Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2017/88, K.2017/65 Sayılı Karar - 15/03/2017

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı :2017/88

Karar Sayısı : 2017/65

Karar Tarihi: 15.3.2017

R.G.Tarih-Sayısı : Tebliğ edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 20. AsliyeCeza Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 13.10.1983 tarihli ve2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 24.5.2013 tarihli ve 6487 sayılıKanun’un 19. maddesiyle değiştirilen 48. maddesinin altıncı ve ondördüncüfıkralarının, Anayasa’nın 7., 10. ve 13. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptallerine karar verilmesi talebidir.

OLAY: Sanık hakkında trafik güvenliğinitehlikeye sokmak suçundan açılan kamu davasında, itiraz konusu kurallarınAnayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.

I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ

Kanun’un itiraz konusu kuralların yer aldığı 48. maddesişöyledir:

“Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altındaaraç sürme yasağı:

Madde 48- (Değişik : 24/5/2013 -6487/19 md.)

Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri almış olan sürücüler ile alkollüolan sürücülerin karayolunda araç sürmeleri yasaktır.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya daalkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlar kullanılır.

Kişinin yaralanmalı veya ölümlü ya da kollukça müdahil olunanmaddi hasarlı trafik kazasına karışması hâlinde, ikinci fıkrada belirtilenmuayeneye tabi tutulması zorunludur. Teknik cihaz ile yapılan ölçüme itirazeden veya bu cihaz ile ölçüm yapılmasına müsaade etmeyen bu sürücüler, en yakınadli tıp kurumuna veya adli tabipliğe veya Sağlık Bakanlığına bağlı sağlıkkuruluşlarına götürülerek uyuşturucu veya uyarıcı madde ya da alkol tespitindekullanılmak üzere vücutlarından kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır.Bu işlem bakımından 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun75 inci maddesi hükümleri, beşinci fıkrası hariç olmak üzere uygulanır.

Trafik kazası sonucunda kişinin ölmesi veya teknik cihazaüfleyemeyecek kadar yaralanmış olması hâlinde, üçüncü fıkra hükümlerine göre bukişilerden kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır.

Yapılan tespit sonucunda, 0.50 promilin üzerinde alkollü olarakaraç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fiili bir suç oluştursa bile,700 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreylegeri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü olarak kullanansürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır. Alkollü olarakaraç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişiye, son ihlalingerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; ikinci defasında877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yıl süreyle, üçveya üçten fazlasında ise, 1.407 Türk Lirası idari para cezası verilir vesürücü belgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır. Sürücübelgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmış olması hâlindebelirtilen süreler, geçici alma süresinin bitiminde başlar.

Yapılan tespit sonucunda, 1.00 promilin üzerinde alkollü olduğutespit edilen sürücüler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanununun 179 uncu maddesininüçüncü fıkrası hükümleri uygulanır.

Hususi otomobil sürücüleri bakımından 0.50 promilin, diğer araçsürücüleri bakımından 0.20 promilin üzerinde alkollü olan sürücülerin trafikkazasına sebebiyet vermesi hâlinde, ayrıca Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleriuygulanır.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücülere3.600 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreylegeri alınır. Bu kişiler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya daalkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlarkullanılmasını kabul etmeyen sürücülere 2000 Türk Lirası idari para cezasıverilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır.

Sürücünün uyuşturucu veya uyarıcı madde kullandığından şüpheedilmesi hâlinde 5271 sayılı Kanunun adli kolluğa ilişkin hükümleriuygulanır.

Alkollü olarak araç kullanması nedeniyle son ihlalin gerçekleştiğitarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde sürücü belgeleri ikinci defa gerialınan sürücüler Sağlık Bakanlığınca, usul ve esasları İçişleri, Millî Eğitimve Sağlık bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilen sürücüdavranışlarını geliştirme eğitimine; üç veya üçten fazla geri alınan sürücülerise psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabitutulurlar.

Sürücü belgelerinin geçici geri alma işlemleri bu Kanunun 6 ncımaddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır.

Bu madde hükümlerine göre geri alınan sürücü belgesinin iadeedilebilmesi için; ilgili kişi hakkında trafik kurallarına aykırılıkdolayısıyla bu Kanun hükümlerine göre verilmiş olan idari para cezalarınıntamamının tahsil edilmiş olması; uyuşturucu veya uyarıcı madde alması nedeniylesürücü belgesi geri alınanların ayrıca sürücü olmasında sakınca bulunmadığınadair resmi sağlık kurumlarından alınmış sağlık kurulu raporunun ibraz edilmesişarttır.

Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin tespiti içinkullanılacak teknik cihazların sahip olacağı asgari koşullar ile diğer usul veesaslar yönetmelikte gösterilir.”

II- İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Aydın AYGÜNtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleriokunup incelendikten sonra görüşülüp düşünüldü:

2. Başvuran Mahkeme, 2918 sayılı Kanun’un 6487 sayılı Kanun’un 19.maddesiyle değiştirilen 48. maddesinin altıncı ve ondördüncü fıkralarınıniptalini talep etmiştir.

3. Anayasa’nın “Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ilerisürülmesi” başlıklı 152. maddesinin dördüncü fıkrasında, “AnayasaMahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmi Gazetedeyayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasayaaykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.”; 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin(1) numaralı fıkrasında ise “Mahkemenin işin esasına girerek verdiği retkararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanunhükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz.”hükümlerine yer verilmiştir.

4. 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun24.5.2013 tarihli ve 6487 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle değiştirilen 48.maddesinin altıncı fıkrasına yönelik itiraz başvurusu, Anayasa Mahkemesinin5.3.2015 tarihli ve E.2014/124, K.2015/24 sayılı kararıyla esastan reddedilmişve bu karar 12.6.2015 tarihli ve 29384 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

5. Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek verilen retkararından sonra aynı kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için,önceki kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı 12.6.2015 tarihinden başlayarakgeçmesi gereken on yıllık süre henüz dolmamıştır.

6. Açıklanan nedenlerle, Kanun’un 48. maddesinin altıncı fıkrasınayönelik itiraz başvurusunun, Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ve6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince esasincelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.
7. Öte yandan Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Kanun’un 40. maddelerine göre, birdavaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanun veya kanunhükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görürse veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa ohükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak, bukurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elindeyöntemince açılmış ve görevine giren bir dava bulunması ve iptali istenenkuralın da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasakuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde vedavayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktebulunan kurallardır.

8. Kanun’un 48. maddesinin itiraz konusu ondördüncü fıkrasında, alkol,uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin tespiti için kullanılacak teknik cihazlarınsahip olacağı asgari koşullar ile diğer usul ve esasların yönetmeliktegösterileceği düzenlenmektedir.

9. Bakılmakta olan davada sanığa yüklenen suç, alkollü araçkullanması nedeniyle trafik güvenliğinin tehlikeye sokulması suçudur. Bunedenle, alkol, uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin tespiti için kullanılacak olanteknik araçların sahip olacağı asgari özelliklerinin nasıl belirlenmesigerektiğini düzenleyen Kanun’un 48. maddesinin ondördüncü fıkrası bakılmaktaolan davada uygulanacak kural niteliğinde değildir.

10. Açıklanan nedenlerle, Kanun’un 48. maddesinin ondördüncüfıkrasına yönelik başvurunun da Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddigerekir.

III- HÜKÜM

13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun,24.5.2013 tarihli ve 6487 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle değiştirilen 48.maddesinin;

A- Altıncı fıkrasının iptaline karar verilmesi talebiyleyapılan itiraz başvurusunun, Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ve6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE,

B- Ondördüncü fıkrasının, itiraz başvurusunda bulunanMahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu fıkrayailişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,

15.3.2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy