ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2017/165
Karar Sayısı : 2017/141
Karar Tarihi : 28.9.2017
R.G. Tarih-Sayısı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Alanya 3. Asliye CezaMahkemesi (Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi Sıfatıyla)
İTİRAZIN KONUSU: 22.12.2016 tarihli ve 6769sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 29. ve 30. maddelerinin Anayasa’nın 2., 13. ve38. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesitalebidir.
OLAY: Marka hakkına tecavüz suçundan sanığın cezalandırılmasıtalebiyle açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğukanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun’un itiraz konusu 29. ve 30. maddeleri şöyledir:
“Marka hakkına tecavüz sayılan fiiller
Madde 29- (1) Aşağıdaki fiiller marka hakkına tecavüz sayılır:
a) Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı 7 nci maddedebelirtilen biçimlerde kullanmak.
b) Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı veya ayırtedilemeyecek kadar benzerini kullanmak suretiyle markayı taklit etmek.
c) Markayı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini kullanmaksuretiyle markanın taklit edildiğini bildiği veya bilmesi gerektiği hâldetecavüz yoluyla kullanılan markayı taşıyan ürünleri satmak, dağıtmak, başka birşekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak, ihraç etmek,ticari amaçla elde bulundurmak veya bu ürüne dair sözleşme yapmak için öneridebulunmak.
ç) Marka sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsizgenişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek.
(2) 19 uncu maddenin ikinci fıkrası hükmü tecavüz davalarındadef’i olarak ileri sürülebilir. Bu durumda kullanıma ilişkin beş yıllık süreninbelirlenmesinde dava tarihi esas alınır.”
“Marka hakkına tecavüze ilişkin cezai hükümler
Madde 30- (1) Başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibassuretiyle tecavüz ederek mal üreten veya hizmet sunan, satışa arz eden veyasatan, ithal ya da ihraç eden, ticari amaçla satın alan, bulunduran, nakledenveya depolayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlipara cezası ile cezalandırılır.
(2) Marka koruması olduğunu belirten işareti mal veya ambalajüzerinden yetkisi olmadan kaldıran kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
(3) Yetkisi olmadığı hâlde başkasına ait marka hakkı üzerindedevretmek, lisans veya rehin vermek suretiyle tasarrufta bulunan kişi ikiyıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ilecezalandırılır.
(4) Bu maddede yer alan suçların bir tüzel kişinin faaliyetiçerçevesinde işlenmesi hâlinde ayrıca bunlara özgü güvenlik tedbirlerinehükmolunur.
(5) Bu maddede yer alan suçlardan dolayı cezaya hükmedebilmek içinmarkanın Türkiye’de tescilli olması şarttır.
(6) Bu maddede yer alan suçların soruşturulması ve kovuşturulmasışikâyete bağlıdır.
(7) Başkasının hak sahibi olduğu marka taklit edilerek üretilmişmalı, satışa arz eden veya satan kişinin bu malı nereden temin ettiğinibildirmesi ve bu suretle üretenlerin ortaya çıkarılmasını ve üretilmiş mallaraelkonulmasını sağlaması hâlinde hakkında cezaya hükmolunmaz.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Sadettin CEYHANtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davayabakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanunhükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veyataraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısınavarması durumunda bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmayayetkilidir. Ancak bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesinebaşvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren birdavanın bulunması, iptali istenen kuralın da o davada uygulanacak olmasıgerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerindeortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya daolumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
3. Başvuran Mahkeme, 6769 sayılı Kanun’un 29. ve 30. maddelerininiptallerini talep etmiştir. İtiraz konusu kurallarda marka hakkına tecavüzsayılan fiiller ile bu fiillere ilişkin cezai hükümler düzenlenmiştir.
4. Ceza hukukunda kural, suçun işlendiği tarihte yürürlükte olankuralların uygulanmasıdır. Bu kuralın istisnasına 5237 sayılı Türk CezaKanunu’nun 7. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer verilmiş ve “suçunişlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe girenkanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır ve infazolunur” denilmiştir.
5. Bakılmakta olan dava, sanığın marka hakkına tecavüz suçundanyargılanmasına ilişkindir. Marka hakkına tecavüz sayılan fiiller ve cezahükümleri, 24.6.1995 tarihli ve 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında KanunHükmünde Kararname’nin (KHK) 61 ve 61/A maddelerinde düzenlenmiş iken 20.1.2017tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Kanun’un 191. maddesinin (3) numaralıfıkrası ile anılan KHK yürürlükten kaldırılmış ve söz konusu düzenlemelereKanun’un 29. ve 30. maddelerinde yer verilmiştir. Sanığın üzerine atılı suçunişlenme tarihi 3.11.2016 olup anılan tarihte 556 sayılı KHK yürürlüktebulunmaktadır. 6769 sayılı Kanun’da yer alan itiraz konusu kuralların ise suçtarihinde yürürlükte olmamaları ve suç tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 556sayılı KHK’nın ilgili hükümlerine göre lehe bir düzenleme de içermemelerisebebiyle bakılmakta olan davada uygulanma olanakları bulunmamaktadır.
5. Açıklanan nedenle itiraz konusu kurallara ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III. HÜKÜM
22.12.2016 tarihli ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 29. ve30. maddelerinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğudavada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu maddelere ilişkin başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 28.9.2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ