ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2014/81
Karar Sayısı : 2014/145
Karar Tarihi : 25.9.2014
R.G. Tarih-Sayı :21.5.2015-29362
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Kırıkkale 1. AsliyeCeza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 21.3.2007 tarihli ve5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun, 28.3.2013 tarihli ve 6455 sayılıKanun'un 54. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinin (18) numaralı fıkrasında yeralan ".üç yıldan." ibaresinin Anayasa'nın 2. maddesineaykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Bandrolsüz sigaraları ticari amaçla elinde bulundurmak suçundanaçılan kamu davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısınavaran Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
Kanun'un 3. maddesinin 6545 sayılı Kanun'un 89. maddesiyledeğiştirilmeden önceki hâliyle itiraz konusu kuralın da yer aldığı (18)numaralı fıkrası şöyledir:
"Ambalajlarında bandrol, etiket, hologram, pul, damga veyabenzeri işaret bulunmayan tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollüiçkileri üreten, yurda sokan, ticarî amaçla bulunduran, nakleden, satışa arzeden veya satanlar üç yıldan altı yıla kadar hapis veyirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır."
B- İlgili Görülen Yasa Kuralı
Kanun'un 3. maddesinin 6545 sayılı Kanun'un 89. maddesiyledeğiştirilen (18) numaralı fıkrası şöyledir:
"(Değişik: 18/6/2014-6545/89 md.) Ambalajlarında bandrol,etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaret bulunmayan ya da taklit veyayanıltıcı bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaretleri taşıyantütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkileri;
a) Ticari amaçla üreten, bulunduran veya nakleden,
b) Satışa arz eden veya satan,
c) Bu özelliğini bilerek ve ticari amaçla satın alan,
kişi üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlipara cezası ile cezalandırılır. Ancak, tütün mamullerinin etil alkol, metanolve alkollü içkilerin kaçak olarak yurda sokulduğunun anlaşılması hâlinde,onuncu fıkra hükmüne istinaden cezaya hükmolunur."
C- Dayanılan Anayasa Kuralı
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. maddesine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ,Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, EnginYILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN,Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN, M. Emin KUZ ve Hasan Tahsin GÖKCAN'ınkatılımlarıyla 14.5.2014 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Hasan Mutlu ALTUN tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu ve ilgili yasa kuralları,dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, kuralın hukuk devletinde suç olarak tanımlananfiille, buna verilecek ceza arasında orantılılık bulunması gerektiğine ilişkinilkeyle bağdaşmadığı ve kuralla öngörülen üç yıllık ceza alt sınırınınhakkaniyete uygun olmadığı belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2. maddesineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.
İtiraz konusu kuralın da yer aldığı fıkrada, ambalajlarında bandrol,etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaret bulunmayan tütün mamulleri,etil alkol, metanol ve alkollü içkileri üreten, yurda sokan, ticari amaçlabulunduran, nakleden, satışa arz eden veya satanların üç yıldan altı yıla kadarhapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılacakları hükümaltına alınmıştır. Söz konusu fıkrada 6545 sayılı Kanun'un 89. maddesiyledeğişiklik yapılmıştır. İtiraz yoluna başvuran Mahkemedeki bakılmakta olandavanın konusu olan "bandrolsüz sigaraları ticari amaçla bulundurma"fiili yapılan değişiklikten sonraki metinde de yer almış ve bu eyleme üç yıldanaltı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası verileceğiöngörülmüştür. 6545 sayılı Kanun'un 89. maddesiyle değişiklik yapılmadan öncekidüzenleme ile bu düzenlemede öngörülen ceza miktarlarının aynı miktarda olması,bakılmakta olan dava yönünden suçun unsurunda bir değişiklik öngörülmemesikarşısında itiraz konusu kural, uygulanacak kural olduğundan anayasaldenetiminin yapılması gerekmiştir.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem veişlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyupgüçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirereksürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukunüstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.
Ceza hukukunun, toplumun kültür ve uygarlık düzeyi, sosyal veekonomik yaşantısıyla ilgili bulunması nedeniyle suç ve suçlulukla mücadeleamacıyla ceza ve ceza muhakemesi alanında sistem tercihinde bulunulmasıDevletin ceza siyaseti ile ilgilidir. Bu bağlamda ceza hukukuna ilişkindüzenlemeler bakımından kanun koyucu Anayasa'nın temel ilkelerine ve cezahukukunun ana kurallarına bağlı kalmak koşuluyla, soruşturma ve yargılamayailişkin olarak hangi yöntemlerin uygulanacağı, toplumda belli eylemlerin suçsayılıp sayılmaması, suç sayıldıkları takdirde hangi çeşit ve ölçülerdeki cezayaptırımlarıyla karşılanmaları gerektiği, hangi hal ve hareketlerinağırlaştırıcı ya da hafifletici öğe olarak kabul edileceği gibi konulardatakdir yetkisine sahiptir.
Hukuk devletinde, ceza hukuku kurallarının, önleme ve iyileştirmeamaçlarına uygun olarak ölçülü, adil, orantılı olması ve hakkaniyet ölçütlerinigözetmesi gerekir. Suç ve ceza arasında adalete uygun bir oranın bulunupbulunmadığının saptanmasında o suçun toplumda yarattığı infial ve etki, kişilerüzerinde oluşturduğu tehlike, zarar görenin kişiliği ile ona verilen zararınazlığı veya çokluğu, işlenme oranındaki azalma veya artış gibi faktörlerin dedikkate alınması gerekir.
Belirli standartlar çerçevesinde üretilmiş olsalar da alkollüiçkiler ve tütün mamullerinin insan sağlığına zararlı etkileri tartışılmaz birgerçektir. Bu standartlara uyulmadan, bandrolsüz ve kaçak şekilde üretilenalkollü içkiler ve tütün mamullerinin ise bunları tüketen kişilerin aniölümlerine veya özellikle sinir sistemlerinde geri dönülemez hasarlara nedenolduğu bilinmektedir. Kanun koyucu standart dışı üretimin bir sonucu olan buçok ağır zararların ortaya çıkmasını önlemek için alkollü içkiler ve tütünmamullerinin üretiminin kayıt altına alınmasını uygun görmüş, kayıt dışıyollarla üretilen ürünlerin kişilerin sağlıklarına ağır zararlar verme veyaşamlarını tehdit etme ihtimali nedeniyle, bu çerçevede yapılan üretim, nakilve pazarlama fillerini de suç olarak tanımlamıştır. Suç olarak kabul edilen bufiillerin yaptırımını ise fiilin yol açması muhtemel zararları göz önünde bulunduraraküç yıldan altı yıla kadar hapis ve adli para cezası olarak belirlemiştir.Böylece kişilerin yaşama hakkına ve vücut bütünlüğüne yönelik fiillerin etkilibir cezayla karşılanması yanında bu fiillerin işlenmesini ve yaygınlaşmasınıönlemeye elverişli bir yaptırım kabul edilmek suretiyle tütün ve alkollüiçkilerin kayıt dışı üretimiyle mücadelenin de amaçlandığı anlaşılmaktadır. Buhusus ihtiyaç duyulan konularda kanun koyucunun belirli fiilleri suç olaraktanımlamaya ve bu suçların yaptırımlarını belirlemeye ilişkin takdir yetkisiiçerisinde olup, kuralda hukuk devletine aykırı bir yön bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
VI- SONUÇ
21.3.2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla MücadeleKanunu'nun, 28.3.2013 tarihli ve 6455 sayılı Kanun'un 54. maddesiyledeğiştirilen 3. maddesinin (18) numaralı fıkrasında yer alan ".üçyıldan." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazınREDDİNE, 25.9.2014 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN