ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2016/126
Karar Sayısı : 2016/119
Karar Tarihi : 22.6.2016
R.G. Tarih-Sayısı : Tebliğ edildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 10.Aile Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 22.11.2001 tarihli ve 4721sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 124. maddesinin, Anayasa’nın 5.,10.,17. ve 41.maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Davacıların velayeti altında bulunanküçüğün evlenmesine izin verilmesi talebiyle açılan davada, itiraz konusukuralın Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu 124. maddesi şöyledir:
“Madde 124- Erkek veya kadın onyedi yaşını doldurmadıkçaevlenemez.
Ancak, hâkim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebepleonaltı yaşını doldurmuş olan erkek veya kadının evlenmesine izin verebilir.Olanak bulundukça karardan önce ana ve baba veya vasi dinlenir.”
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Osman KODALtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre, bir davayabakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanunhükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veyataraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısınavarması durumunda, bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmayayetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesinebaşvurabilmesi için, elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren birdavanın bulunması, iptali istenen kuralın da o davada uygulanacak olmasıgerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerindeortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya daolumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Türk Medeni Kanunu’nun 124.maddesinin iptalini talep etmiştir. Kanun’un 124. maddesi, evlenme ehliyetininkoşullarından olan “yaş” koşulunu düzenlemekte olup maddeninbirinci fıkrasında; erkek veya kadının “onyedi yaşını doldurmadıkça”evlenemeyeceği, ikinci fıkrasında ise hâkimin olağanüstü durumlarda ve pekönemli bir sebeple “onaltı yaşını doldurmuş” olan erkek veyakadının evlenmesine izin verebileceği, olanak bulundukça karardan önce ana vebaba veya vasiyi dinleyeceği hüküm altına alınmıştır.
4. Kanun koyucu fiil ehliyetinin kazanılabilmesi için onsekizyaşın doldurulmasını ararken evlenme ehliyeti için farklı bir düzenlemeyegiderek kadın ve erkek için onyedi yaşın doldurulmasını yeterli görmüştür. Ancakonyedi yaşını doldurmuş kişi henüz velayet altında bulunduğundan evlenebilmesiiçin velayeti altında bulunduğu anne ve babasının izni gerekmektedir. Bukişinin anne ve babasının, diğer bir deyişle yasal temsilcisinin rızasınınvarlığı halinde mahkemeden evlenme izni alınmaksızın evlendirme memuru önündeevlenme işlemi gerçekleştirilebilmektedir.
5. İtiraz yoluna başvuran Mahkemede bakılmakta olan dava, davacılarınvelayeti altında bulunan küçüğün, olağanüstü durum ve pek önemli bir sebebininbulunması nedeniyle mahkemeden evlenmesine izin verilmesi talebiyle açılmıştır.Evlenebilmesi için izin talep edilen kişi, dava tarihi itibariyle onyedi yaşınıdoldurmuş ve evlenmesine anne ve babasının rızası bulunan bir kişi olduğundan,bu kişinin evlenebilmesi için bir mahkeme kararına gerek bulunmamaktadır.Dolayısıyla itiraz konusu kural, bakılmakta olan davada uygulanacak kuraldeğildir.
6. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurala ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III- HÜKÜM
22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 124.maddesinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davadauygulanma olanağı bulunmadığından, bu maddeye ilişkin başvurunun Mahkemeninyetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 22.6.2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ