ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2015/100
Karar Sayısı : 2015/110
Karar Tarihi : 3.12.2015
R.G. Tarih Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İzmir 1. İş Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 31.5.2006 tarihli ve5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na, 10.9.2014tarihli ve 6552 sayılı Kanun'un 55. maddesiyle eklenen ek 9. maddenin,Anayasa'nın 10. ve 60. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline kararverilmesi talebidir.
OLAY: Sosyal Güvenlik Kurumuna verilenişyerinin tesciline dair talebin kabul edilmemesi üzerine Kurumun bu işlemininiptali, işyeri ile ev hizmetlerini yapan işçinin çalışmalarının tescili içinaçılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme iptali için başvurmuştur.
I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ
5510 sayılı Kanun'un itiraz konusu kural olan ek 9. maddesişöyledir:
"Ev hizmetlerinde çalışanların sigortalılığı
EK MADDE 9- (Ek: 10/9/2014-6552/55 md.)
Ev hizmetlerinde bir veya birden fazla gerçek kişi tarafındançalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içinde çalışma saati süresine görehesaplanan çalışma gün sayısı 10 gün ve daha fazla olan sigortalılar hakkındaKanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındakisigortalılara ilişkin hükümler uygulanır. Bunların bildirimi, işverenlertarafından örneği Kurumca hazırlanan belgeyle en geç çalışmanın geçtiği ayınsonuna kadar yapılır. Süresinde yapılmayan bildirim için işverene 102 ncimaddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendi hükmüuygulanır.
Ev hizmetlerinde bir veya birden fazla gerçek kişi tarafındançalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içinde çalışma saati süresine görehesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olanlar için ise, çalıştırıldıklarısüreyle orantılı olarak çalıştıranlarca 82 nci maddeye göre belirlenen primeesas günlük kazanç alt sınırının %2'si oranında iş kazası ve meslek hastalığısigortası primi ödenir. Bu şekilde çalışanların sigortalılık tescili, çalışanve çalıştıran imzalarını da ihtiva eden ve en geç çalışmanın geçtiği ayınsonuna kadar Kuruma verilmesi gereken örneği Kurumca hazırlanacak belgeninKuruma verilmesi ile sağlanır. Sigortalılık başlangıcında bu belge üzerindeçalışma başlangıcına dair kayıtlı en eski tarih esas alınır. Bunlar hakkındahastalık sigortası hükümleri uygulanmaz. Bu fıkra kapsamına girenler, adlarınaödenen priminin ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar aynı kazancın otuzkatının %32,5 oranında prim ödeyebilir. Bunun %20'si malullük, yaşlılık ve ölümsigortaları, %12,5'i genel sağlık sigortası primidir. Bu süre içinde ödenmeyenprimin ödenme hakkı düşer. Ödenen primler 4 üncü maddenin birinci fıkrasının(a) bendi kapsamında sigortalılık sayılır.
İkinci fıkra kapsamındakileri çalıştıranlar bu Kanun uygulamasındaişveren sayılmaz. Sigortalının iş kazası ve meslek hastalığı sigortakollarından sağlanan yardımlardan yararlanabilmesi için iş kazasının olduğutarihten en az on gün önce tescil edilmiş olması ve sigortalılığının sonaermemiş olması, bu Kanuna göre iş kazası veya meslek hastalığından dolayıgeçici iş göremezlik ödeneği ödenmesi veya sürekli iş göremezlik geliri ya damalullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından aylık bağlanabilmesi için prim veprime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması şarttır. Bu sigortalılar ileilgili iş kazası ve meslek hastalığı olaylarında Kanunun 21 inci maddesininbirinci fıkrası hükümleri uygulanmaz.
Bu maddenin ikinci fıkrasındaki sigortalılar hakkında Kanunun 67nci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri hükümleri uygulanır.
Bu madde kapsamındaki sigortalılarla ilgili olarak prim oranlarıve uygulanacak sigorta kolları hariç olmak üzere, Kanundaki işverenyükümlülüklerini yeniden belirlemeye, Kuruma verilmesi gereken bildirge vebelgeleri birleştirmeye, yapılacak bildirimlerin ve primlerin ödenmesine ilişkinusul ve esasları tespite Kurum yetkilidir.
Bu madde kapsamındaki sigortalılarla ilgili olarak bu maddedeaksine hüküm bulunmaması kaydıyla bu Kanunun ilgili hükümleri uygulanır.
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Cengiz ERTENtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükmü, okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddelerine göre, mahkemeler,bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmündekararname kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ilerisürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptaliiçin Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarıncabir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yönteminceaçılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenenkuralların da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasakuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veyadavayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktebulunan kurallardır.
3. İtiraz başvurusunda bulunan Mahkemeye açılan davanınkonusunu, ev hizmetlerinde işçi çalıştıran davacının, Sosyal SigortalarKurumu'na verdiği işyerinin tesciline dair talebinin reddine ilişkin işlemoluşturmaktadır. Kurum, 5510 sayılı Kanun'un 11. maddesinin üçüncü fıkrasınınilk cümlesine göre işyeri bildirgesinin en geç sigortalı çalıştırılmayabaşlandığı tarihte Kurum'a sunulması gerektiği ve aynı Kanun'un 86. maddesininyedinci fıkrasına göre işçinin bir yılı aşan çalışmalarının işyerinde fiilenyapılan tespit ile yasal belge ve defterlerle kanıtlanması koşuluna bağlandığıgerekçesiyle, 5.12.2014 tarihli kararla, 1.1.2003 tarihinden itibaren işçinin çalışmalarının,yetkili iş mahkemesinde açılacak tespit davası sonucunda alınacak ilama dayalıolarak belirlenmesi halinde tescilin yapılabileceğini belirterek işyeri tesciltalebini kabul etmemiştir. Bunun üzerine ev hizmetlerinde çalışan işçitarafından 1.1.2003 tarihinden itibaren yaptığı çalışmalarının tespiti içinyine İzmir 1. İş Mahkemesinde 2014/365 esas sayılı dava açılmış ve bu davasonucunda 1.1.2003-1.2.2013 tarihleri arasında bu şahsın ev hizmetlerindeçalıştığı tespit edilmiştir. Söz konusu dava derdest iken bu işçiyi çalıştırandavacı tarafından Kurum aleyhine, Kurum'un 5.12.2014 tarihli kararının iptali,işyeri ve işçinin çalışmalarının tesciline ilişkin yeni bir dava açılmıştır.
4. 5510 sayılı Kanun'da değişiklik yapan 6552 İş Kanunu ile BazıKanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile BazıAlacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun'un 145. maddesinin birincifıkrasının (c) bendinde itiraz konusu kuralla ilgili ek 9. maddeyi düzenleyen55. maddenin 1.4.2015 tarihinden itibaren yürürlüğe gireceği öngörülmüştür. Herhukukî fiil ve işleme, gerçekleştiği dönemde yürürlükte olan kanun hükümlerininuygulanması genel kuraldır. Bu durumda bakılmakta olan davanın konusunuoluşturan ve iptali istenilen Kurum işlemi 5.12.2014 tarihinde tesisedildiğinden 5510 sayılı Kanun'un ek 9. maddesi davada uygulanacak kuraldeğildir.
5. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurala ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III- HÜKÜM
31.5.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'na, 10.9.2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun'un 55. maddesiyleeklenen ek 9. maddenin itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğudavada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu maddeye ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 3.12.2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ