ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2015/87
Karar Sayısı : 2015/89
Karar Tarihi : 22.10.2015
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Yalova 3. AsliyeHukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 4.11.1983 tarihli ve2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun,
1- 22. maddesinin; 10.9.2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun'un 100.maddesi ile değiştirilen birinci fıkrasında yer alan, "Kamulaştırmanınkesinleşmesinden sonra taşınmaz malların kamulaştırma amacına veya kamuyararına yönelik herhangi bir ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmamasıhalinde." ibaresinin,
2- 6552 sayılı Kanun'un 101. maddesi ile eklenen geçici9. maddesinin,
Anayasa'nın 2., 5., 35. ve 36. maddelerine aykırılığı ilerisürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.
OLAY: Davacıların, kendilerine ait taşınmazınkamulaştırılması sonrasında imar durumunun değiştirilerek üçüncü şahsa ihaleyoluyla satılmasıyla taşınmazda yeni değer artışı meydana geldiği ve busatıştan elde edilen bedelin kamulaştırma nedeniyle ödenen bedelden fazlaolduğu iddiasıyla munzam zarar tazminatı ve bu kabul edilmediği taktirde faizalacağını talep ettikleri davada, itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırıolduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ
2942 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralların yer aldığı 22.maddesi ile geçici 9. maddesi şöyledir:
"Vazgeçme, iade ve devir
MADDE 22- (Değişik birinci fıkra:24/4/2001 - 4650/13 md.) Kamulaştırmanın kesinleşmesinden sonrataşınmaz malların kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik herhangi birihtiyaca tahsisi lüzumu kalmaması halinde, keyfiyet idarece mal sahibiveya mirasçılarına 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre duyurulur.(Değişik ikinci ve üçüncü cümleler: 10/9/2014 - 6552/100 md.) Bu duyurmaüzerine mal sahibi veya mirasçıları, kamulaştırma bedelini aldıkları gündenitibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte üç ay içinde ödeyerek taşınmaz malıgeri alabilir. İade işleminin kamulaştırmanın ve bedelinin kesinleşmesindensonra bir yıl içinde gerçekleşmesi hâlinde kamulaştırma bedelinin faizialınmaz. (Mülga dördüncü cümle: 10/9/2014-6552/100 md.)
(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/100 md.) Bu madde hükümlerine göretaşınmaz malı geri almayı kabul etmeyen mal sahibi veya mirasçılarının 23 üncümaddeye göre geri alma hakları da düşer.
(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/100 md.) Bu madde hükümleri,kamulaştırmanın kesinleşmesi tarihinden itibaren beş yıl geçmiş olması hâlindeuygulanmaz.
Ancak, kamulaştırılan taşınmaz mala kamulaştırmayı yapan idaredışında başka bir idare, kamulaştırma yoluyla gerçekleştirebileceği bir kamuhizmeti amacıyla istekli olduğu takdirde, yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmayarakbu Kanunun 30 uncu veya 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanununun 23 üncümaddesine göre işlem yapılır."
GEÇİCİ MADDE 9- "(Ek:10/9/2014-6552/101 md.) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilenveya eklenen bu Kanunun 23 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmü; bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihten önce gerçekleştirilen kamulaştırma işlemlerinedeniyle, kamulaştırılan taşınmaz malların eski malikleri veya mirasçılarıtarafından bu taşınmaz malların geri alınması, bedel veya tazminat talebiyleaçılan ve henüz kesinleşmeyen davalarda da uygulanır. Bu maddenin uygulanmasınedeniyle reddedilen davaların yargılama giderleri davalı idare tarafındanödenir."
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Cengiz ERTENtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükümleri,dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddelerine göre, mahkemeler,bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmündekararname kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ilerisürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptaliiçin Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarıncabir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yönteminceaçılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenenkuralların da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasakuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veyadavayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktebulunan kurallardır.
3. Davacıların taşınmazının kamulaştırılmasından sonra bedelartırım davası açılmış ve bu dava sürerken söz konusu taşınmaz ihale yapılmaksuretiyle üçüncü şahsa satılmıştır. Bakılmakta olan dava, davacılarakamulaştırma bedeli olarak ödenen bedel ile taşınmazın ihaleyle satışısonucundaki bedel arasındaki fark nedeniyle Türk Borçlar Kanunu'na göre açılanmunzam zarar tazminatı ve bu kabul edilmediği takdirde faiz ödenmesi talebineilişkindir.
4. İtiraz başvurusunda ise kamulaştırılan taşınmazın gerialım hakkı ile ilgili 2942 sayılı Kanun'un 22. maddesinin birinci fıkrasınınbirinci cümlesinde yer alan, "Kamulaştırmanın kesinleşmesinden sonrataşınmaz malların kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik herhangi birihtiyaca tahsisi lüzumu kalmaması halinde" ibaresi ile geçici 9.maddenin Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülmektedir. Ancak davacıların munzamzarar ve bu kabul edilmediği takdirde faiz ödenmesi talebiyle açtıkları davada,kamulaştırılan taşınmazın geri alım hakkına ilişkin bir talepleri mevcutdeğildir. Kaldı ki davacıların söz konusu taşınmaz için geri alım hakları dabulunmamaktadır. Bu nedenle bakılmakta olan davada, 2942 sayılı Kanun'da gerialım hakkını düzenleyen 22. maddesinin birinci fıkrasının belirtilen bölümü ilegeçici 9. maddesi, uyuşmazlığın çözümüne etkili kurallar olmayıp davadauygulanacak kural niteliğini taşımamaktadırlar.
5. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurala ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III- HÜKÜM
4.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun;
A- 22. maddesinin, 10.9.2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun'un100. maddesi ile değiştirilen birinci fıkrasında yer alan "Kamulaştırmanınkesinleşmesinden sonra taşınmaz malların kamulaştırma amacına veya kamuyararına yönelik herhangi bir ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmamasıhalinde." ibaresinin,
B- 6552 sayılı Kanun'un 101. maddesi ile eklenen geçici 9.maddesinin,
itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davadauygulanma olanağı bulunmadığından, bu ibare ve maddeye ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 22.10.2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ