ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2014/165
Karar Sayısı : 2014/158
Karar Günü : 22.10.2014
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Eskişehir 1. Sulh CezaHâkimliği
İTİRAZIN KONUSU :26.9.2004 günlü, 5235 sayılıAdlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş,Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un, 18.6.2014 günlü, 6545 sayılı Kanun’un 48.maddesiyle değiştirilen 10. maddesinin Anayasa’nın 2., 19., 36. ve 37. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Şüpheli hakkında verilen tutuklama kararına yapılan itirazınincelenmesi sırasında, itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısınavaran Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
Kanun’un “Sulh ceza hâkimliği”başlıklı 10. maddesişöyledir:
“Madde 10-(Değişik: 18/6/2014–6545/48 md.)
Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere,yürütülen soruşturmalarda hâkim tarafından verilmesi gerekli kararları almak,işleri yapmak ve bunlara karşı yapılan itirazları incelemek amacıyla sulh cezahâkimliği kurulmuştur.
İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde birden fazla sulh cezahâkimliği kurulabilir. Bu durumda sulh ceza hâkimlikleri numaralandırılır.Müstakilen sulh ceza hâkimliğinde görevlendirilen hâkimler, adli yargı adaletkomisyonlarınca başka mahkemelerde veya işlerde görevlendirilemez.
Sulh ceza hâkimliğinde bir yazı işleri müdürü ile yeteri kadarpersonel bulunur.
Sulh ceza hâkimliği, her il merkezi ile bölgelerin coğrafidurumları ve iş yoğunluğu göz önünde tutularak belirlenen ilçelerde Hâkimler veSavcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü alınarak Adalet Bakanlığınca kurulur.
Sulh ceza hâkimliği bulundukları il veya ilçenin adı ile anılır.
Sulh ceza hâkimliğinin yargı çevresi, bulundukları il merkezi veilçeler ile bunlara adli yönden bağlanan ilçelerin idari sınırlarıdır.
Ağır ceza mahkemeleri ile büyükşehir belediyesi bulunan illerde,büyükşehir belediyesi sınırları içerisindeki il ve ilçenin adı ile anılan sulhceza hâkimliğinin yargı çevresi, il veya ilçe sınırlarına bakılmaksızın AdaletBakanlığının önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir.
Coğrafi durum ve iş yoğunluğu göz önünde tutularak bir sulh cezahâkimliğinin kaldırılmasına veya yargı çevresinin değiştirilmesine, AdaletBakanlığının önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca kararverilir.”
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk incelemetoplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Mustafa ÇAL tarafındanhazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralı ve dayanılan Anayasakuralı ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Kanun’un 10. maddesinin tamamınıniptalini istemiştir.
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un“Başvuruya engeldurumlar”başlığını taşıyan 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasında, “İtiraz yoluna başvuran mahkemede itiraz konusukuralın uygulanacağı başka dava dosyalarının bulunması hâlinde, yapılmış olanitiraz başvurusu bu dosyalar için de bekletici mesele sayılır.”denilmiş;40. maddesinin (4) numaralıfıkrasında iseyöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının AnayasaMahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle birliktereddedileceğihüküm altına alınmıştır.
İtiraz yoluna başvuran aynı Mahkeme tarafından,itiraz konusu kuralın uygulanacağı başka davadosyası kapsamında yapılmış olanitiraz başvurusunun(E.2014/164 sayılı), bakılmakta olan davadosyası için de bekletici mesele sayılması gerekirken, tekrar başvurudabulunulduğu anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (2)numaralı fıkrasına aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun, Kanun’un 40.maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından, esasincelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.
IV- SONUÇ
26.9.2004 günlü, 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un,18.6.2014 günlü, 6545 sayılı Kanun’un 48. maddesiyle değiştirilen 10.maddesinin iptaline karar verilmesi istemiyle yapılan itiraz başvurusunun, 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un40. maddesinin (4) ve 41. maddesinin (2) numaralı fıkraları gereğince yöntemineuygun olmadığından REDDİNE, 22.10.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN