ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2016/40
Karar Sayısı : 2016/38
Karar Tarihi : 26.5.2016
R.G. Tarih – Sayısı : Tebliğ edildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Gaziosmanpaşa 1.Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 26.9.2004 tarihli ve5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 18.6.2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun’un 68.maddesiyle değiştirilen 191. maddesinin (5) numaralı fıkrasının, Anayasa’nın 2.ve 38. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesitalebidir.
OLAY: Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcımadde bulundurmak suçundan dolayı sanık hakkında başlatılan soruşturmada, beşyıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve bir yıl süreyledenetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına karar verildikten sonra, ertelemesüresi içinde aynı suçu tekrar işlediği gerekçesiyle bu kararın kaldırılarakilk eyleminden dolayı açılan kamu davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa’yaaykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 191. maddesişöyledir:
“Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak,kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak
Madde 191- (1) Kullanmak içinuyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya dauyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapiscezası ile cezalandırılır.
(2) Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 incimaddesindeki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasınınertelenmesine karar verilir. Cumhuriyet savcısı, bu durumda şüpheliyi, ertelemesüresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veyayasakları ihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlarkonusunda uyarır.
(3) Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yılsüreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre Cumhuriyet savcısınınkararı ile üçer aylık sürelerle en fazla bir yıl daha uzatılabilir. Hakkındadenetimli serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi hâlinde denetimliserbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir.
(4) Kişinin, erteleme süresi zarfında;
a) Kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedaviningereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi,
b) Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satınalması, kabul etmesi veya bulundurması,
c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması,
hâlinde, hakkında kamu davası açılır.
(5) Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekraruyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması yada uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlalnedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz.
(6) Dördüncü fıkraya göre kamu davasının açılmasından sonra,birinci fıkrada tanımlanan suçun tekrar işlendiği iddiasıyla açılansoruşturmalarda ikinci fıkra uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesikararı verilemez.
(7) Şüpheli erteleme süresi zarfında dördüncü fıkrada belirtilenyükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediği takdirde,hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
(8) Bu Kanunun;
a) 188 inci maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı maddeimal ve ticareti,
b) 190 ıncı maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı maddekullanılmasını kolaylaştırma,
suçundan dolayı yapılan kovuşturma evresinde, suçun münhasıran bumadde kapsamına girdiğinin anlaşılması hâlinde, sanık hakkında bu maddehükümleri çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir.
(9) Bu maddede aksine düzenleme bulunmayan hâllerde, CezaMuhakemesi Kanununun kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin 171 incimaddesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin 231 inci maddesihükümleri uygulanır.
(10) Birinci fıkradaki fiillerin; okul, yurt, hastane, kışla veyaibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina vetesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veyaişaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumiveya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranındaartırılır.”
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükmü okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre, bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu davadauygulanacak bir kanun veya kanunhükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görürse veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa,o hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak, bukurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elindeyöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptaliistenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasakuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veyadavayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktebulunan kurallardır.
3. Başvuru kararında, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191.maddesinin (5) numaralı fıkrasının iptali istenilmiştir.
4. İtiraz yoluna başvuran Mahkemede bakılmakta olan dava, maddedeöngörülen suçtan dolayı başlatılan soruşturmada beş yıl süreyle kamu davasınınaçılmasının ertelenmesine karar verildikten sonra Cumhuriyet savcısıtarafından maddenin (4) numaralı fıkrası gereğince erteleme süresizarfında kişinin tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satınalması, kabul etmesi veya bulundurması ve uyuşturucu veya uyarıcı maddekullanması sebebiyle açılmıştır. Bir başka deyişle, bakılmakta olan kamudavası, daha önce kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararına konuoluşturan ilk eylemle ilgilidir. Erteleme süresi içinde gerçekleştirilen ikincieylemle ilgili olarak ise Cumhuriyet savcısı tarafından itiraz konusukural gereğince ayrı bir soruşturma yapılmamış ve şüpheli hakkında kamu adınakovuşturmaya yer olmadığına kararı verilmiştir. Bakılmakta olan davanınkonusunu oluşturan eylem, Kanun’un 191. maddesinin (5) numaralı fıkrası kapsamındatekrarlanmış bir eylem olmadığından, erteleme süresi zarfında gerçekleşenmükerrer eylemlere ilişkin bulunan anılan fıkranın itiraz başvurusundabulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır.
5. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurala ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III- HÜKÜM
26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun, 18.6.2014tarihli ve 6545 sayılı Kanun’un 68. maddesiyle değiştirilen 191.maddesinin (5) numaralı fıkrasının, itiraz başvurusunda bulunanMahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bufıkraya ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 26.5.2016tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ