ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2016/41
Karar Sayısı : 2016/39
Karar Tarihi : 26.5.2016
R.G. Tarih – Sayısı : Tebliğ edildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Pasinler Asliye CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 24.4.1969 tarihli ve1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun, 23.1.2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanun’un340. maddesiyle değiştirilen ek 2. maddesinin (2) numaralı fıkrasınınAnayasa’nın 13., 48. ve 171. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptalinekarar verilmesi talebidir.
OLAY: Şüpheliler hakkında YönetimKurulu üyesi oldukları kooperatifin genel kurulunu olağan toplantıya çağırmamaksuçundan açılan kamu davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğukanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı ek 2. maddesişöyledir:
“Ek Madde 2- (Ek: 6/10/1988 - 3476/26 md.;Değişik: 23/1/2008-5728/340 md.)
1. 8 inci maddenin üçüncü fıkrasına, 16 ncı maddenin beşincifıkrasına, 56 ncı maddenin altıncı fıkrasına, 59 uncu maddenin dördüncü,altıncı, yedinci ve sekizinci fıkralarına ve 90 ıncı maddenin beşinci fıkrasınaaykırı hareket eden kooperatif ve üst kuruluşlarının yönetim kurulu üyeleri vememurları üç aydan iki yıla kadar hapis ve elli günden beşyüz güne kadar adlîpara cezası ile cezalandırılırlar.
2. Genel kurulu olağan toplantıyaçağırmayan yönetim kurulu üyeleri ile 2 nci maddenin dördüncü fıkrasına, 8 incimaddenin ikinci fıkrasına, 16 ncı maddenin birinci fıkrasına, 66 ncı maddeninikinci fıkrasına ve 90 ıncı maddenin üçüncü fıkrasına aykırı hareket edenkooperatif ve üst kuruluşlarının yönetim kurulu üyeleri altı aya kadar hapis veotuz günden üçyüz güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılırlar.
3. 56 ncı maddenin ikinci ve dördüncü fıkralarına, 66 ve 67 ncimaddeye aykırı hareket eden kooperatif ve üst kuruluşlarının denetim kuruluüyeleri bir aydan altı aya kadar hapis ve otuz günden üçyüz güne kadaradlî para cezası ile cezalandırılırlar.
İlgili bakanlık, kooperatifler ve üst kuruluşlarının yönetim vedenetim kurulu üyeleri ile memurları hakkında görevlerine ilişkin olarakişledikleri suçlardan dolayı açılan kamu davalarına katılma talebindebulunabilir.”
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri gereğince yapılan ilk incelemetoplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ümit DENİZ tarafındanhazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre, AnayasaMahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurular itiraz yoluna başvuranmahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı kanun kuralı ile sınırlıdır.
3. Kanun’un ek 2. maddesinin “Genel kurulu olağantoplantıya çağırmayan yönetim kurulu üyeleri ile 2 nci maddenin dördüncüfıkrasına, 8 inci maddenin ikinci fıkrasına, 16 ncı maddenin birinci fıkrasına,66 ncı maddenin ikinci fıkrasına ve 90 ıncı maddenin üçüncü fıkrasına aykırıhareket eden kooperatif ve üst kuruluşlarının yönetim kurulu üyeleri altı ayakadar hapis ve otuz günden üçyüz güne kadar adlî para cezası ilecezalandırılırlar.” şeklindeki itiraz konusu (2) numaralı fıkrası,kooperatif yönetim kurulu üyelerinin genel kurulu olağan toplantıyaçağırmamaları durumu ile Kanun’un 2. maddesinin (4) numaralı fıkrasında, 8.maddesinin (2) numaralı fıkrasında, 16. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, 66.maddesinin (2) numaralı fıkrasında ve 90. maddesinin (3) numaralı fıkrasındakendilerine yüklenen diğer görevleri yerine getirmemeleriyle ilgili olarak cezasorumluluklarını düzenlemektedir.
4. Başvuran mahkemenin baktığı dava ise genel kurulu olağantoplantıya çağrılmayan yönetim kurulu üyeleriyle ilgilidir. Dolayısıyla, itirazkonusu kuralda geçen “2 nci maddenin dördüncü fıkrasına, 8 inci maddeninikinci fıkrasına, 16 ncı maddenin birinci fıkrasına, 66 ncı maddenin ikincifıkrasına ve 90 ıncı maddenin üçüncü fıkrasına” aykırı hareketedildiği iddiası ile açılmış bir kamu davası bulunmamaktadır. Bu nedenle esasailişkin incelemenin kuralda yer alan “Genel kurulu olağan toplantıyaçağırmayan yönetim kurulu üyeleri ile…” ibaresiyle sınırlı olarakyapılması gerekmektedir.
5. Öte yandan, Anayasa’nın “Anayasaya aykırılığın diğermahkemelerde ileri sürülmesi” başlıklı 152. maddesinin son fıkrasında, “AnayasaMahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazetedeyayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığıiddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.”; 6216 sayılı Kanun’un “Başvuruyaengel durumlar” başlıklı 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasında ise “Mahkemeninişin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasındanitibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıylaitiraz başvurusu yapılamaz.” hükümlerine yer verilmiştir.
6. Kooperatifler Kanunu’nun ek 2. maddesinin (2) numaralıfıkrasına yönelik olarak daha önce yapılan itiraz başvurusu, AnayasaMahkemesinin 27.3.2014 tarihli ve E.2013/128, K.2014/66 sayılı kararıyla “Genelkurulu olağan toplantıya çağırmayan yönetim kurulu üyeleri ile…” ibaresiile sınırlı olarak incelenmiş ve kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığı gerekçesiile esastan reddedilmiştir. Söz konusu karar 12.9.2014 tarihli, 29117 sayılıResmî Gazete’de yayımlanmıştır.
7. Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek verilen retkararından sonra aynı kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için,önceki kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı 12.9.2014 tarihinden başlayarakgeçmesi gereken on yıllık süre henüz dolmamıştır.
8. Açıklanan nedenle, Kanun’un ek 2. maddesinin (2) numaralıfıkrasında yer alan “Genel kurulu olağan toplantıya çağırmayan yönetimkurulu üyeleri ile…” ibaresine yönelik itiraz başvurusunun,Anayasa’nın 152. maddesinin son fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin(1) numaralı fıkrası gereğince esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.
III- HÜKÜM
24.4.1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun,23.1.2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanun’un 340. maddesiyle değiştirilen ek 2.maddesinin (2) numaralı fıkrasının;
A- Esasına ilişkin incelemenin fıkrada yer alan “Genel kuruluolağan toplantıya çağırmayan yönetim kurulu üyeleri ile…” ibaresiile sınırlı olarak yapılmasına,
B- “Genel kurulu olağan toplantıya çağırmayan yönetim kuruluüyeleri ile…” ibaresinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılanitiraz başvurusunun, Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE,
26.5.2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ