ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2015/95
Karar Sayısı : 2015/104
Karar Tarihi : 25.11.2015
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 10. TüketiciMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 19.3.1969 tarihli ve1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun, 2.5.2001 tarihli ve 4667 sayılı Kanun'un;
1- 77. maddesiyle değiştirilen 164. maddesinin son fıkrasının soncümlesinin,
2- 78. maddesiyle değiştirilen 165. maddesinin,
Anayasa'nın 2. ve 36. maddelerine aykırılığı ilerisürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.
OLAY: Davacı avukat tarafından, daha öncevekil olarak katıldığı boşanma ve mal rejimi ayrılığı davaları nedeniylealacaklı olduğu avukatlık ücretinin davalılardan müteselsilen tahsili talebiyleaçılan davada, itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ
1- Kanun'un 164. maddesinin itiraz konusu cümleyi de içeren sonfıkrası şöyledir:
"Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafayüklenecek vekâlet ücreti avukata aittir. Bu ücret, iş sahibinin borcunedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez."
2- Kanun'un itiraz konusu 165. maddesi şöyledir:
"İş sahibinin birden çok olması halinde bunlardan herbiri, sulh veya her ne suretle olursa olsun taraflar arasında anlaşmaylasonuçlanan ve takipsiz bırakılan işlerde her iki taraf avukat ücretininödenmesi hususunda müteselsil borçlu sayılırlar."
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükmü okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddelerine göre, bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu davadauygulanacak bir kanun veya kanunhükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa,o hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak, bukurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elindeyöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptaliistenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasakuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veyadavayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktebulunan kurallardır.
3. Başvuru kararında, 1136 sayılı Kanun'un 164. maddesininson fıkrasının son cümlesi ile 165. maddesinin iptali istenilmiştir.
4. İtiraz yoluna başvuran Mahkemede bakılmakta olan dava, biravukatın daha önce vekil olarak katıldığı boşanma ve mal rejimi ayrılığıdavalarının karara bağlanması sonrasında, bu davalar nedeniyle vekâletsözleşmesinden doğan avukatlık ücreti alacağının tahsili talebine ilişkindir.Vekâlet ücretinin takas ve mahsup edilmesinin ya da haczedilmesinin söz konusuolmadığı bu davada, Kanun'un 164. maddesinin itiraz konusu sonfıkrasının son cümlesi uygulanacak kural değildir.
5. Ayrıca,boşanma ve mal rejimi ayrılığı davalarında taraflardanyalnızca biri, davacı avukat ile vekâlet sözleşmesi yaptığından, Kanun'un 165.maddesinde öngörülen iş sahibinin birden çok olması hali de söz konusudeğildir. Öte yandan, Mahkemede bakılmakta olan davanın konusunu teşkil edenvekâlet ücretinin talep edilmesine neden olan davalar, boşanma ve mal rejimidavaları olup, bu davaların sulh veya her ne suretle olursa olsun taraflararasında anlaşmayla sonuçlanan ve takipsiz bırakılan işlerden sayılması daolanaklı değildir. Zira söz konusu davalar takipsiz bırakılmamış, 4721 sayılıTürk Medeni Kanunu'nun 166. maddesi gereğince, maddede belirlenen usul vekoşullara uygun olarak hazırlanan ve hâkim tarafından onaylanan bir protokolebağlı olarak karara bağlanmıştır. Taraflar, boşanmanın malî sonuçları ileçocukların durumu konularında bir anlaşmaya varmakla birlikte, bu anlaşma sözkonusu davaları kendiliğinden ortadan kaldırmamakta, hâkim tarafından uygunbulunması halinde boşanmaya karar verilmektedir. Ayrıca hâkimin, tarafların veçocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğüdeğişiklikleri yapabilme yetkisi de bulunmaktadır. Hâkim söz konusu protokolüuygun bulmadığı takdirde ise boşanma ve mal rejimi davalarınısonuçlandırmamakta ve davalara devam olunmaktadır. Bu bağlamda söz konusudavaların sona ermesinde münhasıran tarafların iradesinin yeterli olmadığı vedavaların sona ermesinin belirli usul ve koşullara bağlandığı dikkatealındığında, itiraz konusu kuralda yer alan sulh veya her ne suretle olursaolsun taraflar arasında anlaşmayla sonuçlanan ve takipsiz bırakılan işlerkapsamında değerlendirilemeyeceği açıktır.
7. Dolayısıyla, bakılmakta olan davanın konusunu oluşturanuyuşmazlığın, Kanun'un 165. maddesinde belirtilen işler kapsamında değerlendirilebilmesimümkün olmadığından, anılan maddeninitiraz başvurusunda bulunan Mahkemeninbakmakta olduğu davada uygulanma olanağı da bulunmamaktadır.
8. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurallara ilişkinbaşvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III- HÜKÜM
19.3.1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun, 2.5.2001tarihli ve 4667 sayılı Kanun'un;
A-77. maddesiyle değiştirilen 164. maddesinin son fıkrasının soncümlesinin,
B-78. maddesiyle değiştirilen 165. maddesinin,
itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davadauygulanma olanağı bulunmadığından, bu cümle ve maddeye ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 25.11.2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ