ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2017/13
Karar Sayısı : 2017/21
Karar Tarihi : 9.2.2017
R.G. Tarih –Sayısı : 28.2.2017-29993
İPTAL TALEBİNDE BULUNAN: İstanbul MilletvekiliGaro PAYLAN vekili Av. Kenan MAÇOĞLU
İPTAL TALEBİNİN KONUSU: TürkiyeBüyük Millet Meclisinin (TBMM) 13.1.2017 tarihli ve 57. Birleşiminde alınan,İstanbul Milletvekili Garo PAYLAN’a üç birleşim için Meclisten geçici çıkarmacezası verilmesine ve disiplin cezasına konu sözlerinin tutanaktançıkarılmasına ilişkin TBMM kararlarının iptallerine karar verilmesi talebidir.
I- İPTALİ İSTENİLEN KARARLAR
1- İstanbul Milletvekili Garo PAYLAN’a üç birleşim için Meclistengeçici çıkarma cezası verilmesine ilişkin 13.1.2017 tarihli TBMM Kararı.
2- İstanbul Milletvekili Garo PAYLAN’ın disiplin cezasına konusözlerinin tutanaktan çıkarılmasına ilişkin 13.1.2017 tarihli TBMM Kararı.
II- İPTAL TALEBİNİN GEREKÇESİ
1. Başvuru dilekçelerinde özetle; TBMM İçtüzüğü hükümlerineaykırı olarak disiplin cezasının verildiği, disiplin cezasına konu sözlerinyasama sorumsuzluğu kapsamında bulunduğu, konuşmanın tutanaktan çıkarılmasınayönelik bir düzenleme TBMM İçtüzüğü’nde bulunmadığı ve bu nedenle benzertalepler daha önce TBMM Başkanlık Divanınca reddedildiği hâlde disiplincezasına konu sözlerinin tutanaktan çıkarılmasına karar verildiği, bunedenlerle başvuru konusu TBMM kararlarının, eylemli İçtüzük değişikliğiniteliğinde olduğu ve Anayasa’nın 85. maddesi çerçevesinde yargısal denetimekonu yapılması gerektiği belirtilerek Anayasa’ya aykırı oldukları ilerisürülmüştür.
III- İNCELEME
2. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılaninceleme toplantısında, başvuru dilekçesi ve ekleri, Raportör Volkan HAStarafından hazırlanan inceleme raporu, iptali talep edilen TBMM Kararlarıokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
3. TBMM’nin 13.1.2017 tarihli 57. Birleşiminde, 447 sırasayılı Kanun Teklifi’nin 11. maddesi üzerindeki görüşmeleri sırasında HalklarınDemokratik Partisi Grubu adına söz alan İstanbul Milletvekili Garo PAYLAN’ın,konuşmasında Türkiye Cumhuriyetine hakarette bulunduğu iddiasıyla Birleşimiyöneten Başkanvekilinin teklifi üzerine Genel Kurulca, anılanmilletvekiline üç birleşim için Meclisten geçici çıkarma cezası verilmişve disiplin cezasına konu sözlerinin tutanaktan çıkarılması kararabağlanmıştır.
4. Anayasa’nın 85. maddesinde “Yasamadokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine 84 üncümaddenin birinci, üçüncü veya dördüncü fıkralarına göre karar verilmiş olmasıhallerinde, Meclis Genel Kurulu kararının alındığı tarihten başlayarak yedi güniçerisinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın, Anayasaya,kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesinebaşvurabilir. Anayasa Mahkemesi, iptal istemini onbeş gün içerisinde kesinkarara bağlar.” denilmektedir.
5. Anayasa’nın 148. maddesinin birinci fıkrasına göre, “AnayasaMahkemesi, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük MilletMeclisi İçtüzüğünün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunudenetler…”.
6. İptal davası açmaya kimlerin yetkili olduğunundüzenlendiği Anayasa’nın 150. maddesinde ise “Kanunların, kanunhükmündeki kararnamelerin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün veyabunların belirli madde ve hükümlerinin şekil ve esas bakımından Anayasayaaykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davasıaçabilme hakkı, Cumhurbaşkanına, iktidar ve anamuhalefet partisi Meclisgrupları ile Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biritutarındaki üyelere aittir…”denilmektedir.
7. Anayasa’nın yasama dokunulmazlığını öngören 83. vemilletvekilliğinin düşmesini düzenleyen 84. maddeleri gözetildiğinde,Anayasa'nın 85. maddesinde sözü edilen yasama dokunulmazlığının kaldırılmasınaveya milletvekilliğinin düşmesine ilişkin TBMM kararlarının hukuki niteliğiitibarıyla münferit birer parlamento kararı olduklarında duraksamabulunmamaktadır. TBMM’nin kanun dışındaki işlemlerini oluşturan parlamentokararlarından yalnızca TBMM İçtüzüğü ile yasama dokunulmazlığınınkaldırılmasına ve milletvekilliğinin düşmesine ilişkin kararların iptalitalebiyle Anayasa Mahkemesine başvurulabileceği Anayasa’da kabul edilmiştir.
8. Anayasa’nın 85. maddesi uyarınca inceleme yapılabilmesi içiniptali talep edilen parlamento kararının yasama dokunulmazlığınınkaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine ilişkin olması gerekmesinekarşılık, iptali talep edilen parlamento kararları, bir milletvekili hakkındadisiplin cezası verilmesini ve cezaya konu sözlerinin tutanaktan çıkarılmasınıkonu edinmekte olup bu kapsamda değildirler. Bu nedenle başvuru konusu TBMMkararlarının, Anayasa’nın 85. maddesi çerçevesinde denetlenebilmesi mümkündeğildir.
9. Öte yandan, bir parlamento kararı niteliğinde olan TBMMİçtüzüğü’nün Anayasa Mahkemesince denetimi, ancak Anayasa’nın 150. maddesiuyarınca açılan bir iptal davası ile mümkündür. Anayasa’nın 150. maddesine göreise TBMM İçtüzüğü’nün şekil ve esas bakımından denetimi Cumhurbaşkanı, iktidarve anamuhalefet partisi Meclis grupları ile TBMM üye tamsayısının en az beştebiri tutarındaki üyeler tarafından istenebilir. Somut iptal talebinde bu şartıngerçekleşmediği de açıktır.
10. Açıklanan nedenlerle başvuru konusu TBMMkararlarının, Anayasa’nın 85. maddesi uyarınca iptalleri talebinin reddigerekir.
IV- HÜKÜM
Türkiye Büyük Millet Meclisinin 13.1.2017 tarihli ve 57.Birleşiminde alınan, İstanbul Milletvekili Garo PAYLAN’a üç birleşim içinMeclisten geçici çıkarma cezası verilmesine ve disiplin cezasına konusözlerinin tutanaktan çıkarılmasına ilişkin TBMM kararlarının, Anayasa’nın 85.maddesi uyarınca iptalleri talebinin REDDİNE, 9.2.2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ