖmerDURAN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralı vedayanılan Anayasa kuralı ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinegöre, mahkemeler, bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya dakanun hükmünde kararname kurallarını Anayasa’ya aykırı görürler veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, ohükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bukurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elindeyöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptaliistenen kuralların da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacakyasa kuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümündeveya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktebulunan kurallardır.
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Kanun’un, 6745 sayılı Kanun’un 1.maddesiyle değiştirilen (mülga) 75. maddesinin iptaliniistemiştir.
İtiraza konu kural, sandık iştirakçisi olanlardanölenlerin evli olmayan kız çocuklarına aylık bağlanacağını, evlilik dolayısıylaaylığı kesilenlerden sonradan boşanan veya dul kalanların da eski aylıklarınıntekrar bağlanacağını, ölüm tarihinde evli olmaları sebebiyle aylık bağlanmamışkız çocuklarından daha sonra boşanan veya dul kalanlara da bu tarihleri takipeden aybaşından itibaren aylık bağlanacağını ve son olarak daha önceden ölümtarihinde hak sahibi olan dul ve yetimlere bağlanacak olan aylıklarda yeniçocuk da göz önüne alınmak suretiyle gerekirse yeniden hesaplama yapılacağınıdüzenlemektedir.
Bakılmakta olan davada davalıdan, kendisine dahaönceden muhtaç durumda bulunması nedeniyle bağlanmış olan babasından kalma ölümaylığının sonradan çalışmaya başlaması ve Sosyal Sigortalar Kurumundan daemekli olması nedeniyle muhtaçlık durumundan çıktığı bu nedenle de sandıktarafından ödenmekte olan aylığın geriye dönük olarak istemi söz konusudur.Dolayısıyla kuralın, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğudavada uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Bu nedenle başvurunun, Mahkemeninyetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
IV- SONUÇ
8.6.1949 günlü, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli SandığıKanunu’nun, 22.6.1956 günlü, 6745 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle değiştirilen(mülga) 75.maddesinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğudavada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu maddeye ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 2.10.2014 gününde OYBİRLİĞİYLEkararverildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN