Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2017/93, K.2017/69 Sayılı Karar - 15/03/2017

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2017/93

Karar Sayısı : 2017/69

Karar Tarihi: 15.3.2017

R.G.Tarih-Sayısı : Tebliğ edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ortaca 1. Asliye HukukMahkemesi (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)

İTİRAZIN KONUSU: 4.6.2016 tarihli ve 6719sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına DairKanun’un;

A- 21. maddesiyle 14.3.2013 tarihli ve 6446 sayılı ElektrikPiyasası Kanunu’nun 17. maddesinin;

1- Değiştirilen (1), (3) ve (4) numaralı fıkralarının,

2- (6) numaralı fıkrasının değiştirilen (a), (ç), (d) ve (f)bentlerinin,

3- Eklenen (10) numaralı fıkrasının,

B- 26. maddesiyle 6446 sayılı Kanun’a eklenen geçici 19. ve geçici20. maddelerin,

Anayasa’nın 2., 13., 36. ve 125. maddelerine aykırılığı ilerisürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.

OLAY: Davacı tarafından elektrik faturası kapsamında kendisindentahsil edilen kayıp-kaçak bedeli ve bu bedele yansıtılan KDV tutarının tazminitalebiyle açılan davada, itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğuiddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur

I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ

1- Kanun’un 6719 sayılı Kanun’un 21. maddesiyle değiştirilen veitiraz konusu kuralları da içeren 17. maddesi şöyledir:

“MADDE 17- (1) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) Bu Kanun kapsamındadüzenlenen ve bir sonraki dönem uygulanması önerilen tarifeler, ilgili tüzelkişi tarafından Kurulca belirlenen usul ve esaslara göre, tarife konusufaaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içerecek şekilde hazırlanırve onaylanmak üzere Kuruma sunulur. Kurul, mevzuat çerçevesinde uygun bulmadığıtarife tekliflerinin revize edilmesini ister veya gerekmesi hâlinde resenrevize ederek onaylar. İlgili tüzel kişiler Kurul tarafından onaylanantarifeleri uygulamakla yükümlüdür.

(2) Lisans sahibinin, her yıl uygulayacağı tarifelerde yapacağıaylık enflasyon değişimi ve lisansında belirtilen diğer hususlarla ilgiliayarlamalar Kurul tarafından onaylanır. Onaylanan tarifeler kapsamındabelirlenen fiyat formülleri mevzuatta belirtilen koşullarda tadil edilebilir.

(3) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) Onaylanan tarifeler içinde,söz konusu tüzel kişinin tarife konusu faaliyetine ilişkin tüm maliyet vehizmet bedelleri dışında piyasa faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayanhiçbir unsur yer alamaz. İletim ek ücreti bu hükmün istisnasını oluşturur.

(4) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) İlgili faaliyete ilişkin tümmaliyet ve hizmet bedellerini içeren Kurul onaylı tarifelerin hüküm veşartları, bu tarifelere tabi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağlar. Birgerçek veya tüzel kişinin tabi olduğu tarifede öngörülen ödemelerden herhangibirini yapmaması hâlinde, söz konusu hizmetin durdurulabilmesini de içeren usulve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Kurul tarafındantüketici özelliklerine göre abone grupları belirlenebilir. Kurulca düzenlemeyetabi tarifeler, doğrudan nihai tüketiciye veya nihai tüketiciye yansıtılmaküzere ilgili tüketiciye enerji tedarik eden lisans sahibi tüzel kişilereyansıtılır.

(5) Tarife onayı gerektiren bir lisansın verilmesi ile birlikte,içinde bulunulan yıla ait tarife de Kurulca incelenerek onaylanır.

(6) Kurulca düzenlemeye tabi tarife türleri şunlardır:

a) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) Bağlantı tarifeleri: Bağlantıtarifeleri, ilgili bağlantı anlaşmasına dâhil edilecek olan bir dağıtımsistemine bağlantı için eşit taraflar arasında ayrım yapılmaması esasına dayalıfiyatları, hükümleri ve şartları içerir. Bağlantı tarifeleri, şebeke yatırımmaliyetlerini kapsamaz; bağlantı yapan kişinin iç tesisatının dağıtımşebekesine bağlanması için inşa edilen bağlantı hattı kapsamında katlanılanmasraflar ile sınırlıdır. Bağlantı hattının tüketici tarafından tesis edilmesihâlinde, bağlantı hattı işletme ve bakım sorumluluğu karşılığı dağıtımşirketine devredilir, bu tüketicilerden bağlantı bedeli alınmaz.

b) İletim tarifesi: TEİAŞ tarafından hazırlanacak olan iletimtarifesi; üretilen, ithal veya ihraç edilen elektrik enerjisinin iletim sistemiüzerinden naklinden yararlanan tüm kullanıcılara eşit taraflar arasında ayrımgözetmeksizin uygulanacak fiyatları, hükümleri ve şartları içerir. TEİAŞ’ınyapacağı şebeke yatırımları ve iletim ek ücretleri iletim tarifesinde yer alır.

c) Toptan satış tarifesi: Kurumun belirleyeceği usul ve esaslarkapsamında, elektrik toptan satış fiyatları taraflarca serbestçe belirlenir.Dağıtım şirketlerinin teknik ve teknik olmayan kayıpları ile genel aydınlatmakapsamında temin edeceği elektrik enerjisi ile tarifesi düzenlemeye tabitüketicilere yapılacak elektrik enerjisi satışı için TETAŞ’tan tedarik edilecekelektrik enerjisinin toptan satış tarifesi TETAŞ’ın mali yükümlülükleriniyerine getirebilme kapasitesi dikkate alınarak Kurul tarafından belirlenir.

ç) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) Dağıtım tarifeleri: Dağıtımşirketleri tarafından hazırlanacak olan dağıtım tarifeleri, elektrikenerjisinin dağıtım sistemi üzerinden naklinden yararlanan tüm gerçek ve tüzelkişilere eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak hizmetlereilişkin fiyatları, hükümleri ve şartları içerir. Dağıtım tarifeleri; dağıtımsistemi yatırım harcamaları, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayankayıp maliyeti, kesme-bağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktifenerji maliyeti gibi dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyetve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşur. Dağıtım şirketlerinintarifelerine esas alınacak teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedeforanlar bu kayıpları düşürmeyi teşvik edecek şekilde Kurul tarafındanbelirlenir. Kurulca belirlenen hedef oranlarını geçmemek kaydı ile teknik ve teknikolmayan kayıplara ilişkin maliyetler dağıtım tarifelerinde yer alır vetüketicilere yansıtılır. Teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedeforanlarının tespiti ve değiştirilmesi ile oluşacak maliyetin tarifelerde yeralması ve tüketicilere yansıtılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafındandüzenlenir.

d) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) Perakende satış tarifeleri:Serbest tüketici niteliğini haiz olmayan tüketiciler için, eşit taraflararasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak fiyatları, hükümleri ve şartlarıiçerir. Serbest tüketici niteliğini haiz olmayan tüketicilere uygulanacakperakende satış tarifeleri, görevli tedarik şirketi tarafından önerilir veKurul tarafından incelenerek onaylanır. Tedarik lisansı sahibi şirketinlisansında, elektrik enerjisi tüketim miktarlarına göre değişen tiptetarifelerin veya fiyat aralıklarının uygulanmasına ilişkin yükümlülükler yeralabilir ve buna ilişkin hususlar Kurul tarafından düzenlenir. Perakende satıştarifeleri, aktif enerji maliyeti, faturalama ve müşteri hizmetleri maliyeti,perakende satış hizmet maliyeti gibi perakende satış faaliyetinin yürütülmesikapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşur.

e) Piyasa işletim tarifesi: EPİAŞ’ın faaliyetlerini sürdürmesiiçin gereken gelir ihtiyacının karşılanabilmesi ve mali sürdürülebilirlikesasına göre hazırlanır.

f) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) Son kaynak tedarik tarifesi:Serbest tüketici niteliğini haiz olduğu hâlde elektrik enerjisini, son kaynaktedarikçisi olarak yetkilendirilen tedarik lisansı sahibi şirket dışında birtedarikçiden temin etmeyen tüketicilerin rekabetçi piyasaya geçmesini teşvikedecek ve son kaynak tedarikçisinin makul kâr etmesine imkân verecek düzeyde,yürürlükteki perakende satış tarifeleri ile piyasa fiyatları dikkate alınarakhazırlanır. Ancak, bu sınırlamalarla bağlı olmaksızın; Kurulca sosyal veekonomik durumlar gözetilerek belirlenecek bir miktarın altında elektrikenerjisi tüketen tüketiciler için ayrı tarife yapılabilir. Son kaynak tedarikyükümlülüğü kapsamında uygulanması öngörülen tarifeler tedarik lisansısahiplerince ayrıca teklif edilir. Son kaynak tedarik tarifesi, aktif enerjimaliyeti, faturalama ve müşteri hizmetleri maliyeti, perakende satış hizmetmaliyeti gibi son kaynak tedariği kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetlerikarşılayacak bedellerden oluşur.

(7) Belirli bölgelere veya belirli amaçlara yönelik olaraktüketicilerin desteklenmesi amacıyla sübvansiyon yapılması gerektiğinde,sübvansiyon fiyatlara müdahale edilmeksizin yapılır. Sübvansiyonun tutarı ileusul ve esasları ilgili bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ilebelirlenir ve ilgili kurumun bütçesinden ödenir.

(8) Elektrik enerjisinin kalitesizliğinden veya kesintilerindenkaynaklanan zarar ve hasarların ilgililerinden tazminine ilişkin usul veesaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

(9) İletim veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafındanyapılacak altyapı çalışmaları, altyapı kazı ruhsat harcına tabi değildir.Ruhsat başvuruları dâhil olmak üzere altyapı çalışmalarında teminat sunulmasıkoşulu aranmaz. Altyapı çalışmaları nedeniyle doğacak zemin tahrip bedellerininbelirlenmesine esas birim fiyatlar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlananbirim fiyatları aşamaz. İletim ve dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerceyapılan altyapı kazı ruhsat başvuruları ilgili kamu tüzel kişilerinceivedilikle sonuçlandırılır.

(10) (Ek: 4/6/2016-6719/21 md.) Kurum tarafından gelir ve tarifedüzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurulardave açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bubedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır.”

2- Kanun’a 6719 sayılı Kanun’un 26. maddesiyle eklenen itiraz konusugeçici 19. ve geçici 20. maddeleri şöyledir:

“GEÇİCİ MADDE 19- (1) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülendüzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulanmevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayanhükümlerinin uygulanmasına devam olunur.”

“GEÇİCİ MADDE 20- (1) Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkukettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçakbedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava vebaşvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır.”

II- İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Osman KODALtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un “Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi”başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacakbaşvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir. Maddenin (1) numaralı fıkrasında,bir davaya bakmakta olan mahkemenin, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanunhükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veyataraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısınavarması durumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarakAnayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; aynı fıkranın (a) bendindede “İptali istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırıolduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı” söz konusubelgeler arasında sayılmıştır. Anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açıkbir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının,Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriylereddedileceği hükme bağlanmıştır.

3. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 46. maddesinin (1) numaralıfıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçeli kararında,Anayasaya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangimaddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriylebirlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

4. İçtüzüğün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendindede, Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda eksikliklerinbulunduğunun tespit edilmesi halinde itiraz yoluna ilişkin işlerde esasincelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2) numaralı fıkrasındaise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın, itiraz yoluna başvuranmahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığıbelirtilmiştir.

5. Başvurunun incelemesinden, itiraz yoluna başvuran Mahkemetarafından, başvuru kararında itiraz konusu kuralların her birinin Anayasa'nın2., 13., 36. ve 125. maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı vegerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmediği gibi gerekçeli başvuru kararınınaslının da gönderilmediği anlaşılmıştır.

6. Açıklanan nedenlerle, 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun,aynı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygunolmadığından, esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.

III- HÜKÜM

4.6.2016 tarihli ve 6719 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile BazıKanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un;

A- 21. maddesiyle 14.3.2013 tarihli ve 6446 sayılı ElektrikPiyasası Kanunu’nun 17. maddesinin;

1- Değiştirilen (1), (3) ve (4) numaralı fıkralarının,

2- (6) numaralı fıkrasının değiştirilen (a), (ç), (d) ve (f)bentlerinin,

3- Eklenen (10) numaralı fıkrasının,

B- 26. maddesiyle 6446 sayılı Kanun’a eklenen geçici 19. vegeçici 20. maddelerinin,

iptallerine karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun,6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygunolmadığından, esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE, 15.3.2017 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy