ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2015/63
Karar Sayısı : 2015/106
Karar Tarihi : 25.11.2015
R.G. Tarih-Sayı : 4/12/2015- 29552
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Konya 2. İdareMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 6.1.1982 tarihli ve2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 18.6.2014 tarihli ve 6545 sayılıKanun'un 27. maddesiyle eklenen geçici 8. maddenin (1) numaralı fıkrasınınikinci cümlesinde yer alan ".kararın verildiği tarihte yürürlüktebulunan." ibaresinin Anayasa'nın 2. maddesine aykırılığı ilerisürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Defter ve belgelerini kanuna uygun şekilde düzenlemediğigerekçesiyle davacı şirket adına kesilen idari para cezasının iptali talebiyleaçılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme, iptali için başvurmuştur.
I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ
Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren geçici 8. maddesişöyledir:
"GEÇİCİ MADDE 8- 1. İvediyargılama usulü hariç olmak üzere bu Kanunla idari yargıda kanun yollarınailişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncümaddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta görevebaşlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihtenönce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlüktebulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır.
2. Bölge idare mahkemelerinin faaliyete geçme tarihine kadar idareve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararlara yapılan itirazlarda buKanunla düzenlenen istinaf kanun yolu için öngörülen harçlar alınır.
3. (Ek: 27/3/2015-6637/19 md.) İvedi yargılama usulüne ilişkinolmak üzere, 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesindensonra on beş gün içinde temyiz kanun yoluna başvurulmadığı için temyiz talebireddedilen kararlara karşı, bu fıkrayı ihdas eden Kanunun yayımı tarihindenitibaren on beş gün, bu fıkrayı ihdas eden Kanunun yayımı tarihinden önce aynıgerekçeyle temyiz talebi reddedilmekle birlikte bu fıkrayı ihdas eden Kanununyayımı tarihinden sonra tebliğ edilen kararlara karşı da bu kararların tebliğtarihinden itibaren on beş gün içinde yeniden temyiz yoluna başvurulabilir."
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğühükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN, SerdarÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM,Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, MuammerTOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ'inkatılımlarıyla 13.7.2015 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatih ŞAHİN tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılanAnayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
1- İtirazın Gerekçesi
3. Başvuru kararında özetle, itiraz konusu kuralın, 6545 sayılıKanun'la idari yargıda kanun yollarına ilişkin olarak getirilen hükümlerinzaman bakımından uygulanması açısından belirsizliğe sebebiyet vermek suretiylehukuki güvenliği ihlal ettiği belirtilerek kuralın, Anayasa'nın 2. maddesineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.
2- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
4. 2577 sayılı Kanun'un geçici 8. maddesinin (1) numaralıfıkrasının birinci cümlesinde, 6545 sayılı Kanun'la idari yargıda kanun yollarına ilişkin olarakgetirilen hükümlerin, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri veVergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 6545 sayılıKanun'la değişik 3. maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tümyurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkındauygulanacağı belirtilmiş, itiraz konusu ibarenin yer aldığı ikincicümlesinde ise bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, "kararınverildiği tarihte yürürlükte bulunan" kanun yollarına ilişkinhükümlerin uygulanacağı ifade edilmiştir.
5. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insanhaklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem veişlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukutüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan,yargı denetimine açık olan devlettir.
6. Hukuki güvenlik ile belirlilik ilkeleri, hukuk devletininönkoşullarındandır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukukigüvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylemve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yasal düzenlemelerindebu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.Belirlilik ilkesi ise yalnızca yasal belirliliği değil, daha geniş anlamdahukuki belirliliği ifade etmektedir. Yasal düzenlemeye dayanarak erişilebilir,bilinebilir ve öngörülebilir gibi niteliksel gereklilikleri karşılamasıkoşuluyla, mahkeme içtihatları ve yürütmenin düzenleyici işlemleri ile dehukuki belirlilik sağlanabilir. Aslolan muhtemel muhataplarının mevcut şartlaraltında belirli bir işlemin ne tür sonuçlar doğurabileceğini öngörmelerinimümkün kılacak bir normun varlığıdır.
7. 28.6.2014 tarihli Resmî Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun'la 2577 sayılı Kanun'dadeğişiklik yapılarak, idari mahkeme kararlarına karşı başvuru yollarıkapsamında "itiraz, temyiz ve karar düzeltme" şeklindebelirlenmiş olan olağan kanun yolları, "istinaf ve temyiz"şeklinde yeniden düzenlenmiştir.
8. Söz konusu değişiklikle, kural olarak idareve vergi mahkemeleri kararlarına karşı istinaf yoluna; bölge idare mahkemesininistinaf mercii sıfatıyla 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinde tahdidi olaraksayılan davalarla ilgili verdiği kararlar ile Danıştay dava dairelerinin ilkderece mahkeme sıfatıyla verdiği nihai kararlara karşı ise temyiz yolunabaşvuru hakkı tanınmıştır. Bu kapsamda, bölge idaremahkemelerinin yapısında da değişikliğe gidilmiş ve bu mahkemeler; başkanlık,başkanlar kurulu ve daireler şeklinde yeniden oluşturulmuştur.
9. 2577 sayılı Kanun'un geçici 8. maddesinin (1) numaralıfıkrasında, ivedi yargılama usulü hariç olmak üzere 6545 sayılıKanun'la idariyargıda kanun yollarına ilişkin olarak getirilen hükümlerin, 2576 sayılıKanun'un 3. maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta görevebaşlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanması öngörülmüş,itiraz konusu kuralla da bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararınverildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümlerinuygulanması kural altına alınmıştır.
10. Maddenin gerekçesinde, idare ve vergimahkemelerinin verdikleri nihai kararlar hakkında uygulanacak kanun yoluhükümlerinin belirlenmesinde, yeni kurulan bölge idare mahkemelerinin ResmîGazetede yayımlanacak göreve başlama tarihinin esas alındığı belirtilerek, ResmîGazetedeki ilan tarihinden önce idare ve vergi mahkemesince verilen nihaikararlar hakkında 6545 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce yürürlüktebulunan kanun yolu hükümlerinin uygulanması, Resmî Gazetedeki ilan tarihindensonra verilen kararlar hakkında ise 6545 sayılı Kanun'la getirilen kanun yolunailişkin hükümlerin uygulanmasının öngörüldüğü ifade edilmiştir.
11. Kanun koyucunun, 6545 sayılı Kanun'la idari yargıdaki kanunyoluna ilişkin getirilen değişikliklerin yeni kurulacak bölge idaremahkemelerinin fiilen göreve başlamasından sonra uygulanmasını amaçladığıaçıktır. Buna göre, 6545 sayılı Kanun'un idari yargıdaki kanun yollarındadeğişiklik yapan hükümleri, Kanun'un Resmî Gazetede yayımlandığı 28.6.2014 tarihinde yürürlüğe girmekle birlikte 2576sayılı Kanun'un 3. maddesine göre kurulacak olan bölge idare mahkemelerinin tümyurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen idare ve vergi mahkemelerikararları hakkında uygulanacaktır. Bu tarihten önce verilen kararlar hakkındaise 6545 sayılı Kanun'la değişiklik yapılmadan önce 2577 sayılı Kanun'da yeralan kanun yolu hükümleri uygulanmaya devam edecektir. Bu itibarla, idare ve vergi mahkemelerince verilennihai karar tarihinin esas alınarak, bu kararlara karşı başvurulacak kanunyollarının belirlenmesine ilişkin kural açık olup kuralın belirsizliği veöngörülemezliğinden söz edilebilmesi olanaklı değildir.
12. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2.maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.
IV- HÜKÜM
6.1.1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'na, 18.6.2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesiyle eklenengeçici 8. maddenin (1) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan ".kararınverildiği tarihte yürürlükte bulunan." ibaresininAnayasa'yaaykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 25.11.2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ