ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2016/197
Karar Sayısı : 2016/190
Karar Tarihi : 22.12.2016
R.G. Tarih-Sayısı : Tebliğ edildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İzmir Bölge AdliyeMahkemesi 10. Hukuk Dairesi
İTİRAZIN KONUSU: 24.2.1983 tarihli ve2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’nun, 1.7.2016 tarihli ve 6723 sayılıKanun’un 25. maddesiyle yeniden düzenlenen 28. maddesinin ikinci fıkrasınınbirinci cümlesinde yer alan “…çok iyi, iyi, orta ve zayıf şeklinde…” ibaresinin,Anayasa’nın 9., 11., 138. ve 140. maddelerine aykırılığı ilerisürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Davalı tarafından, davacının açtığıtespit davasının kabul edilmesi üzerine kararın bozulması talebiyle gidilenistinaf kanun yolunda, itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısınavaran Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un 6723 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle yeniden düzenlenen,itiraz konusu kuralın da yer aldığı 28. maddesi şöyledir:
“Kanun yolu değerlendirme formu:
Madde 28- Yargıtay ve Danıştay daireleri ile genelkurullarınca yapılan kanun yolu incelemeleri sonunda;
a) İstinaf kanun yolu incelemesinde görev alan daire başkanı, üye,Cumhuriyet başsavcısı ve savcılar,
b) İlk derece yargı yerlerinde duruşmaya, karara veya hükmekatılan, karar veya hükmü veren ya da soruşturma aşamasında görev yapanhâkimler,
c) İlk derece yargı yerlerinde soruşturma aşamasında görev alan,iddianameyi tanzim eden, duruşmaya katılan, mütalaa veren veya kanun yolunabaşvuran Cumhuriyet savcıları,
hakkında kanun yolu değerlendirme formu düzenlenir.
Kanun yolu değerlendirme formu; soruşturmanın niteliği, iddianame,karar veya hükmün hukuka uygunluğu ve isabet derecesi, soruşturma, kovuşturmaveya yargılamanın hedef sürede tamamlanması, gereksiz masrafa sebebiyetverilmesi, duruşmalara hazırlıklı çıkılması veya hazırlıksız çıkılarakgecikmelere neden olunması, dosyaların eksiklik nedeniyle geri çevrilmeye nedenolmayacak şekilde görevli daire veya birime gönderilmesi, bilirkişigörevlendirilmesinin hukuka uygun yapılması, soruşturma, kovuşturma veyayargılama işlemlerinin usul hükümlerine uygun olarak doğru ve zamanındayapılması, dava konularının anlayış ve yönlendirilmesi ile mütalaa, gerekçelikarar ve tebliğnamelerin yazılış, tahlil ve sonuçlandırılmasında başarıgösterilmesi gibi hususlar dikkate alınarak çok iyi, iyi, orta ve zayıfşeklinde düzenlenir. Yapılan incelemede olumlu veya olumsuz kanaatedinilememesi hâlinde, değerlendirme formu bu durum belirtilerek düzenlenir.
Hükmün onanmış veya bozulmuş olması tek başına olumlu veya olumsuzdeğerlendirme yapılmasını gerektirmez. Ayrıca, incelenen karara uygun muhalefetşerhi bulunması hâlinde olumsuz değerlendirme yapılamaz.
Bölge adliye mahkemeleri veya bölge idare mahkemeleri dairelerinceyapılan istinaf kanun yolu incelemesi sonucunda yukarıdaki fıkralarda belirtilenkriterler esas alınarak kanun yolu değerlendirme formu düzenlenir. Aynı dosyayailişkin olarak istinaf kanun yolu incelemesi sonucu düzenlenen değerlendirmeformu ile temyiz incelemesi sonucu düzenlenen değerlendirme formu arasındaçelişki bulunması hâlinde temyiz mercilerince düzenlenen değerlendirme formuesas alınır.
Değerlendirme formu, kararı inceleyen heyetin başkanı tarafındandüzenlenir. Hakkında değerlendirme formu düzenlenenler, formun Ulusal Yargı AğıBilişim Sistemi (UYAP)’ne kaydedilmesinden itibaren bir ay içinde gerekçelerinibelirtmek suretiyle değerlendirme formunun yeniden incelenmesini isteyebilir.Yeniden inceleme talebi, başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde incelemeyiyapan daire tarafından oyçokluğuyla karara bağlanır.
Yukarıdaki fıkraların uygulanmasına ilişkin usul ve esaslarYargıtay ve Danıştayın görüşü alınmak suretiyle Hâkimler ve Savcılar YüksekKurulu tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir.
Soruşturma, kovuşturma veya yargılamanın tamamlanması içinöngörülen hedef süreler Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun görüşü alınarakAdalet Bakanlığı tarafından belirlenir.”
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükmü okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre, bir davayabakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmündekararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görürse veya taraflardan birininileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, o hükmüniptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallaruyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elindeyöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptaliistenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasakuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veyadavayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktebulunan kurallardır.
3. Başvuru kararında, 2802 sayılı Kanun’un, 28. maddesinin ikincifıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…çok iyi, iyi, orta ve zayıfşeklinde…” ibaresinin iptali istenilmektedir.
4. İtiraz yoluna başvuran Mahkemede bakılmakta olandava, sosyal güvenlik hukukuyla ilgili tespit davası hakkında verilenkararın hukuka uygunluğunun değerlendirildiği istinaf kanun yolundaki birdavadır.
5. Bir kuralın Mahkeme’de bakılmakta olan davada uygulanacak kuralolarak kabul edilebilmesi için bu hususlarla ilgili bir uyuşmazlığın bulunmasıve söz konusu kuralın da uyuşmazlığın sona erdirilmesine olumlu ya da olumsuzkatkı sağlayacak nitelikte olması gerekir. İtiraz konusu kural ise Yargıtayve Danıştay daireleri ile genel kurullarınca ve bölge adliye mahkemeleri veyabölge idare mahkemeleri dairelerince yapılan kanun yolu incelemelerisonunda, istinaf kanun yolu incelemesinde görev alan daire başkanı, üye,Cumhuriyet başsavcısı ve savcılar ile ilk derece yargı yerlerinde görev alanhâkim ve Cumhuriyet savcıları hakkında düzenlenecek kanun yolu değerlendirmeformunda yer alabilecek olan çok iyi, iyi, orta ve zayıf şeklindeki ibaredir.Bu bağlamda, itiraz konusu ibarenin bakılmakta olan davada uyuşmazlığıolumlu ya da olumsuz yönde sona erdirecek bir kural olduğu söylenemez.Dolayısıyla itiraz konusu ibare başvuruda bulunan Mahkemenin bakmaktaolduğu davada uygulanacak kural değildir.
6. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurala ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III- HÜKÜM
24.2.1983 tarihli ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’nun,1.7.2016 tarihli ve 6723 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle yeniden düzenlenen 28.maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…çok iyi, iyi, orta ve zayıf şeklinde…” ibaresinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davadauygulanma olanağı bulunmadığından, bu ibareye ilişkin başvurunun Mahkemeninyetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 22.12.2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ