Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2016/135, K.2016/129 Sayılı Karar - 04/07/2016

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2016/135

Karar Sayısı:2016/129

Karar Tarihi:4.7.2016 R.G.

Tarih-Sayı:Tebliğ Edildi

İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük MilletMeclisi (TBMM) üyeleri Engin ALTAY, Levent GÖK ve Özgür ÖZEL ile birlikte 122milletvekili

 İPTAL DAVASININ KONUSU: 1.7.2016 tarihli ve 6723sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına DairKanun’un; tümünün yok hükmünde olduğunun saptanmasına ya da tümünün şekilbakımından Anayasaya aykırılığı nedeniyle iptaline ya da 1., 12.,17. ve 22.maddelerinin Anayasa’nın 2., 10., 90., 138., 139., 140., 154. ve 155.maddelerine aykırılığı ileri sürülerek esas bakımından iptallerine veyürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.

I- İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, dava dilekçesi ve ekleri, Başraportör Ayşegül ATALAYtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, yok hükmünde olduğunun tespiti ya daiptali istenilen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunlarıngerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

2. Dava dilekçesinde özetle, Anayasa'nın 7. maddesinde yasamayetkisinin TBMM'ye ait olduğunun ifade edildiği ve 87. maddesinde de TBMM'ninyetkilerinin kapsamının belirlendiği, bu sürecin Genel Kurul’un kabuliradesiyle tamamlanacağının kuşkusuz olduğu, yasama organından sadır olan birkanunun TBMM Genel Kurulunda oylanıp kabul edilmekle artık hukuk alemindehayatiyet kazandığı ve var olduğu, 6723 sayılı Kanunun da 1.7.2016 tarihindekabul edilmekle artık hayatiyet kazandığı ve hukuk aleminde var olduğu,kanunların Cumhurbaşkanınca yayımlanması ya da halkoyuna sunulmasınınkanunların "varlık" koşulu olmadığı, kanunların ResmîGazete'de yayımlanmakla yürürlüğe girdiği, Anayasa'nın "Dava açmasüresi" başlıklı 151. maddesinde öngörülen altmış günlük sürenin "hakdüşürücü süre" olduğu ve kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmatarihinden itibaren işlemeye başladığı, fakat buradan, şekil ya da esasyönünden iptal davası açabilmek için ilgili kanunun mutlaka Resmi Gazete’deyayımlanması gerektiği sonucuna varılamayacağı, bir yasama tasarrufunun ResmîGazete'de yayımlanmasının "yürürlük" koşulu olduğu, TBMM GenelKurulu'nun "kabul" iradesinin tezâhürü ile birlikte "varlık"kazanan kanunlara karşı Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açabilmek ya da aynızamanda "yokluk" isteminde bulunabilmek için "varlık"koşulunun gerçekleşmesinin yeterli olduğu ve "yürürlük" koşulunungerçekleşmesinin beklenilmesine gerek bulunmadığı, zira, Anayasa’nın 7., 87. ve175. maddeleri uyarınca, olağan kanun ya da Anayasa değişikliği niteliğindekiher bir tasarrufun TBMM’nin yetki alanına girdiğinin açık olduğu, Anayasa’nınTBMM’nin bu yetkisini “yürürlük koşullarını yerine getiren ya da getirmeyenyasalar bakımından herhangi bir ayırım yapmaksızın” tanıdığı, TBMM’ninhukuksal tasarruflarının, Anayasa’daki ayrık durumlar dışında AnayasaMahkemesi’nin denetimine tabi olduğu, Anayasa Mahkemesi'nin 27.11.2007 tarihlive E.2007/99, K.2007/86 sayılı kararında da, kanunlar arasında yürürlük koşulunuyerine getiren ya da getirmeyen şeklinde bir ayrım yapılmaksızın kanunlarınTBMM'nin yasama yetkisinin kapsamında bulunduğunun kabul edildiği ve henüzyürürlüğe girmemiş olan bir yasama tasarrufunun Anayasa’ya uygunluğunudenetlediği, kaldı ki Anayasamızda ve hukuk düzenimizde kanunların, yürürlüköncesi yargısal denetimini yasaklayan herhangi bir hüküm bulunmadığı,dolayısıyla sakat bir yetkiye ve amaca dayanılarak ihdas edilen bir kanununAnayasa’nın 89. maddesindeki prosedürün tamamlanması ve Cumhurbaşkanıncayayımlanması (yürürlük koşulu) beklenmeksizin “yokluğunun tespiti”nin yada “iptali”nin istenmesinin olanaklı olduğu, bu itibarla, dava konusu6723 sayılı Kanun’un TBMM Genel Kurulunca varlık koşulu yeterli görülmekle,dava konusunun “önemi”, “hassasiyeti” ve “aciliyeti”gözetilerek 6723 sayılı Kanun’un Resmi Gazete’de yayımlanması beklenmeksizinyargısal denetiminin sağlanması amacıyla dava açıldığı belirtilerek, 1.7.2016tarihli ve 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik YapılmasınaDair Kanun’un; tümünün yok hükmünde olduğunun saptanmasına ya da tümünün şekilbakımından ya da 1., 12., 17. ve 22. maddelerinin esas bakımından Anayasa’nın2., 10., 90., 138., 139., 140., 154. ve 155. maddelerine aykırılığı ilerisürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talepedilmiştir.

3. Anayasa'nın 148. maddesinde, "...Kanunların şekilbakımından denetlenmesi, son oylamanın, öngörülen çoğunlukla yapılıpyapılmadığı; Anayasa değişikliklerinde ise, teklif ve oylama çoğunluğuna veivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususları ilesınırlıdır... Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün geçtikten sonra,şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açılamaz; def'i yoluyla da ilerisürülemez...", 151. maddesinde ise "Anayasa Mahkemesindedoğrudan doğruya iptal davası açma hakkı, iptali istenen kanun, kanun hükmündekararname veya içtüzüğün Resmi Gazetede yayımlanmasından başlayarak altmış günsonra düşer." kuralına yer verilmiştir.

4. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun'un "İptal davası açma süresi" başlıklı37. maddesinde de, "Anayasa değişiklikleri ile kanunların şekilyönünden Anayasaya aykırılıkları iddiası ile doğrudan doğruya iptal davası açmahakkı, bunların Resmî Gazetede yayımlanmalarından başlayarak on gün; kanunhükmünde kararnamelerle Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün veya bunlarınbelli madde ve hükümlerinin şekil ve esas, kanunların ise sadece esasyönlerinden Anayasaya aykırılıkları iddiasıyla doğrudan doğruya iptal davasıaçma hakkı, bunların Resmî Gazetede yayımlanmalarından başlayarak altmış günsonra düşer." denilmiştir.

5. Anayasa Mahkemesi'nin 21.2.2014 tarihli ve E. 2014/46, K.2014/38 sayılı kararında da belirtildiği üzere kanun tasarı ve tekliflerininTBMM'ce kabulüyle kanunların varlık kazandıkları kuşkusuz olmakla birlikte,Anayasa'nın ve 6216 sayılı Kanun'un anılan maddelerinde iptal davası açmasüresi, dava konusu kanun, kanun hükmünde kararname veya İçtüzüğün ResmîGazete'de yayımlandığı tarihten itibaren başlatılmış ve öngörülen sürelerinsonunda dava açma hakkının düşeceği belirtilmiştir.

6. Dava dosyasının incelenmesinden, 6723 sayılı Kanun'un;tümünün yok hükmünde olduğunun tespiti ya da tümünün şekil ya da 1., 12., 17.ve 22. maddelerinin esas bakımından iptalleri talebiyle 1.7.2016 tarihindeiptal davası açıldığı ve bu tarih itibarıyla Kanun'un Resmî Gazete'deyayımlanmadığı anlaşılmıştır.

7. İptal davasının açıldığı tarihte, Anayasa'da ve 6216 sayılıKanun'da öngörülen iptal davası açma sürelerinin henüz işlemeye başlamadığıaçık olduğundan, süresinden önce açılan iptal davasının incelenebilmesi ve davakonusu kuralların Anayasa'ya uygunluk denetiminin yapılabilmesi mümkündeğildir.

8. Açıklanan nedenlerle, bu aşamada incelenmesi mümkün olmayaniptal davasının reddi gerekir.

9. Alparslan ALTAN ve Erdal TERCAN bu görüşe katılmamışlardır.

ll- HÜKÜM

1.7.2016 tarihli ve 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile BazıKanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un; tümünün yok hükmünde olduğununsaptanmasına ya da tümünün şekil bakımından ya da 1., 12., 17. ve 22.maddelerinin esas bakımından Anayasa’nın 2., 10., 90., 138., 139., 140., 154.ve 155. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinindurdurulmasına karar verilmesi talebiyle açılan iptal davasının, Anayasa’nın148. ve 151. maddeleri ile 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 37. maddesinde öngörülen dava açmasürelerine uyulmaması ve dava konusu kuralların bu aşamada Anayasaya uygunlukdenetiminin yapılabilmesinin mümkün olmaması nedeniyle incelenmeksizin REDDİNE,Alparslan ALTAN ve Erdal TERCAN'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 4.7.2016tarihinde karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy