ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2016/53
Karar Sayısı : 2016/118
Karar Tarihi : 22.6.2016
R.G. Tarih-Sayısı : Tebliğ edildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 26. AsliyeHukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 3.5.1985 tarihli ve 3194sayılı İmar Kanunu’nun 14. ve 15. maddelerinin, Anayasa’nın 13. ve 35.maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.
OLAY: Davacıların, paylı malik olduğutaşınmaza davalı idarenin kamulaştırmasız el atması nedeniyle oluşanzararlarının tazmini talebiyle açılan davada, itiraz konusu kurallarınAnayasa’ya aykırı olduğu iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptalleri içinbaşvurmuştur.
I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ
3194 sayılı Kanun’un itiraz konusu 14. ve 15. maddeleri şöyledir:
“Madde 14- Belediye veya valilikler, imar planlarının uygulanmasısırasında, bir gayrimenkulün tamamını kamulaştırmadan o yerin muayyen saha,yükseklikte ve derinliğindeki kısmı üzerinde kamu yararı amacıyla irtifak hakkıtesis edebilir.
Belediyeler veya valilikler, mümkün olan yer ve hallerde malsahibinin muvafakatiyle, bedelsiz irtifak hakkı verme karşılığında, bedelsizirtifak hakkı tesis edebilir.”
“Madde 15- İmar planlarına göre yol, meydan, yeşil saha, park veotopark gibi umumi hizmetlere ayrılan yerlere rastlayan gayrimenkullerin bukısımlarının ifrazına veya tevhidine izin verilmez.
İmar parselasyon planı tamamlanmış olan yerlerde yapılacak ifrazveya tevhidin bu planlara uygun olması şarttır.
İmar planlarında parsel cepheleri tayin edilmeyen yerlerdeyapılacak ifrazların, asgari cephe genişlikleri ve büyüklükleri yönetmeliktebelirtilen esaslara göre tespit edilir.
İmar planı dışında kalan alanlarda yönetmeliklerinde tayinedilecek miktarlardan küçük ifrazlara izin verilmez.”
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Osman KODALtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre, bir davayabakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanunhükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veyataraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısınavarması durumunda, bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmayayetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesiiçin, elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanınbulunması, iptali istenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir.Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkansorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yöndeetki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 14.ve 15. maddelerinin iptalini talep etmiştir. Kanun’un “İrtifakhakları” başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasında, belediye veyavaliliklerin imar planlarının uygulanması sırasında bir gayrimenkulün tamamınıkamulaştırmadan o yerin muayyen saha, yükseklikte ve derinliğindeki kısmıüzerinde kamu yararı amacıyla irtifak hakkı tesis edebileceği, ikincifıkrasında ise belediye veya valiliklerin, mümkün olan yer veya hallerde malsahibinin muvafakatiyle, bedelsiz irtifak hakkı verme karşılığında bedelsizirtifak hakkı tesis edebileceği düzenlenmiştir.
4. Kanun’un “İfraz ve tevhid” başlıklı 15.maddesinin birinci fıkrasında imar planlarına göre yol, meydan, yeşil saha,park ve otopark gibi umumi hizmetlere ayrılan yerlere rastlayangayrimenkullerin bu kısımlarının ifrazına veya tevhidine izin verilmeyeceği,ikinci fıkrasında imar parselasyon planı tamamlanmış olan yerlerde yapılacakifraz veya tevhidin bu planlara uygun olmasının şart olduğu, üçüncü fıkrasındaimar planlarında parsel cepheleri tayin edilmeyen yerlerde yapılacakifrazların, asgari cephe genişlikleri ve büyüklüklerinin yönetmeliklebelirtilen esaslara göre tespit edileceği, son fıkrasında ise imar planıdışında kalan alanlarda yönetmeliklerinde tayin edilecek miktarlardan küçükifrazlara izin verilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
5. İtiraz başvurusunda bulunan Mahkeme’de bakılmakta olan dava, davalı idare tarafından gerçekleştirilen imar parselasyon planında, park ve sporalanında kalan davacıların paylı malik olduğu taşınmaza davalı idareninkamulaştırmasız el atması nedeniyle açılan tazminat talebine ilişkindir. Davalıidare vekili tarafından birinci oturumdan sonra mahkemeye verilen cevapdilekçesinde, dava konusu taşınmaza idare tarafından fiili müdahaledebulunulmadığı, mülkiyet hakkının kısıtlanmasının imar uygulamasındankaynaklandığından uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğubelirtilerek görev itirazında bulunulduğu halde mahkemece görev itirazı ileilgili bir karar verilmemiş ise de 2247 sayılı Kanun’un 10. maddesine göreolumlu görev uyuşmazlığının çıkartılabilmesi için görev itirazının hukukmahkemesinde en geç birinci oturumda yapılması gerekmektedir. Dolayısıylabirinci oturumdan sonra görev itirazında bulunulduğundan olumlu görevuyuşmazlığının çıkarılması mümkün değildir.
6. Diğer taraftan bakılmakta olan davada, Kanun’un itiraz konusu14. maddesinde belirtildiği şekilde, parselasyon planında park ve spor alanındakalan davacıların paylı malik olduğu taşınmaz üzerinde idare tarafından tesisedilmiş bedelli veya bedelsiz irtifak hakkı bulunmadığı gibi taşınmazın üzerineirtifak hakkının kurulmasının gerekip gerekmediği noktasında taraflar arasındabir uyuşmazlık da söz konusu değildir. Bu bağlamda itiraz konusu İmarKanunu’nun 14. maddesinin bakılmakta olan davada uygulanma olanağıbulunmamaktadır.
7. Ayrıca davacılar, ifraz işlemi için belediyeye yapmış olduklarıbaşvuru sonucunda, parselasyon planında park ve spor alanında kalantaşınmazdaki paylarının bedelsiz olarak terk edilmediği takdirde ifraz işleminigerçekleştiremeyeceğinin davalı belediye tarafından bildirilmesi üzerinetaşınmazdaki paylarını bedelsiz terk etmek zorunda kaldıklarını, bedelsiz terkişleminin sebebi olan Kanun’un 15. maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğunu ilerisürmüşler ise de Kanun’un itiraz konusu 15. maddesi, imar planı veya imarparselasyon planı tamamlanmış yerlerde bulunan taşınmazlarla ilgili ifraz vetevhid işlemlerine ilişkin esasları düzenlemekte olup davacıların ifraztalepleri sonucunda ortaya çıktığını belirttikleri uyuşmazlığın bakılmakta olankamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davasında çözümlenmesine olanakbulunmamaktadır. Dolayısıyla itiraz konusu İmar Kanunu’nun 15. maddesi de sözkonusu davada uygulanacak kural değildir.
8. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurallara ilişkinbaşvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III- HÜKÜM
3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 14. ve 15. maddelerinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğudavada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu maddelere ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 22.6.2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ