ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2014/83
Karar Sayısı : 2014/85
Karar Günü : 14.5.2014
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Ankara 9. İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :22.4.1983 günlü, 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'nun 76. maddesinin son fıkrasının Anayasa'nın 2. ve 69.maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Davacının yasal temsilcisi olduğu siyasi parti hakkında, AnayasaMahkemesinin mali denetim sonucunda verdiği "Hazineye iratkaydedilmesine" kararı üzerine, söz konusu tutarın, Partinin tüzelkişiliğinin sona ermesi sebebiyle davacıdan tahsil edilmesi için tesis edilenişlemin iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırıolduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 76. maddesi şöyledir:
"Madde 76-(Değişik birinci fıkra: 12/8/1999- 4445/12 md.) Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak bağış kabul ettiği, mal veyagelir edindiği Anayasa Mahkemesince tespit edilen siyasi partilerin, bu yollaelde ettikleri gelirlerin tamamının, Kanunda belirtilen miktarlardan fazlagelirlerle, taşınmaz malların kanuni miktarı geçen kısmının karşılığınınHazineye irat kaydedilmesine, taşınmaz malların ise Hazine adına tapuyatesciline karar verilir.
Bu Kanunun 67 nci maddesi hükmüne aykırı olarak siyasi partileresağlanan kredi veya borçlar üzerine Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazinece elkonulur, kredi veya borcu verene karşı Hazine hiçbir yükümlülük altına girmez.
Bu Kanunun 69 uncu maddesinde belirtilen esaslara aykırı olarakbir siyasi partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa,Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelir Hazineye irat kaydedilir.
Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen partigiderleri miktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye iratkaydedilir."
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk incelemetoplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Sadettin CEYHAN tarafındanhazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasakuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. maddesi ile 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davayabakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmündekararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birininileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, ilgili kuralya da kuralların iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak,bu hükümler uyarınca, bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için,yöntemince açılmış, mahkemenin görevine giren bakmakta olduğu bir davanınbulunması ve iptali istenen kuralın da bu davada uygulanacak olması gerekir.Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkansorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yöndeetki yapacak nitelikteki kurallardır.
Kanun'un 76. maddesinde, Anayasa Mahkemesince siyasi partilerhakkında uygulanan "mülkiyetin hazineye geçmesi" yaptırımıdüzenlenmiş ve bu yaptırımı gerektiren eylemler tek tek sayılarak koşullarıaçıklanmış, itiraz konusu kuralda ise belgelendirilmesi gerektiği hâldebelgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığının, AnayasaMahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedileceği belirtilmiştir.
İtiraz konusu kural, Anayasa Mahkemesi tarafından siyasi partimali denetim sonuçlarının karara bağlanması esnasında uygulanacak maddi birhukuk kuralı olup kuralda, bir mali yaptırım olarak Hazineye iratkaydedilmesine hükmedilen tutarın tahsil usulüne ilişkin herhangi bir hüküm yeralmamaktadır. Diğer bir ifadeyle, itiraz konusu kuraldaki düzenleme, AnayasaMahkemesince siyasi partilere uygulanacak yaptırım ve yaptırım gerektiren fiileilişkindir. Dolayısıyla itiraz konusu kural, bakılmakta olan davada uygulanacakkural değildir.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural, itiraz başvurusundabulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bukurala ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
IV- SONUÇ
22.4.1983 günlü, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 76.maddesinin son fıkrasının, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmaktaolduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu fıkraya ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 14.5.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN