ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2015/90
Karar Sayısı : 2015/96
Karar Tarihi : 12.11.2015
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Eskişehir 4. AsliyeHukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 5.1.1961 tarihli ve221 sayılı Amme Hükmi Şahısları veya Müesseseleri Tarafından Fiilen AmmeHizmetlerine Tahsis Edilmiş Gayrimenkuller Hakkında Kanun'un 1., 2., 3. ve 4.maddelerinin Anayasa'nın 2., 13., 35., 36., 46. ve 125. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.
OLAY: Bedelsiz olarak irtifak hakkı tanınmasıtalebiyle açılan davaya karşı davacı şirket tarafından, taşınmaza yapılanmüdahalenin men'i, olmadığı taktirde dava tarihi itibariyle irtifak hakkınıngerçek bedelinin ödenmesi talebiyle açılan davada, itiraz konusu kuralların Anayasa'yaaykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ
221 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralların yer aldığı 1., 2., 3.ve 4. maddeleri şöyledir:
"Madde 1- 6830 sayılı İstimlakKanununun yürürlüğe girdiği tarihe kadar, kamulaştırma işlerine dayanmaksızın,kamulaştırma kanunlarının gözönünde tuttuğu maksatlara fiilen tahsis edilmişolan gayrimenkuller ilgili amme hükmi şahsı veya müessesesi adına tahsistarihinde kamulaştırılmış sayılır.
Madde 2- Gayrimenkulde ammehizmetinin mahiyet ve gayesine uygun şekilde tesisler veya inşaat vücudagetirilmiş olması bu kanunun uygulanması bakımından fiilen tahsistir.
Madde 3- Birinci maddede yazılıgayrimenkuller tapuda kayıtlı ise, kayıt sahipleri veya mirasçıları ancak fiilitahsis tarihindeki rayiç üzerinden gayrimenkul bedelini istiyebilirler. Tapudakayıtlı olmayan gayrimenkuller hakkında fiili tahsis tarihinden itibaren onsene geçmemiş ise o tarihte zilyedlikle iktisap şartları tahakkuk edenzilyedleri veya mirasçıları birinci fıkra hükmünden faydalanabilirler.
Herhalde gayrimenkule müdahalenin men'i davası dinlenmez.
Madde 4- Gayrimenkulün bedelini davahakkı bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki sene sonradüşer."
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Cengiz ERTENtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
2. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un "Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi"başlıklı 40. maddesinde, Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacakbaşvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir. Maddenin (1) numaralı fıkrasında,bir davaya bakmakta olan mahkemenin, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanunhükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veyataraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısınavarması durumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarakAnayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; fıkranın (c) bendi ileAnayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 46. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (b)bendinde "dava dilekçesi, iddianame veya davayı açan belgeler iledosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örnekleri" Mahkemeye gönderilecekbelgeler arasında sayılmıştır. 6216 sayılı Kanun'un 40. maddesinin (4) numaralıfıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayanitiraz başvurularının, Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeyegeçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
3. Başvuru konusu olan 221 sayılı Kanun'un 3. maddesininbirinci fıkrasında, taşınmazın bedelini talep hakkı açısından fiili tahsistarihi esas alınmış olup, kuralın ilk cümlesinde tapuda kayıtlı taşınmazlar,ikinci cümlesinde ise tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlarla ilgili düzenlemeyapılmıştır. Başvuru konusu davada ise davacıya ait taşınmazın fiili tahsistarihinde tapuya kayıtlı olup olmadığı dosyada tapu kaydı bulunmadığındanbelirlenememektedir. Fiili tahsis tarihinde taşınmazın tapuda kayıtlı bulunupbulunmamasına göre 221 sayılı Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrasında yeralan birinci veya ikinci cümlesi uygulanacak kural olacaktır. Bu durumuntespiti için de anılan taşınmazın tapu kaydı, kadastro tutanağı ve dayanakbelgeleri gerekmektedir. Başvuru dosyasında ise belirtilen belgelerin onaylıörnekleri bulunmadığından başvuru yöntemine uygun değildir.
4. Diğer taraftan, itiraz konusu 221 sayılı Kanun'un 1. ve 2.maddelerine yönelik olarak daha önce yapılan itiraz başvurusu, Anayasa Mahkemesinin17.1.2008 tarihli ve E.2004/25, K.2008/42 sayılı kararıyla esastan reddedilmişve bu karar 21.2.2008 tarihli, 26794 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek, 221 sayılı Kanun'un 1. ve 2.maddelerinin Anayasa'ya aykırı olmadığına karar verildiğinden, bu konuda yenibir başvurunun yapılabilmesi için kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı21.8.2008 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre de henüzdolmamıştır.
5. Açıklanan nedenlerle, 6216 sayılı Kanun'un 40. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (c) bendi ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 46.maddesinin (2) numaralı fıkrasının (b) bendine aykırı olduğu anlaşılanbaşvurunun, 6216 sayılı Kanun'un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğinceyöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.
III- HÜKÜM
5.1.1961 tarihli ve 221 sayılı Amme Hükmi Şahısları veyaMüesseseleri Tarafından Fiilen Amme Hizmetlerine Tahsis Edilmiş GayrimenkullerHakkında Kanun'un 1., 2., 3. ve 4. maddelerinin iptallerine karar verilmesitalebiyle yapılan itiraz başvurusunun, 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesinin (4) numaralıfıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından, esas incelemeye geçilmeksizinREDDİNE, 12.11.2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ