ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2015/66
Karar Sayısı : 2015/66
Karar Tarihi : 13.7.2015
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Gaziantep 3. AsliyeHukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 10.9.2014 tarihli ve6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına DairKanun'un 100. ve 101. maddelerinin Anayasa'nın 2., 35., 36. ve 90. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına kararverilmesi talebidir.
OLAY: Maliki oldukları ve kamulaştırılmaksuretiyle Büyükşehir Belediyesine devredilen, ancak sonrasında idare tarafındanimar planları değiştirilerek üçüncü şahsa satılan taşınmazla ilgilikamulaştırma işleminin yok sayılmak suretiyle, taşınmazın gerçek değerininhesaplanarak kendilerine ödenen kamulaştırma bedeli düşüldükten sonra kalankısmın idareden tahsili veya taşınmazın geri alınması talebiyle açılan davada,davacı tarafından ileri sürülen Anayasa'ya aykırılık iddiasını ciddi bulanMahkeme, itiraz konusu kuralların iptalleri için başvurmuştur.
I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun'un itiraz konusu 100. ve 101. maddeleri şöyledir:
"MADDE 100- 2942 sayılı Kanunun;
a) 22 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yeralan "ve bedelinin" ibaresi metinden çıkarılmış, ikinci ve üçüncücümleleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, dördüncü cümlesi yürürlüktenkaldırılmış, birinci fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkralareklenmiştir.
"Bu duyurma üzerine mal sahibi veya mirasçıları, kamulaştırmabedelini aldıkları günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte üç ayiçinde ödeyerek taşınmaz malı geri alabilir. İade işleminin kamulaştırmanın vebedelinin kesinleşmesinden sonra bir yıl içinde gerçekleşmesi hâlindekamulaştırma bedelinin faizi alınmaz."
"Bu madde hükümlerine göre taşınmaz malı geri almayı kabuletmeyen mal sahibi veya mirasçılarının 23 üncü maddeye göre geri alma haklarıda düşer.
Bu madde hükümleri, kamulaştırmanın kesinleşmesi tarihindenitibaren beş yıl geçmiş olması hâlinde uygulanmaz."
b) 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan"ikinci" ibaresi "dördüncü" şeklinde değiştirilmiş vemaddeye ikinci fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
"Birinci ve ikinci fıkrada belirtilen süreler geçtikten sonrakamulaştırılan taşınmaz malda hakları bulunduğu iddiasıyla eski malikleri veyamirasçıları tarafından idareden herhangi bir sebeple hak, bedel veya tazminattalebinde bulunulamaz ve dava açılamaz.""
"MADDE 101- 2942 sayılı Kanunaaşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
"GEÇİCİ MADDE 9- Bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilenveya eklenen bu Kanunun 22 nci maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkrahükümleri ile 23 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmü; bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihten önce gerçekleştirilen kamulaştırma işlemleri nedeniyle,kamulaştırılan taşınmaz malların eski malikleri veya mirasçıları tarafından butaşınmaz malların geri alınması, bedel veya tazminat talebiyle açılan ve henüzkesinleşmeyen davalarda da uygulanır. Bu maddenin uygulanması nedeniylereddedilen davaların yargılama giderleri davalı idare tarafındanödenir.""
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümlerigereğince yapılan ilk inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri,Raportör Ömer DURAN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusukanun hükümleri ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri vediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Anayasayaaykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi" başlıklı 40. maddesindeAnayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntembelirtilmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında, birdavaya bakmakta olan mahkemenin, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanunhükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veyataraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısınavarması durumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarakAnayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; anılan fıkranın (a) bendindeMahkemeye gönderilecek belgeler arasında "iptali istenen kurallarınAnayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararınınaslı" (b) bendinde de "başvuru kararına ilişkin tutanağınonaylı örneği" sayılmıştır. Anılan maddenin (4) numaralıfıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayanitiraz başvurularının, Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeyegeçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
3. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 46. maddesinin (1) numaralıfıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçelikararında, Anayasa'ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birininAnayasa'nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı vegerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiş (2)numaralı fıkrasında da; itiraz başvurusunda gerekçeli başvuru kararının aslınınbaşvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği ile birlikte AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
4. Yine İçtüzük'ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)bendinde, Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda eksikliklerinbulunduğu tespit edilirse, itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeyegeçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2) numaralı fıkrasında iseanılan (b) bendi uyarınca verilen kararın, itiraz yoluna başvuran mahkemenineksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.
5. İtiraz yoluna başvuran Gaziantep 3. Asliye Hukuk Mahkemesi,11.6.2015 tarihinde verdiği ara kararında 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun22. maddesinin 3. fıkrası ile Geçici 9. maddenin "bedel veya tazminattalebiyle açılan ve henüz kesinleşmeyen davalarda da uygulanır."ibaresinin iptali talebinde bulunmak üzere Anayasa Mahkemesine başvurulmasınakarar vermiştir.
6. Mahkeme gerekçeli başvuru kararında ise 6552 sayılı Kanun'un100. ve 101. maddelerinin Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptali talebindebulunmuştur.
7. Görüleceği üzere Mahkemenin başvurusundan, iptal talebindebulunduğu kurallar yönünden gerekçeli karar ile ara karar arasında açık çelişkimevcuttur. Gerekçeli karar ile ara karar arasında çelişki bulunması nedeniyleMahkemenin başvurusundan, 2942 sayılı Kanun'un 22. maddesinin 3. fıkrası ileGeçici 9. maddenin "bedel veya tazminat talebiyle açılan ve henüzkesinleşmeyen davalarda da uygulanır." ibaresi dışında kalan diğermaddeler yönünden iptal isteminde bulunulup bulunulmadığı konusunda tereddütoluşmuş, hangi maddelerin ya da maddelerin hangi bölümlerinin iptalininistendiği açık olarak anlaşılamamıştır.
8. Açıklanan nedenlerle itiraz başvurusunun, 6216 sayılı Kanun'un40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından,esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.
III- HÜKÜM
10.9.2014 tarihli ve 6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların YenidenYapılandırılmasına Dair Kanun'un 100. ve 101. maddelerinin iptallerine veyürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebiyle yapılan itirazbaşvurusunun, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygunolmadığından, esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE, 13.7.2015 tarihindeOY BİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ