ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2014/6
Karar Sayısı: 2014/22
Karar Günü: 11.2.2014
R.G. Tarih-Sayı: Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :İstanbul 35. Asliye TicaretMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :21.11.2012 günlü, 6361sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9.maddesinin (3) numaralı fıkrasının Anayasa'nın 10. ve 36. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Davacı şirketin, keşide ettiği çeklerle ilgili davalılara karşıherhangi bir borcu bulunmadığının tespiti istemiyle açtığı menfi tespitdavasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme, iptali için başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
6361 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 9. maddesişöyledir:
"Şirketin yapamayacağı iş ve işlemler
MADDE 9-(1) Şirket;
a) Ana faaliyet konuları dışında faaliyette bulunamaz.
b) Müşterileri ile yapacağı sözleşmeler çerçevesinde ve yaptığıişlemin bir parçası olarak müşterilerine ilave finansman sağlamak amacıylatoplamı ödenmiş sermayesinin yüzde birini geçmeyecek şekilde kullandırılannakdi krediler hariç olmak üzere nakdi kredi kullandıramaz. Bu oranı sıfırakadar azaltmaya veya ödenmiş sermayenin yüzde beşine kadar artırmaya ya daşirket bazında farklılaştırmaya Kurul yetkilidir.
c) Ana faaliyet konusu işlemler ile sınırlı olmak kaydıyla verilengaranti ve kefaletler ile sermayesinde yüzde on ve daha fazla paya sahip veyakontrolünü elinde bulunduran kişiler ile sermayesinin yüzde on ve dahafazlasına sahip olduğu veya kontrolünü elinde bulundurduğu ortaklıklara,toplamı ödenmiş sermayesinin yüzde yirmisini geçmeyecek şekilde verilen garantive kefaletler hariç olmak üzere garanti, kefalet ve teminat mektubu veremez. Buoranı yüzde beşe kadar azaltmaya veya yüzde yirmi beşe kadar artırmaya ya daşirket bazında farklılaştırmaya Kurul yetkilidir.
ç) 2499 sayılı Kanuna göre menkul kıymet ihracı, uluslararasıpiyasalardan ödünç para alınması, genel esaslar dâhilinde ortak veortaklıklarından, bankalardan, para piyasalarından ve organize piyasalardan fonsağlanması dışında mevduat veya her ne ad altında olursa olsun bir ivazkarşılığı para toplayamaz.
(2) Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslarçerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmetsatışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenenusul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlıdoğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalıbirden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı faturatutarını aşamaz.
(3) Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devrihâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veyaönceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkileredayanan def'ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoringşirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareketetmiş olsun.
(4) Sigortacılık mevzuatına ilişkin hükümler saklı kalmakkaydıyla, finansal kiralama şirketleri finansal kiralama veya faaliyetkiralaması işlemlerine konu edilen mallara, bu işlemler kapsamında alınanteminatlara ve söz konusu malı kiralayan kişilere; finansman şirketleri ise alımıkredilendirilen mallara veya hizmetlere, kredilerin teminatlarına vekredilendirilen malı veya hizmeti satın alan gerçek veya tüzel kişilere, krediborcunun geri ödenmesi ve benzeri tüm kredi unsurlarını koruma altına alacakher çeşit sigortayı kapsayacak şekilde iştigal konusuna giren işlere ilişkinsigorta sözleşmelerinin yapılmasına aracılık dışında sigortacılık işlemleriyleiştigal edemezler."
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk incelemetoplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatih ŞAHİN tarafındanhazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralı ve dayanılan Anayasakuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davaya bakmaktaolan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmündekararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda, bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir.Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesiiçin, elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanınbulunması, iptali istenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir.
6361 sayılı Kanun'un 9. maddesinin itiraz konusu (3) numaralıfıkrasında, bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devrihâlinde, faktoring şirketinin kambiyo senedini iktisap ederken bile bileborçlunun zararına hareket etmemiş olması kaydıyla, kambiyo senedinden dolayıkendisine başvurulan kişinin, senedi düzenleyen veya önceki hamillerden biriylekendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri,faktoring şirketine karşı ileri süremeyeceği öngörülmüştür.
Başvuran Mahkemede görülmekte olan dava, davacı şirketin, keşideettiği çeklerden dolayı herhangi bir borcu bulunmadığının tespitine ilişkindir.Davada, çeklerin önceki hamiliyle davacı şirket arasında doğrudan doğruya varolan ilişkiye dayanan def'iler, davalı faktoring şirketlerine karşı da ilerisürülmüştür.
Yargıtayın yerleşik içtihatlarında da kabul edildiği üzere, ciroyoluyla faktoring şirketine devredilen kambiyo senetleriyle ilgili herhangi birborcun bulunmadığının tespiti istemiyle açılan menfi tespit davalarında,davacının, senedi düzenleyen veya önceki hamillerle arasındaki ilişkileredayanan def'ileri, faktoring şirketine karşı da ileri sürüp süremeyeceğihususunda, senedin faktoring şirketine devredildiği tarihte yürürlükte olanmevzuat hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
Başvuran Mahkemede görülen menfi tespit davasına konu çeklerin9.8.2011, 15.9.2011 ve 28.10.2011 tarihlerinde faktoring şirketlerine devredildiği,iyiniyetli faktoring şirketlerine karşı ileri sürülemeyecek def'ileridüzenleyen itiraz konusu kuralın ise çeklerin devredildiği tarihten sonra,13.12.2012 günlü Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiğianlaşıldığından, bakılan davada uygulanmasına olanak bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz başvurusunun Mahkemenin yetkisizliğinedeniyle reddi gerekir.
IV- SONUÇ
21.11.2012 günlü, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring veFinansman Şirketleri Kanunu'nun 9. maddesinin (3) numaralı fıkrasının, itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağıbulunmadığından, bufıkrayailişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyleREDDİNE, 11.2.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ