ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2016/45
Karar Sayısı : 2016/41
Karar Tarihi : 26.5.2016
R.G. Tarih – Sayısı : Tebliğ edildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 6.İş Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 22.5.2003 tarihli ve 4857sayılı İş Kanunu’nun, 15.5.2008 tarihli ve 5763 sayılı Kanun’un 2. maddesiyledeğiştirilen 30. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin “…21/6/1927tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılıYedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve…” bölümünün,Anayasa’nın 10. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesitalebidir.
OLAY: İdarenin işçi alımı kapsamında davacıhakkında tesis ettiği işe alım işlemini daha sonra iptal etmesi nedeniyleaçılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme, iptali için başvurmuştur.
I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 30. maddesininbirinci fıkrası şöyledir:
“İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektörişyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli veyüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılıAskerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve YedekAskeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesindesayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekildeyaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmaklayükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işvereninbu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına görehesaplanır.”
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Osman KODALtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre, bir davayabakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanunhükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veyataraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısınavarması durumunda, bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmayayetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesinebaşvurabilmesi için, elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren birdavanın bulunması, iptali istenen kuralın da o davada uygulanacak olmasıgerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise davanın değişik evrelerinde ortayaçıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuzyönde etki yapacak nitelikteki kurallardır.
3. Yöntemine uygun olarak açılan bir davanın varlığı, öncelikle odavanın kanunla görevli kılınan mahkemede açılmış olması koşuluna bağlıbulunmaktadır. Görevli mahkemenin belirlenmesinde de dava konusu uyuşmazlığınniteliği önem taşımaktadır.
4. İtiraz başvurusunda bulunan Mahkeme’de bakılmakta olan dava,Jandarma Genel Komutanlığı’nda uzman çavuş olarak görev yaptığı sırada terörörgütü ile girilen silahlı çatışmada malul sayılmayacak derecede yaralanan vesözleşme süresinin sona ermesinden sonra sözleşmesi yenilenmeyen davacının,terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralananların istihdamıkapsamında yaptığı başvurusunun Kara Kuvvetleri Komutanlığı tarafından kabuledilerek yapılan uygulama sınavında da başarılı olduğunun kendisinebildirilmesinden sonra tesis edilen işe alım işleminin, 3269 veya 6191 sayılıKanun’lar kapsamında uzman erbaş ya da sözleşmeli erbaş olarak görev yapmaktaiken terör olaylarının tesiri ile malul sayılmayacak şekilde yaralananların buhaktan faydalanamayacağı gerekçesiyle Kara Kuvvetleri Komutanlığınca iptaledilmesi üzerine bu işlemin iptaline ilişkindir.
5. Anayasa’nın 158. maddesinin birinci fıkrasında UyuşmazlıkMahkemesinin, adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili olduğu belirtilmiş, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un "Olumlugörev uyuşmazlığı çıkarma" başlıklı 10. maddesinde, görevuyuşmazlığı çıkarmanın, adli, idari ve askeri bir yargı merciinde açılmış olandavada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine ilgili başsavcı veyabaşkanun sözcüsü tarafından görev konusunun incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesinden istenmesi olduğu; yetkili Başsavcı veya BaşkanunsözcüsününUyuşmazlık Mahkemesinden istekte bulunabilmesi için, görev itirazının, hukukmahkemesinde en geç birinci oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin ikamesinebaşlamadan önce; idari yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma evresitamamlanmadan yapılmış olması ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevliolduklarına karar vermiş bulunmaları gerektiği hüküm altına alınmıştır.
6. 2247 sayılı Kanun’un 12. maddesinde de görev itirazında bulunankişi veya makamın, itirazın reddine ilişkin kararın verildiği tarihten, şayetbu kararın tebliği gerekiyorsa tebliğ tarihinden başlayarak onbeş gün içinde,uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki nüshadilekçeyi itirazı reddeden yargı merciine vermesi gerektiği belirtilmiştir. Bubağlamda adli, idari ve askeri bir yargı mercine açılmış davada, görevitirazında bulunulması hâlinde, bu itiraz hakkında bir karar verilmesi, verilenkararın itirazın reddine ilişkin olması durumunda bu kararın itirazda bulanantarafa tebliğ edilerek görev uyuşmazlığı çıkarma konusunda imkân tanınmasıgerekmektedir.
7. Bakılmakta olan davada davalı vekili tarafından, davacı iledavalı idare arasında işçi - işveren ilişkisinin bulunmadığı, davacınıntalebinin idari işlemin iptali istemi olduğundan uyuşmazlığın çözümünde idariyargının görevli olduğu belirtilerek görev itirazında bulunulmuş, ancakMahkemece davalı vekilinin görev itirazı hakkında herhangi bir karar verilmedenve bu itirazla ilgili hukuki süreç tamamlanmadan Anayasa Mahkemesine itirazbaşvurusunda bulunulmuştur.
8. Açıklanan nedenlerle davalı vekilinin görev itirazı hakkındaherhangi bir karar verilmeden ve bu itirazla ile ilgili hukuki süreçtamamlanmadan Ankara 6. İş Mahkemesince yapılan itiraz başvurusunun Mahkemeninyetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III- HÜKÜM
22.5.2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun, 15.5.2008 tarihlive 5763 sayılı Kanun’un 2. maddesiyle değiştirilen 30. maddesinin birincifıkrasının birinci cümlesinin “…21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılıAskerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar veYedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve…” bölümünün iptalinekarar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun, Mahkemenin yetkisizliğinedeniyle esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE, 26.5.2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ