ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2015/51
Karar Sayısı : 2015/57
Karar Tarihi : 17.6.2015
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Danıştay Onaltıncı Dairesi
İTİRAZIN KONUSU :4.7.1972 tarihli ve 1602sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun 25.12.1981 tarihli ve 2568sayılı Kanun’un 1. ve 10.3.2011 tarihli ve 6191 sayılı Kanun’un 10.maddeleriyle değiştirilen 20. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan“…sivilmemurlar…”ibaresinin Anayasa’nın 10. ve 36. maddelerine aykırılığı ilerisürülerek iptaline karar verilmesi istemidir.
I- OLAY
Bartın Deniz Komutanlığı Birinci Basamak Muayene Merkezindehemşire olarak görev yapmakta olan davacının “Devlet memurluğundan çıkarma”cezası ile cezalandırılmasına dair kararın iptali istemiyle açılan davanıntemyiz incelemesi sırasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğukanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
II- YASA METİNLERİ
İtiraz Konusu Yasa Kuralı
1602 sayılı Kanun’un itiraz konusu ibareyi de içeren 20. maddesişöyledir:
“Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Türk Milleti adına; askeri olmayanmakamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askerihizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve sonderece mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlarda gösterilen,görevleri yapar. Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda;ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz.
Bu Kanunun uygulanmasında asker kişiden maksat; Türk SilahlıKuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur,astsubay, askeri öğrenci, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er,erbaş ve erler ilesivil memurlardır.”
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk incelemetoplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Cengiz ERTEN tarafındanhazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasakuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre,bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu davadauygulanacak birkanun veya kanunhükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görürse veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa,o hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak, bukurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elindeyöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptaliistenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasakuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veyadavayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktebulunan kurallardır.
Anayasa’nın 157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin,askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile asker kişileri ilgilendirenve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklarınyargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu öngörülmektedir. 1602sayılı Kanun’un 20. maddesinin birinci fıkrasında da Askeri Yüksek İdareMahkemesinin görevi;Türk Milleti adına, askeri olmayan makamlarca tesis edilmişolsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem veeylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimini ve diğer kanunlarda gösterilen görevleri yapmak olarak ifadeedilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise Kanun’un uygulanmasında askerkişiden maksadın; Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmettenayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman jandarma,uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er, erbaş ve erler ile sivil memurlar olduğubelirtilmiştir.
Bartın Deniz Komutanlığı Birinci Basamak Muayene Merkezindehemşire olarak görev yapmakta olan davacının “Devlet memurluğundan çıkarma”cezası ile cezalandırılmasına dair kararın iptali istemiyle açılan davada,Askeri Yüksek İdare Mahkemesi görevli olup, bu dava idare mahkemesinin görevalanına girmemektedir.
Buna göre, itiraz yoluna başvuran Danıştay Onaltıncı Dairesininönünde, yöntemine göre açılmış bir dava bulunmadığından, itiraz konusu ibareitiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanacak kuralniteliği taşımamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu ibareye ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
IV- SONUÇ
4.7.1972 tarihli ve 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare MahkemesiKanunu’nun, 25.12.1981 tarihli ve 2568 sayılı Kanun’un 1. ve 10.3.2011 tarihlive 6191 sayılı Kanun’un 10. maddeleriyle değiştirilen 20. maddesinin ikincifıkrasında yer alan“...sivil memurlar…”ibaresinin, itiraz başvurusundabulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, buibareye ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 17.6.2015tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ