ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2016/16
Karar Sayısı : 2016/37
Karar Tarihi : 5.5.2016
R.G.Tarih-Sayı : 31.05.2016-29728
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Erzurum2. Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 26.9.2004 tarihli ve5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun, 18.6.2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun'un 63.maddesiyle değiştirilen 143. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yeralan ".verilecek ceza yarı oranında artırılır." ibaresinin,Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptalinekarar verilmesi talebidir.
OLAY: Alışveriş merkezi içerisindeki bir mağazadan gece vakti hırsızlıkyaptığı ileri sürülen sanık hakkında açılan kamu davasında, itiraz konusuibarenin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ
5237 sayılı Kanun'un itiraz konusu ibarenin de yer aldığı 143.maddesi şöyledir:
"Suçun gece vakti işlenmesi
Madde 143- (1)Hırsızlık suçunun gece vakti işlenmesi halinde, verilecek ceza yarıoranında artırılır."
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN,Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman AlifeyyazPAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN,Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ'in katılımlarıyla 16.3.2016 tarihinde yapılan ilkinceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ümit DENİZ tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılanAnayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü.
A- İtirazın Gerekçesi
3. Başvuru kararında özetle, kanun koyucunun düzenleme yaparkenhukuk devletinin bir gereği olan ölçülülük ilkesi ve bu ilkenin alt ilkeleriolan elverişlilik, gereklilik ve orantılılık ilkeleriyle bağlı olduğu, cezahukukunun amacının toplumsal yaşam bakımından önem arz eden hukuksal değerlerikorumak ise de Devletin hukuksal değerleri korumak üzere sahip olduğucezalandırma yetkisini kullanırken suç ve ceza arasındaki adil dengeyi korumasıve faile işlediği suçun ağırlığı ile orantılı ceza ve güvenlik tedbiriuygulaması gerektiği, orantılılık ilkesinin suçun nitelikli halleri için degözetilmesinin zorunlu olduğu, kanun koyucunun nitelikli haller aracılığıylafarklılık gösteren eylemlere değişen oranlarda ceza verilmesi usulünübenimsediği halde gece vaktinin fiilin işlenmesine katkısı olmadığı hallerdecezanın artırılmasının belirtilen usul ve kanunun amacı ile bağdaşır yanınınolmadığı, hırsızlık suçunun gece vakti işlenmesi durumunda cezanın artırılmasımakul karşılanabilirse de somut olayın kendine has özelliklerinin dikkatealınmaksızın cezanın yarı oranında arttırılmasının ceza adaleti ve orantılılıkilkelerine uygun olmadığı ve eşitlik ilkesiyle de bağdaşmadığı belirtilerekkuralın, Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
4. Kanun'un 143. maddesi hırsızlık suçunun gece vaktinde işlenmesihâlinde cezanın artırılmasını düzenlemektedir. İtiraza konu ".verilecekceza yarı oranında artırılır." ibaresi ise suçun gece vaktiişlenmesi nedeniyle yapılacak artırımın temel cezanın yarısı oranındayapılmasını öngörmektedir.
5. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem veişlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyupgüçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirereksürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukunüstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.
6. Hukuk devletinde, ceza ve ceza yerine geçen güvenliktedbirlerine ilişkin kurallar, ceza hukukunun ana ilkeleri ile Anayasa'nınkonuya ilişkin kuralları başta olmak üzere suçların niteliği, işlenme biçimi,içerik ve yoğunluğu, kamu düzenini ihlal derecesi, cezaların caydırıcılığı,ülkenin sosyal, kültürel yapısı, etik değerleri ve ekonomik hayatın ihtiyaçlarıgöz önüne alınarak saptanacak ceza siyasetine göre belirlenir. Kanun koyucu,cezalandırma yetkisini kullanırken toplumda hangi eylemlerin suç sayılacağı,bunun hangi tür ve ölçüdeki ceza yaptırımı ile karşılanacağı, nelerinağırlaştırıcı veya hafifletici sebep olarak kabul edileceği ve ceza sisteminitamamlayan müesseselerin nelerden ibaret olacağı hususlarında takdir yetkisinesahiptir.
7. Kanun koyucu, takdir yetkisine sahip olmakla birlikte, buyetkisini kullanırken suç ve ceza arasındaki adil dengenin korunması, öngörülencezanın cezalandırmada güdülen amacı gerçekleştirmeye elverişli olması ve insanhaysiyetine aykırı olmaması gibi anayasal ilkeleri de dikkate almak zorundadır.
8. Bununla birlikte sadece failin hareketini esas alarak vehareket için öngörülen ceza miktarlarını kıyaslayarak suç ve ceza arasında adildenge bulunup bulunmadığı konusunda bir karar vermek sorunu tek yönlü ya daeksik olarak ele almak anlamına gelir. Suç ve ceza arasında adalete uygun biroranın bulunup bulunmadığının saptanmasında, herhangi bir suç için konulmuşceza ile yapılacak bir kıyaslama değil, o suçun toplum yaşamında yarattığısonuç, failin ve suçtan zarar görenin kişiliği, maddi ve manevi zararın azlığıveya çokluğu da etkilidir.
9. Kanun koyucu, Kanun'un 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(e) bendinde gece vaktini; güneşin batmasından bir saat sonra başlayan vedoğmasından bir saat evvele kadar devam eden zaman süresi olarak tanımlamış veitiraz konusu kuralla, malı üzerindeki gözetim ve denetim gücü zayıflayan vekendini korumasız hissetmesi nedeniyle daha fazla olumsuz etki altında kalanmağdurun huzur ve sükûnunun daha fazla bozulması, failin gece suçu daha kolayişleyebilmesi, kolluk güçlerinin yardımının gecikebilmesi, failin kimliğinintespiti ve yakalanması ihtimalinin zayıflamasını dikkate alarak hırsızlıksuçunun gece vakti işlenmesini suçun ağırlaştırıcı nedeni olarak kabul etmiş veverilecek cezanın yarı oranında artırılmasını öngörmüştür. Bu şekilde suç vecezada ağırlaştırıcı nedeni ve bu nedene göre gerçekleştirilecek artırımoranını belirlemenin kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında olduğu açıktır.
10. Öte yandan kuralın gerekçesine bakıldığında kanun koyucununsöz konusu artırımı gece vakti hırsızlık suçunun işlenmesinin olası etkilerinedeniyle suçta caydırıcılığı sağlamak amacıyla düzenlediği dolayısıyla da kamuyararını amaçladığı anlaşılmaktadır. Ayrıca kanun koyucu, düzenlemeler yaparkenhukuk devleti ilkesinin bir gereği olan ölçülülük ilkesiyle de bağlıdır. Builke ise "elverişlilik", "gereklilik" ve"orantılılık" olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. "Elverişlilik",getirilen kuralın ulaşılmak istenen amaç için elverişli olmasını, "gereklilik",getirilen kuralın ulaşılmak istenen amaç bakımından gerekli olmasını, "orantılılık"ise getirilen kural ile ulaşılmak istenen amaç arasında olması gereken ölçüyüifade etmektedir. Bir kuralda öngörülen düzenleme ile ulaşılmak istenen amaçarasında da "ölçülülük ilkesi" gereğince makul bir dengeninbulunması zorunludur. Oranı dikkate alındığında belirlenen artırım miktarının,gece vakti hırsızlık suçunun etkili bir cezayla karşılanması açısından gerekli,bu fiillerin işlenmesini ve yaygınlaşmasını önlemeye elverişli bir yaptırımolduğu açıktır. Bunların yanında, hırsızlık suçunun toplumsal etkisi ve işlenmeoranı ile gece vakti işlenmesinin kamusal açıdan ciddi boyutta tehlikelerdoğurabileceği dikkate alındığında verilen cezanın hâkime takdir hakkıtanınmaksızın yarı oranında artırılmasının ağır ve orantısız olduğu dasöylenemez. Kaldı ki temel cezanın belirlenmesi sırasında suçun işleniş şekilve şartları, suçlunun kim olduğu ve kişiliği gibi etkenlerin göz önüne alınmasıve cezanın şahsileştirilmesi de olanaklıdır.
11. Bu bağlamda, kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında,korunmak istenen hukuki yarar, suçun niteliği, meydana gelen neticeyi de gözönünde bulundurarak getirdiği kuralın, düzenlenme amacına ulaşmak açısındangerekli, bu amaca ulaşmaya elverişli ve orantılı olduğu anlaşıldığından hukukdevleti ilkesine aykırı bir yönü bulunmamaktadır.
12. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.
13. Kuralın Anayasa'nın 10. maddesi ile ilgisi görülmemiştir.
IV- HÜKÜM
26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun, 18.6.2014tarihli ve 6545 sayılı Kanun'un 63. maddesiyle değiştirilen 143.maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan ".verilecekceza yarı oranında artırılır." ibaresinin Anayasa'ya aykırıolmadığına ve itirazın REDDİNE, 5.5.2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ