ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı : 2017/113
KararSayısı : 2017/157
KararTarihi : 15.11.2017
R.G. Tarih– Sayı : 15.12.2017 – 30271
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Manisa2. İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 21.12.1967 tarihli ve 969sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına DönerSermaye Verilmesi Hakkında Kanun’un 3. maddesinin dördüncü fıkrasının birincicümlesinin 12.7.2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un 73. maddesiyle değiştirilen “…Bakanlıkkadro ve pozisyonlarında bulunan personelden…” ibaresinin Anayasa’nın10. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Üretimi teşvikpriminin tarafına ödenmesi amacıyla davacının yaptığı başvurunun reddi işlemininiptali talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırılıkiddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un 3. maddesinin itiraz konusu ibarenin de yer aldığıdördüncü fıkrası şöyledir:
“Döner sermaye işletmelerinden elde edilen kârın en fazla %80’i, Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden kârınelde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ve bu Kanunun4/B maddesine tâbi personele katkıları oranında, asgari ücretin yıllık brüttutarının iki katını aşmamak üzere, üretimi teşvik primi olarak ödenebilir.Üretimi teşvik priminin miktarı ile ödenmesine ilişkin esas ve usûller; görevyapılan birimin iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelinhizmet sınıfı, kadro unvanı ve çalışma süresi gibi kriterler dikkate alınarak,Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine, Tarım ve Köyişleri Bakanlığıncaçıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Üretimi teşvik primi dağıtımı işletmebünyesi ile sınırlıdır. İşletmenin zararı, izleyen yılların kârlarından mahsupedilir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğühükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA,Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 4.5.2017tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Volkan HAStarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü,dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A. İtirazın Gerekçesi
3. Başvurukararında özetle, kadrosu Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığında (Bakanlık)bulunan muhasebe yetkilileri ile kadrosu Bakanlıkta bulunmayıp Bakanlığa bağlıdöner sermeye işletmelerinde çalışan muhasebe yetkililerinin aynı işiyaptıkları, aynı görev, yetki ve sorumlulukları üstlendikleri, döner sermayegelirinin elde edilmesine aynı oranda katkıda bulundukları, bu nedenlerlekadrosu Bakanlıkta bulunmayan muhasebe yetkililerine de üretimi teşvik primiödemesinin yapılmasının eşitlik ilkesinin gereği olduğu, buna karşılık itirazkonusu kuralın kadrosu Bakanlıkta bulunmayan ancak Bakanlığa bağlı dönersermaye işletmelerinde çalışan muhasebe yetkililerini üretimi teşvik primindenyararlananların kapsamı dışında bıraktığı belirtilerek kuralın, Anayasa’nın 10.maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
B. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu
4. Kanun’un 3. maddesinindördüncü fıkrasının birinci cümlesinde; döner sermaye işletmelerinden eldeedilen kârın en fazla % 80’inin, Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunanpersonelden kârın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu’na ve bu Kanun’un 4/B maddesine tabi personele katkıları oranında,asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını aşmamak üzere üretimi teşvikprimi olarak ödenebileceği hükme bağlanmış olup anılan cümlede yer alan “Bakanlıkkadro ve pozisyonlarında bulunan personelden” ibaresi itiraz konusukuralı oluşturmaktadır.
5. Anayasa’nın 10.maddesinde “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefîinanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önündeeşittir./ Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğinyaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlikilkesine aykırı olarak yorumlanamaz./ Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp vevazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacaktedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz./ Hiçbir kişiye, aileye, zümreyeveya sınıfa imtiyaz tanınamaz./ Devlet organları ve idare makamları bütünişlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmekzorundadırlar.” denilmek suretiyle “kanun önünde eşitlikilkesi”ne yer verilmiştir.
6. Kanun önünde eşitlik ilkesi hukuksal durumları aynı olanlariçin söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil hukuksal eşitlik öngörülmüştür.Eşitlik ilkesinin amacı; aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısındaaynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, kişilere ayrım yapılmasını veayrıcalık tanınmasını önlemektir. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yöndenaynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler,kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamalarıgerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklıkurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.
7. İtiraz konusu kurallaBakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelin üretimi teşvik primialmasına imkân sağlanmıştır. Kurala göre üretimi teşvik priminden yararlanmakoşullarından biri Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunmaktır. Bakanlıkkadro ve pozisyonlarında bulunmayan personelin kuralın kapsamı dışında olmasınedeniyle üretimi teşvik priminden yararlanması mümkün değildir.
8. Kanun koyucununmemurlar ve diğer kamu görevlileri ile diğer çalışanlarla ilgili olarakAnayasa’da belirlenen kurallara bağlı kalmak koşuluyla düzenleme yapmayetkisinin bir sonucu olarak Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunanpersonelin üretimi teşvik priminden yararlanabileceğini öngörmesinde Anayasa’yaaykırı bir yönün bulunmadığı açıktır.
9. Aynı unvana sahip olsalar dahi Bakanlık kadro vepozisyonlarında bulunmayan personelin farklı kurum personeli olması, her türlüözlük işinin ve bu bağlamda mali haklarının kadro ve pozisyonunda bulunduğukurum tarafından yerine getiriliyor olması nedeniyle Bakanlık kadro vepozisyonlarında bulunmayan personel ile bulunan personelin mali haklarbakımından aynı hukuki konumda olduklarının kabul edilmesi ve bunlar arasındabir eşitlik karşılaştırması yapılabilmesi mümkün değildir.
10. Açıklanan nedenlerlekural, Anayasa’nın 10. maddesine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.
IV. HÜKÜM
21.12.1967 tarihli ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri BakanlığınınMerkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun’un 3.maddesinin dördüncü fıkrasının birinci cümlesinin 12.7.2013 tarihli ve 6495sayılı Kanun’un 73. maddesiyle değiştirilen “…Bakanlık kadro vepozisyonlarında bulunan personelden…” ibaresinin Anayasa’ya aykırıolmadığına ve itirazın REDDİNE, 15.11.2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ