Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2018/105, K.2019/71 Sayılı Karar - 19/09/2019

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2018/105

Karar Sayısı:2019/71

Karar Tarihi:19/9/2019

R.G. Tarih – Sayı:13/11/2019– 30947

İPTAL DAVASINI AÇAN: TürkiyeBüyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte126 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU: 9/5/2018 tarihli ve 7141 sayılı Kanun’un;

A. 5. maddesiyle4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici 77.maddenin birinci cümlesinin,

B. 7. maddesiyle28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu’naeklenen;

1. Ek 179.maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “SelçukÜniversitesine bağlı Mühendislik Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerekRektörlüğe bağlanan Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesinden, SelçukÜniversitesine bağlı Mimarlık Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerekRektörlüğe bağlanan Mimarlık ve Tasarım Fakültesi,…” bölümünün,

b. (b) bendinin,

2. Ek 180.maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “KütahyaDumlupınar Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğebağlanan Diş Hekimliği Fakültesi ile Tıp Fakültesinden, Kütahya DumlupınarÜniversitesine bağlı Kütahya Sağlık Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi veadı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturularak Rektörlüğe bağlananSağlık Bilimleri Fakültesinden,…” bölümünün,

b. (b) bendinin“Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerekRektörlüğe bağlanan Gediz Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu ile Simav SağlıkHizmetleri Meslek Yüksekokulundan,…” bölümünün,

c. (c) bendinin,

3. Ek 181.maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “İnönüÜniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan SuÜrünleri Fakültesi ile Ziraat Fakültesinden,…” bölümünün,

b. (b) ve (c)bentlerinin,

4. Ek 182.maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “İstanbulÜniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlananCerrahpaşa Tıp Fakültesi, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hasan AliYücel Eğitim Fakültesi, Orman Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, SporBilimleri Fakültesi, Veteriner Fakültesi, Mühendislik Fakültesi…”bölümünün,

b. (b) bendinin“İstanbul Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğebağlanan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Sosyal Bilimler MeslekYüksekokulu, Ormancılık Meslek Yüksekokulu, Veteriner Fakültesi MeslekYüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlananVeterinerlik Meslek Yüksekokulu, Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu…”bölümünün,

c. (c) bendinin“İstanbul Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğebağlanan Adli Tıp Enstitüsü, Kardiyoloji Enstitüsü, Nörolojik BilimlerEnstitüsü, Akciğer Hastalıkları ve Tüberküloz Enstitüsü…” bölümünün,

5. Ek 183.maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin,

b. (b) bendinin“Gazi Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlananBankacılık ve Sigortacılık Yüksekokulu, Tapu Kadastro Yüksekokulu, Türk MüziğiDevlet Konservatuvarı…” bölümünün,

c. (c) bendinin,

6. Ek 184.maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin“Sakarya Üniversitesine bağlı Spor Bilimleri ile Teknoloji fakültelerininadları ve bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Söğütlü’de SporBilimleri Fakültesi ve Arifiye’de Teknoloji Fakültesinden, SakaryaÜniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlananSapanca’da Turizm Fakültesinden…” bölümünün,

b. (b) bendinin,

c. (c) bendinin“Sakarya Üniversitesine bağlı Kırkpınar Turizm Meslek Yüksekokulu ile SakaryaMeslek Yüksekokulunun adları ve bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe bağlananSapanca Turizm Meslek Yüksekokulu ile Adapazarı Meslek Yüksekokulundan; SakaryaÜniversitesine bağlı Ali Fuat Cebesoy Meslek Yüksekokulu ile Geyve MeslekYüksekokulunun birleştirilerek bağlantısının değiştirilmesiyle Rektörlüğebağlanan Geyve Meslek Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı ikenbağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Akyazı Meslek Yüksekokulu,Arifiye Meslek Yüksekokulu, Ferizli Meslek Yüksekokulu, Hendek Meslek Yüksekokulu,Karasu Meslek Yüksekokulu, Kaynarca Seyfettin Selim Meslek Yüksekokulu,Pamukova Meslek Yüksekokulu, Sapanca Meslek Yüksekokulu ve Kocaali MeslekYüksekokulu…” bölümünün,

7. Ek 185.maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “...OndokuzMayıs Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlananGemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi ile Havacılık ve Uzay BilimleriFakültesinden,” bölümünün,

b. (b) bendinin,

8. Ek 187.maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “MersinÜniversitesine bağlı Tarsus Teknoloji Fakültesinin adı ve bağlantısıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Teknoloji Fakültesinden, MersinÜniversitesine bağlı Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinin bağlantısıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinden,…”bölümünün,

b. (b) ve (c)bentlerinin,

9. Ek 188.maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin“Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerekRektörlüğe bağlanan Fatih Eğitim Fakültesi, Hukuk Fakültesi, Güzel SanatlarFakültesi, İlahiyat Fakültesi, İletişim Fakültesi, Karadeniz TeknikÜniversitesine bağlı Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulunun fakülteyedönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturulan veRektörlüğe bağlanan Spor Bilimleri Fakültesi…” bölümünün,

b. (b), (c) ve (ç)bentlerinin,

10. Ek 189.maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin“Erciyes Üniversitesine bağlı Uygulamalı Bilimler Yüksekokulunun fakülteyedönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturulan veRektörlüğe bağlanan Uygulamalı Bilimler Fakültesi,…” bölümünün,

b. (b) bendinin“Erciyes Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğebağlanan Bünyan Meslek Yüksekokulu, Develi Hüseyin Şahin Meslek Yüksekokulu,Mustafa Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu, Pınarbaşı Meslek Yüksekokulu, SafiyeÇıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu, Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, TomarzaMustafa Akıncıoğlu Meslek Yüksekokulu, Yahyalı Meslek Yüksekokulu ile ErciyesÜniversitesine bağlı Kayseri Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısıdeğiştirilerek oluşturulan Meslek Yüksekokulu…” bölümünün,

11. Ek 190.maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “KahramanmaraşSütçü İmam Üniversitesine bağlı Elbistan Teknoloji Fakültesinin adı ile bağlantısınındeğiştirilmesi ile oluşturularak Rektörlüğe bağlanan Elbistan MühendislikFakültesi,…” bölümünün,

b. (b) bendinin,

12. Ek 193.maddenin ikinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinin,

13. Ek 194.maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “SüleymanDemirel Üniversitesine bağlı Ziraat Fakültesinin adı ve bağlantısıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Tarım Bilimleri ve TeknolojileriFakültesinden, Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı iken bağlantısıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Orman Fakültesi, Teknoloji Fakültesi,Eğirdir Su Ürünleri Fakültesinden…” bölümünün,

b. (b) bendinin “SüleymanDemirel Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlananEğirdir Turizm ve Otelcilik Yüksekokulu, Yalvaç Büyükkutlu Uygulamalı BilimlerYüksekokulu…” bölümünün,

c. (c) bendinin,

14. Ek 195.maddenin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin,

Anayasa’nın 2., 10., 27. ve 130. maddelerine aykırılığıileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesitalebidir.

I. İPTALİ İSTENENKANUN HÜKÜMLERİ

Kanun’un iptali talep edilen kuralların da yer aldığı,

1. 5. maddesiyle2547 sayılı Kanun’a eklenen geçici 77. madde şöyledir:

 “Geçici Madde 77- (Ek: 9/5/2018-7141/5 md.)

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilahiyatönlisans programından mezun olanlara ilahiyat fakültesi ve aynı programıuygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptırılır. Bu eğitimin usul ve esasları ile her yıl tahsis edilecekkontenjanlar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.”

2.7. maddesiyle 2809 sayılı Kanun’a eklenen;

a.Ek 179. madde şöyledir:

 “Konya Teknik Üniversitesi

Ek Madde 179- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Konya’da Konya Teknik Üniversitesi adıyla yeni birüniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Selçuk Üniversitesine bağlı MühendislikFakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Mühendislikve Doğa Bilimleri Fakültesinden, Selçuk Üniversitesine bağlı MimarlıkFakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Mimarlık veTasarım Fakültesi, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan İşletme ve YönetimBilimleri Fakültesi ile Tarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesinden,

b) SelçukÜniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan TeknikBilimler Meslek Yüksekokulundan,

c) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü EğitimEnstitüsünden,

oluşur.”

b.Ek 180. madde şöyledir:

 “Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi

Ek Madde 180- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Kütahya’da Kütahya Sağlık BilimleriÜniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Kütahya Dumlupınar Üniversitesinebağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Diş HekimliğiFakültesi ile Tıp Fakültesinden, Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlıKütahya Sağlık Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısınındeğiştirilmesi ile oluşturularak Rektörlüğe bağlanan Sağlık BilimleriFakültesinden, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Mühendislik ve DoğaBilimleri Fakültesinden,

b) Kütahya Dumlupınar Üniversitesinebağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gediz SağlıkHizmetleri Meslek Yüksekokulu ile Simav Sağlık Hizmetleri MeslekYüksekokulundan, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Meslek Yüksekokuluile Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan,

c) Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı Sağlık BilimleriEnstitüsünün adı ve bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturularak Rektörlüğebağlanan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden,

oluşur.”

c.Ek 181. madde şöyledir:

 “Malatya Turgut Özal Üniversitesi

Ek Madde 181- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Malatya’da Malatya Turgut Özal Üniversitesi adıyla yenibir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) İnönü Üniversitesine bağlı iken bağlantısıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Su Ürünleri Fakültesi ile ZiraatFakültesinden, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Mühendislik ve DoğaBilimleri Fakültesi, İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi ile Mimarlık veTasarım Fakültesinden,

b) İnönü Üniversitesine bağlı iken bağlantısıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sivil Havacılık Yüksekokulundan,

c) İnönüÜniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan ArapgirMeslek Yüksekokulu, Akçadağ Meslek Yüksekokulu, Battalgazi Meslek Yüksekokulu,Darende Bekir Ilıcak Meslek Yüksekokulu, Doğanşehir Vahap Küçük MeslekYüksekokulu, Kale Turizm ve Otel İşletmeciliği Meslek Yüksekokulu, HekimhanMehmet Emin Sungur Meslek Yüksekokulu ile Yeşilyurt Meslek Yüksekokulundan,

ç) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü EğitimEnstitüsünden,

oluşur.”

ç.Ek 182. madde şöyledir:

 “İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa

Ek Madde 182- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

İstanbul’da İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa adıyla yenibir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) İstanbul Üniversitesine bağlı iken bağlantısıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, FlorenceNightingale Hemşirelik Fakültesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, OrmanFakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Spor Bilimleri Fakültesi, Veteriner Fakültesi,Mühendislik Fakültesi ile Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan DişHekimliği Fakültesi, İktisat Fakültesi, İşletme Fakültesi ile EczacılıkFakültesinden,

b) İstanbul Üniversitesine bağlı iken bağlantısıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, SosyalBilimler Meslek Yüksekokulu, Ormancılık Meslek Yüksekokulu, Veteriner FakültesiMeslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlananVeterinerlik Meslek Yüksekokulu, Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu ileyeni kurulan Yabancı Diller Yüksekokulundan,

c) İstanbul Üniversitesine bağlı iken bağlantısıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Adli Tıp Enstitüsü, Kardiyoloji Enstitüsü,Nörolojik Bilimler Enstitüsü, Akciğer Hastalıkları ve Tüberküloz Enstitüsüve Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden,

oluşur.”

d.Ek 183. madde şöyledir:

 “Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi

Ek Madde 183- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Ankara’da Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi adıyla yenibir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) GaziÜniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan GüzelSanatlar Fakültesi, Edebiyat Fakültesi, Hukuk Fakültesi, İktisadi ve İdariBilimler Fakültesi, İletişim Fakültesi, Polatlı Fen-Edebiyat Fakültesi, Polatlıİlahiyat Fakültesi, Sanat ve Tasarım Fakültesi ile Turizm Fakültesinden,

b) Gazi Üniversitesine bağlı iken bağlantısıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Bankacılık ve Sigortacılık Yüksekokulu, TapuKadastro Yüksekokulu, Türk Müziği Devlet Konservatuvarı ile Rektörlüğebağlı olarak yeni kurulan Yabancı Diller Yüksekokulundan,

c) GaziÜniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan AdaletMeslek Yüksekokulu, Polatlı Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu ve PolatlıTeknik Bilimler Meslek Yüksekokulundan,

ç) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü EğitimEnstitüsünden,

oluşur.”

e.Ek 184. madde şöyledir:

 “Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi

Ek Madde 184- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Sakarya’da Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesiadıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Sakarya Üniversitesine bağlı Spor Bilimleri ileTeknoloji fakültelerinin adları ve bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğebağlanan Söğütlü’de Spor Bilimleri Fakültesi ve Arifiye’de TeknolojiFakültesinden, Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerekRektörlüğe bağlanan Sapanca’da Turizm Fakültesinden ve Rektörlüğe bağlıolarak yeni kurulan Ferizli’de Ulaştırma ve Lojistik Fakültesi, Ali Fuat PaşaTarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesi, Akyazı’da Sağlık BilimleriFakültesi ve Batı Karadeniz Deniz Bilimleri Fakültesinden,

b) SakaryaÜniversitesine bağlı Yabancı Diller Yüksekokulunun adı ve bağlantısıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Adapazarı’nda Yabancı Diller Yüksekokulu,Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlananKaynarca’da Uygulamalı Bilimler Yüksekokulundan,

c) Sakarya Üniversitesine bağlı Kırkpınar TurizmMeslek Yüksekokulu ile Sakarya Meslek Yüksekokulunun adları ve bağlantılarıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sapanca Turizm Meslek Yüksekokulu ileAdapazarı Meslek Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı Ali Fuat CebesoyMeslek Yüksekokulu ile Geyve Meslek Yüksekokulunun birleştirilerekbağlantısının değiştirilmesiye Rektörlüğe bağlanan Geyve MeslekYüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantıları değiştirilerekRektörlüğe bağlanan Akyazı Meslek Yüksekokulu, Arifiye Meslek Yüksekokulu,Ferizli Meslek Yüksekokulu, Hendek Meslek Yüksekokulu, Karasu MeslekYüksekokulu, Kaynarca Seyfettin Selim Meslek Yüksekokulu, Pamukova MeslekYüksekokulu, Sapanca Meslek Yüksekokulu ve Kocaali Meslek Yüksekokulu ileRektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Karapürçek Meslek Yüksekokulu, SöğütlüMeslek Yüksekokulu ve Taraklı Meslek Yüksekokulundan,

ç) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü EğitimEnstitüsünden,

oluşur.”

f. Ek 185. maddeşöyledir:

 “Samsun Üniversitesi

Ek Madde 185- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Samsun’da Samsun Üniversitesi adıyla yeni bir üniversitekurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan MühendislikFakültesi, İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Mimarlık ve TasarımFakültesi ve Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlı iken bağlantısıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesiile Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinden,

b) OndokuzMayıs Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlananSivil Havacılık Yüksekokulu ile Kavak Meslek Yüksekokulundan,

c) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü EğitimEnstitüsünden,

oluşur.”

g. Ek 187. maddeşöyledir:

 “Tarsus Üniversitesi

Ek Madde 187- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Tarsus’da Tarsus Üniversitesi adıyla yeni bir üniversitekurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Mersin Üniversitesine bağlı Tarsus TeknolojiFakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan TeknolojiFakültesinden, Mersin Üniversitesine bağlı Havacılık ve Uzay BilimleriFakültesinin bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Havacılık ve UzayBilimleri Fakültesinden, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan İktisadi veİdari Bilimler Fakültesi ile İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesinden,

b) MersinÜniversitesine bağlı Tarsus Uygulamalı Teknoloji ve İşletmecilik Yüksekokulununadı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Uygulamalı Teknoloji veİşletmecilik Yüksekokulundan,

c) MersinÜniversitesine bağlı Tarsus Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Meslek Yüksekokulu ile Mersin Üniversitesinebağlı Tarsus Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan,

ç) Rektörlüğe bağlı yeni kurulan Lisansüstü EğitimEnstitüsünden,

oluşur.”

ğ. Ek 188. maddeşöyledir:

 “Trabzon Üniversitesi

Ek Madde 188- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Trabzon Akçaabat’da, Trabzon Üniversitesi adıyla yeni birüniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı ikenbağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Fatih Eğitim Fakültesi, HukukFakültesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, İlahiyat Fakültesi, İletişim Fakültesi,Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulununfakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi ileoluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Spor Bilimleri Fakültesi ile Rektörlüğebağlı olarak yeni kurulan İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesinden,

b) KaradenizTeknik Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlananUygulamalı Bilimler Yüksekokulu ile Devlet Konservatuvarından,

c) KaradenizTeknik Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlananBeşikdüzü Meslek Yüksekokulu, Şalpazarı Meslek Yüksekokulu, Turizm ve OtelcilikMeslek Yüksekokulu, Tonya Meslek Yüksekokulu ile Vakfıkebir MeslekYüksekokulundan,

ç) KaradenizTeknik Üniversitesine bağlı Eğitim Bilimleri Enstitüsünün adı ve bağlantısıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden,

oluşur.”

h. Ek 189. maddeşöyledir:

 “Kayseri Üniversitesi

Ek Madde 189- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Kayseri’de Kayseri Üniversitesi adıyla yeni birüniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Erciyes Üniversitesine bağlı Uygulamalı BilimlerYüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesiile oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Uygulamalı Bilimler Fakültesi,Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Develi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesiile Mühendislik, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi ile Develi İslami İlimlerFakültesinden,

b) Erciyes Üniversitesine bağlı iken bağlantısıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Bünyan Meslek Yüksekokulu, Develi HüseyinŞahin Meslek Yüksekokulu, Mustafa Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu, PınarbaşıMeslek Yüksekokulu, Safiye Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu, Sosyal BilimlerMeslek Yüksekokulu, Tomarza Mustafa Akıncıoğlu Meslek Yüksekokulu, YahyalıMeslek Yüksekokulu ile Erciyes Üniversitesine bağlı Kayseri MeslekYüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek oluşturulan Meslek Yüksekokuluve Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Yeşilhisar Meslek Yüksekokulu ileİncesu Meslek Yüksekokulundan,

c) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü EğitimEnstitüsünden,

oluşur.”

ı. Ek 190. maddeşöyledir:

 “Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi

Ek Madde 190- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Kahramanmaraş’ta Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi adıylayeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesine bağlıElbistan Teknoloji Fakültesinin adı ile bağlantısının değiştirilmesi ileoluşturularak Rektörlüğe bağlanan Elbistan Mühendislik Fakültesi,Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Mimarlık, Güzel Sanatlar ve TasarımFakültesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi ile Sağlık BilimleriFakültesinden,

b) KahramanmaraşSütçü İmam Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğebağlanan Elbistan Meslek Yüksekokulu ve Elbistan Sağlık Hizmetleri MeslekYüksekokulundan,

c) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü EğitimEnstitüsünden,

oluşur.”

i. Ek 193. maddeşöyledir:

 “Eskişehir Teknik Üniversitesi

Ek Madde 193- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Eskişehir’de Eskişehir Teknik Üniversitesi adıyla yenibir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) AnadoluÜniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan FenFakültesi, Mühendislik Fakültesi, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, Havacılık veUzay Bilimleri Fakültesi ile Spor Bilimleri Fakültesinden,

b) AnadoluÜniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan PorsukMeslek Yüksekokulu ile Ulaştırma Meslek Yüksekokulundan,

c) AnadoluÜniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan FenBilimleri Enstitüsü, Yer ve Uzay Bilimleri Enstitüsü ile Ulaştırma BilimleriEnstitüsünden,

oluşur.”

j. Ek 194. maddeşöyledir:

 “Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi

Ek Madde 194- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Isparta’da Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesiadıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı ZiraatFakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan TarımBilimleri ve Teknolojileri Fakültesinden, Süleyman Demirel Üniversitesine bağlıiken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Orman Fakültesi, TeknolojiFakültesi, Eğirdir Su Ürünleri Fakültesinden ve Rektörlüğe bağlı olarakyeni kurulan İşletme Fakültesinden,

b) Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı ikenbağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Eğirdir Turizm ve OtelcilikYüksekokulu, Yalvaç Büyükkutlu Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu ve Rektörlüğebağlı yeni kurulan Yabancı Diller Yüksekokulundan,

c) SüleymanDemirel Üniversitesine bağlı iken bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğebağlanan Aksu Mehmet Süreyya Demiraslan Meslek Yüksekokulu, Atabey MeslekYüksekokulu, Eğirdir Meslek Yüksekokulu, Gelendost Meslek Yüksekokulu, GönenMeslek Yüksekokulu, Isparta Meslek Yüksekokulu, Keçiborlu Meslek Yüksekokulu,Senirkent Meslek Yüksekokulu, Sütçüler Prof. Dr. Hasan Gürbüz MeslekYüksekokulu, Şarkikaraağaç Meslek Yüksekokulu, Şarkikaraağaç Turizm MeslekYüksekokulu, Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu, Uluborlu Selahattin KarasoyMeslek Yüksekokulu, Uzaktan Eğitim Meslek Yüksekokulu, Yalvaç MeslekYüksekokulu, Yalvaç Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu ile YenişarbademliMeslek Yüksekokulundan,

ç) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü EğitimEnstitüsünden,

oluşur.”

k. Ek 195. maddeşöyledir:

 “Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi

Ek Madde 195- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Afyonkarahisar’da Afyonkarahisar Sağlık BilimleriÜniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) AfyonKocatepe Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğebağlanan Diş Hekimliği Fakültesi, Eczacılık Fakültesi ile Tıp Fakültesinden,Afyon Kocatepe Üniversitesine bağlı Afyon Sağlık Yüksekokulunun fakülteyedönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturulan veRektörlüğe bağlanan Sağlık Bilimleri Fakültesinden,

b) AfyonKocatepe Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğebağlanan Atatürk Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Bolvadin SağlıkHizmetleri Meslek Yüksekokulu ile Şuhut Sağlık Hizmetleri MeslekYüksekokulundan,

c) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü EğitimEnstitüsünden,

oluşur.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleriuyarınca Zühtü ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serruh KALELİ, OsmanAlifeyyaz PAKSÜT, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. EminKUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve YusufŞevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 5/7/2018 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasınaOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZtarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu kanun hükümleri,dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. Genel Açıklama

3. Dava konusu kuralların yer aldığı 7141sayılı Kanun’la, 2547 sayılı ve 2809 sayılı Kanunlarda değişiklikleryapılmıştır. Bu bağlamda 7141 sayılı Kanun’la esas itibarıyla yeniüniversiteler kurulmuş, bu üniversitelerin akademik ve idari kadroları ihdasedilmiştir.

4. Ayrıca gerekçesinde ifadeedildiği üzere 7141 sayılı Kanun’la, 2809 sayılı Kanun’a geçici maddeler eklenmek suretiylegeçiş hükümleri düzenlenmiştir. Buna göre mevcut üniversitelerin, adları vebağlantıları değiştirilmek suretiyle yeni kurulan üniversitelere bağlananbirimlerinin teşkilatı, mevcut kadroları ve pozisyonları ile birliktepersoneli, bu birimlerle ilgili yılı bütçe ödenekleri, bütçedeki ödenekleritahakkuka bağlama yetkisi, her türlü araç, gereç, malzeme, döşeme, demirbaş vetaşıtlarıyla birlikte tüm taşınır malları başkaca bir işleme gerek kalmaksızınyeni kurulan üniversitelere devredilmiş sayılacaktır. Yine mülkiyeti Hazineyeait veya devletin hüküm ve tasarrufu altında olan taşınmazlardan mevcutüniversitelerden yeni kurulan üniversitelere adı değiştirilerek veya değiştirilmeyerekbağlanan birimlere Maliye Bakanlığınca tahsis edilmiş olanlar veya fiilenbunların kullanımında bulunanlar hiçbir işleme gerek kalmaksızın ve tahsisamacı doğrultusunda kullanılmak üzere, yeni kurulan üniversitelere tahsisedilmiş sayılacaktır.

5. Öte yandan7141 sayılı Kanun’da hâlihazırda var olan fakültelerde öğrenim gören öğrencilerile bu fakültelerin ana bilim dallarında öğrenim gören lisansüstü öğrencilerin,bu Kanun’la kurulan yeni üniversitelere ve üniversitelerin lisansüstü eğitimenstitülerine 2017-2018 eğitim-öğretim dönemi sonundan geçerli olmak üzereaktarılması öngörülmüştür. Yine bu bağlamda, mevcut üniversitelere bağlı ikenadı değiştirilerek veya değiştirilmeyerek Kanun’la yeni kurulan üniversitelerebağlanan birimlerin 2017-2018 eğitim-öğretim yılının sonunda devredilmesi ve bubirimler için ilan edilmiş öğretim elemanı alımlarının yeni üniversitelertarafından tamamlanması hükme bağlanmıştır. Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihtevar olan üniversitelere bağlı iken bağlantısı veya adı ve bağlantısıdeğiştirilerek yeni üniversitelere bağlanan birimlerde kayıtlı bulunanöğrencilere verilecek mezuniyet belgeleri ile diplomaların öğrencilerinistemesi hâlinde kayıt tarihlerinde bağlı bulundukları üniversitenin adıyla oüniversite tarafından verilmesi ve bu konuda çıkabilecek ihtilaflar ilebağlantısı değiştirilen birimlerde uygulamayla ilgili olarak ortaya çıkabileceksorunların Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından çözülmesi Kanun’la düzenlenendiğer hususlardandır.

6. Dava konusu kurallarla iseilahiyat önlisans programından mezun olanlara ilahiyat fakültesi ve aynıprogramı uygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama eğitimiyaptırılması ile bazı üniversitedeki fakülte, yüksekokul, enstitü vekonservatuvarların bağlantıları veya ad ve bağlantıları değiştirilmek suretiyleyeni kurulan üniversitelere bağlanması hüküm altına alınmıştır.

B. Kanun’un 5. Maddesiyle 2547 SayılıKanun’a Eklenen Geçici 77. Maddenin Birinci Cümlesinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

7. Başvuru kararında özetle; dava konusukuralla sadece ilahiyat önlisans programlarından mezun olanlara ilahiyat veaynı programı uygulayan fakültelerde lisans tamamlama eğitimi yaptırılacağınınhükme bağlandığı, bu itibarla yalnızca ilahiyat önlisans mezunlarına yönelikolan kuralın eşitlik ve sosyal hukuk devleti ilkelerine aykırı olduğu, kişiselnitelikleri ve durumları özdeş olanlar arasında kanunlarda öngörülen kurallarladeğişik uygulamalar yapılamayacağı, lisans programları olan önlisans programlarınıntamamının aynı durumda bulunduğu, ilahiyat önlisans mezunları dışındakiönlisans mezunlarının lisans tamamlamak için sınava girerken ilahiyat önlisansmezunlarına hiçbir şart aranmaksızın lisans tamamlama hakkı verilmesininayrıcalıklı bir durum yarattığı, ilahiyat önlisans mezunlarının lisansprogramlarına geçişleriyle ilgili hükümlerin kanunda tam olarak açıklanmamasınedeniyle kuralın belirsiz olduğu, belirli ve öngörülebilir kurallarabağlanmaksızın verilen yetkilerin hukuki güvenlik ilkesini zedeleyeceği,kanunların devlet faaliyetlerinin düzenle sürdürülebilmesi için gerekli olanhukuksal altyapıyı oluşturmak, kamu yararını gerçekleştirmek ve uygulanmakamacıyla çıkarılması gerektiği, devlet faaliyetlerinin düzenle sürdürülmesineengel olan, kamu yararı amacı taşımayan, kamu hizmetinin nitelikleriyle, hak,hukuk ve adalet anlayışıyla bağdaşmayan, makul olmayan ve uygulanabilirliğibulunmayan düzenlemenin hukuk devleti ve eşitlik ilkelerini ihlal ettiğibelirtilerek kuralın Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

8. Dava konusu kuralla 2547sayılı Kanun’un geçici 77. maddesinin yürürlüğe girdiği tarih olan 18/5/2018tarihi itibarıyla ilahiyat önlisans programından mezun olanlara ilahiyat fakültesive aynı programı uygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlamaeğitimi yaptırılacağı hüküm altına alınmaktadır.

9. Anayasa’nın 2. maddesindebelirtilen hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarınasaygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukukdüzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’yaaykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan veyargı denetimine açık olan devlettir.

10. Hukuk devletinde kanunların kamu yararı gözetilerekçıkarılması zorunludur. Kanunların kamu yararının sağlanması amacına yönelikolması, genel, objektif, adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerinigözetmesi hukuk devleti olmanın gereğidir. Bu nedenle kanun koyucunun hukukidüzenlemelerde kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içindeadalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini gözönünde tutarak kullanmasıgerekir.

11. 2547 sayılı Kanun’un 3.maddesinde önlisans “Orta öğretim yeterliliklerine dayalı, en az iki yıllıkbir programı kapsayan nitelikli insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan veya lisans öğretimininilk kademesini teşkil eden bir yüksek öğretim” şeklinde tanımlanmışkenlisans, “Ortaöğretime dayalı, en az sekiz yarı yıllık bir programı kapsayanbir yükseköğretim” olarak tanımlanmıştır.

12. Yükseköğretim kurumlarındanolan fakültelere giriş ve yerleştirme esasları 2547 sayılı Kanun’un 45.maddesinde ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Buna göre yükseköğretimkurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin, YÖK tarafından imkân ve fırsateşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla belirlenen usul ve esaslaragöre yapılması gerekmektedir. Yükseköğretim kurumlarına, esasları YÖKtarafından belirlenen merkezî sınavlarla girilebilmektedir. Önlisansprogramlarında okuyan öğrencilere ancak ilişkili lisans programlarındabelirlenmiş kontenjanın yüzde onunu geçmeyecek şekilde YÖK kararı ile her yıldikey geçiş kontenjanı ayrılabilmekte ve bunlardan sadece yapılan sınavdabaşarılı olanlara lisans programlarına geçiş imkânı tanınmaktadır.

13. Dava konusu kuralla ilahiyatönlisans programından mezun olanlara ilahiyat fakültesi ve aynı programıuygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama eğitimiyaptırılacağı öngörülmek suretiyle bunlar hakkında diğer önlisans mezunlarındanfarklı bir düzenleme getirilmektedir. Bu bağlamda diğer önlisans mezunlarınınilgili lisans programlarında lisans tamamlama eğitimi yapmaları bakımından Kanun’daöngörülen şart ve sınırlamalar, kural uyarınca ilahiyat önlisans mezunlarıhakkında uygulanmayacaktır.

14. Kuralın gerekçesinde ilahiyat önlisans mezunlarınınbilimsel seviyelerinin yükseltilerek topluma hizmet sunma kapasitelerinin dahaüst düzeye çıkarılmasının ve bunlardan kamuda çalışanların özlük haklarınıniyileştirilerek, moral ve motivasyonlarının artırılıp din hizmetlerinin dahaiyi şekilde ifa edilmesinin sağlanması amacı ile söz konusu düzenlemeningetirildiği ifade edilmiştir.

15. Lisans programlarına yerleştirme konusunda kurallarbelirlenirken meslekî alanlar arasında sadece birinin seçilerek buna yönelikbazı istisnalar öngörülmesi ancak bunu gerektiren makul bir nedenin bulunmasıhâlinde adalet ve hakkaniyet ilkelerini ihlal etmez. Ülkemizde lisanseğitimlerini tamamlamak suretiyle bilimsel seviyeleri ve topluma hizmet sunmakapasiteleri arttırılabilecek, yine bu yolla özlük hakları iyileştirilerekmoral ve motivasyonları yükseltilebilecek çok sayıda meslek alanıbulunmaktadır. Bu nedenle anılan gerekçenin bir meslek alanı ile ilgili olarakfarklı kural getirilmesinin makul bir nedeni olarak görülmesi mümkün değildir.

16. Öte yandan ülkemizde her yılçok sayıda öğrenci bir lisans programına yerleşmek üzere Ölçme, Seçme veYerleştirme Merkezi tarafından yapılan sınavlara girmekte ve bunların sadecebelli bir kısmı anılan sınavı başararak lisans programlarınayerleşebilmektedir. Önlisans programlarına yerleşmek için de kural olarak sınavşartı aranmakla birlikte, bu sınavlar lisans programı sınavlarına nazaranbaşarılması daha kolay sınavlar olup genellikle lisans programlarınayerleşemeyen öğrenciler bu programlara yönelmektedir. İlahiyat önlisansmezunları dışındakiler yönünden lisans programlarına yerleşmek için çok sayıdaöğrenci ile yarışarak sınavda başarılı olma koşulu aranmaktayken, sadeceilahiyat önlisans mezunları bakımından aynı programa sınavsız ve kontenjansınırlaması olmaksızın giriş istisnası tanıyan kural bu yönüyle de adalet vehakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmamaktadır.

17. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın2. maddesine aykırıdır. İptali gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR, BurhanÜSTÜN, Muammer TOPAL ve Recai AKYEL bu görüşe katılmamışlardır.

Kural Anayasa’nın 2. maddesine aykırıgörülerek iptal edildiğinden ayrıca Anayasa’nın 10. maddesi yönündenincelenmemiştir.

C. İptal Davasının KonusuBölümünün (B) Maddesi Başlığı Altında Belirtilen Kuralların İncelenmesi

1. İptal Taleplerinin Gerekçesi

18. Başvuru kararında özetle; dava konusu kurallarla,mevcut üniversitelere bağlı bazı fakülte, yüksekokul, enstitü vekonservatuvarların yeni kurulan üniversitelere bağlandığı, bir üniversiteninbölümlerinin ayrılarak başka bir üniversite oluşturulmasının bilim özgürlüğünedoğrudan bir müdahale niteliğinde olduğu, sistematik yorum gereği bilimözgürlüğü eğitim özgürlüğüne ve üniversitelere dair düzenlemelerle birlikteyorumlandığında bu özgürlüğe getirilecek sınırlamaların Anayasa’da güvencealtına alınan temel hak ve özgürlüklerin sınırlanma rejimine göredeğerlendirilmesi gerektiği, bu bağlamda Anayasa’da bilimsel araştırma veyayında bulunma hakkına getirilen tek sınırlamanın 27. maddenin ikincifıkrasında yer alan bilim ve sanatı yayma hakkının Anayasa’nın 1., 2. ve 3.maddeleri hükümlerinin değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılamayacağınailişkin hüküm olduğu, üniversitelerin bu niteliği taşıyabilmesinin ancakbilimsel özerkliğe sahip olmasıyla mümkün olduğu, Anayasa’nın 130. maddesininbirinci fıkrasında üniversitelerin taşıması gereken zorunlu niteliklerindeğişik birimlerden oluşmak, kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahipolmak, devlet tarafından ve kanunla kurulmak şeklinde belirlendiği, bir yapınınkanun ile kurulup adına üniversite denmesiyle o yapının üniversite niteliği taşımayacağı,dava konusu kurallarla üniversitelerin bölünerek, diğer bir ifadeylenitelikleri değiştirilerek sahip olduğu köklü üniversite özelliklerinin yokedildiği, ülkenin bilimsel, teknik, ekonomik, sosyal, kültürel ve hukukigelişmesine katkıda bulunan üniversitelerin yok edilmesinde kamu yararınınbulunmadığı, Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafındanbelirlenen ilkeler de gözetildiğinde üniversitelerin kanunla kurulmasıhakkındaki ilkenin aynı zamanda yasama organının istediği üniversiteyi istediğizaman kapatabileceği ya da üniversitenin bazı fakülte, bölüm ve enstitülerinitüm öğretim üyeleri, personeli ve öğrencileriyle birlikte başka üniversitelerenakledebileceği anlamına gelmediği, bu tür müdahalelerin üniversite özerkliğiniortadan kaldırdığı belirtilerek kuralların Anayasa’nın 27. ve 130. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

19. Dava konusu kuralların yer aldığı 7141sayılı Kanun’la yeni üniversiteler kurulmuş ve bu yeni üniversitelerin hangifakülte, yüksekokul, enstitü ve konservatuvarlardan oluşacağı belirlenmiştir.Dava konusu kurallarla ise hâlihazırda var olan bazı üniversitelerinbünyelerinde bulunan fakülte, yüksekokul, enstitü ve konservatuvarlarınbağlantıları veya ad ve bağlantıları değiştirilmek suretiyle, yeni kurulanüniversitelere bağlanması öngörülmektedir.

20. Anayasa’nın 27. maddesinin birincifıkrasında “Herkes, bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme, açıklama,yayma ve bu alanlarda her türlü araştırma hakkına sahiptir” denilmeksuretiyle bilim ve sanat özgürlüğü güvenceye bağlanmıştır. Bu kapsamda akademikpersonelin de her türlü bilimsel çalışma yaparak bunları serbestçe öğrenme,öğretme, açıklayıp yayabilme ve her türlü araştırmayı yapabilme hakkına sahipolduğunda kuşku yoktur.

21. Anayasa’nın yükseköğretim kurumlarını düzenleyen 130.maddesinin birinci fıkrasında “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan birdüzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmekamacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimselaraştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzereçeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahipüniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.”; üçüncü fıkrasında “Kanun,üniversitelerin ülke sathına dengeli bir biçimde yayılmasını gözetir.”;dördüncü fıkrasında “Üniversiteler ile öğretim üyeleri ve yardımcılarıserbestçe her türlü bilimsel araştırma ve yayında bulunabilirler. Ancak, buyetki, Devletin varlığı ve bağımsızlığı ve milletin ve ülkenin bütünlüğü vebölünmezliği aleyhinde faaliyette bulunma serbestliği vermez.”; dokuzuncufıkrasında “Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişlerive bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerindeDevletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, … öğrenimin ve öğretiminhürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göreyürütülmesi, … kanunla düzenlenir.” hükümleri yer almakta ve maddegerekçesinde kanuna bırakılan konuların bilimsel özerklik ilkesigözönünde bulundurularak düzenlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

22. Bilimsel özerklik, bilimselçalışmaların üniversite ortamında yürütülebilmesinin olmazsa olmaz koşulu olupüniversite mensuplarının ekonomik ve siyasi yönden nüfuz sahibi bulunan kişi vekurumların baskısı, yönlendirmesi olmadan ve toplumda hâkim olan düşünce vekabuller doğrultusunda sonuçlara varmak gibi bir zorunluluk hissetmeden sadecebilimsel ölçütler ve etik kurallar çerçevesinde eğitim, öğretim, araştırma veyayın yapabilme imkânlarına sahip bulunmalarını ifade etmektedir (AYM,E.2017/33, K.2019/20, 10/4/2019, § 70). Bu bağlamda bilimsel özerklik, akademide görevyapanların bilim özgürlüğü şeklinde ifade edilen akademik özgürlük kavramını dakapsayan ve akademik personelin her türlü bilimsel çalışma yaparak bunlarıyayabildiği özgür bir ortamda bulunmasını ifade eden daha geniş bir kavramşeklinde anlaşılmaktadır (AYM, E.2017/156, K.2019/37, 15/5/2019, § 24). Üniversitelerin bilimsel özerkliği; üniversitelerdeyürütülen eğitim, araştırma, yayın ve benzeri etkinliklerin planlanması,düzenlenmesi ve icra edilmesi aşamalarında yönetim yetkisinin serbestçekullanılabilmesini, belirtilen faaliyetlerle ilgili üniversite kaynaklarınınkullanımına yönelik kararların üniversite yönetim organlarınca serbestçealınabilmesini gerektirmektedir (AYM, E.2015/61, K.2016/172, 2/11/2016,§ 43).

23. 1961 Anayasası’nın 120. maddesinde üniversitelerin bilimselve idari özerkliğinden söz edilmesine karşılık 1982 Anayasası’nın 130.maddesinde üniversitelerin sadece bilimsel özerkliğe sahip olduğubelirtilmiş ise de bilimsel özerkliğin idari özerkliği de gerektirdiği ve buiki ilkenin birbirini tamamladığı açıktır. Nitekim Anayasa’nın 130. maddesindeüniversitelerin bilimsel özerkliğinin vurgulanmasının yanında üniversitelerinidari özerkliğini sağlamaya yönelik bazı güvencelere de yer verilmiştir.

24. Anayasa’nın 130. maddesinin birinci fıkrasında,üniversitelerin bilimsel özerkliğe sahip kamu tüzelkişileri olarak tanımlanmasıve bunların ancak devlet tarafından kanunla kurulabileceklerinin hükmebağlanması ile güdülen amacın siyasal çevrelerin ve değişik baskı gruplarınınüniversite çalışmaları ile eğitim ve öğretimi etki altında tutabilme yolunukapatmak ve bu çalışmaların bilimsel gerekler ve gereksinmelerden başkaherhangi bir dış etkiden uzak kalacak bir ortamda sürdürülmesini sağlamakolduğunda kuşku bulunmamaktadır.

25. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesiakademik özgürlüğü açıkça düzenlememekle birlikte Avrupa İnsan HaklarıMahkemesi (AİHM), önüne gelen başvurular bağlamında bu özgürlüğü Sözleşme’ninifade hürriyetini düzenleyen 10. maddesi bağlamında değerlendirmektedir. AİHM MustafaErdoğan ve diğerleri/Türkiye kararında açık bir şekilde ayrı bir akademiközgürlük alanının var olduğunu ifade etmektedir. Anılan kararda AİHM, akademiközgürlüğün ve akademik çalışmaların önemini vurgulamış; araştırma ve eğitimdeakademik özgürlüğün ifade ve eylem özgürlüğünü, bilgi yayma özgürlüğünü,araştırma yapma ve kısıtlama olmaksızın bilgi ve gerçeği kitlelere iletmeözgürlüğünü güvence altına alması gerektiğini, ancak bu özgürlüğün akademikveya bilimsel araştırmayla sınırlı olmayıp aynı zamanda akademisyenlerinaraştırma, meslekî uzmanlık ve yeterlilik alanlarındaki görüş ve fikirlerini-söz konusu görüş ve fikirler tartışmalı olsa veya rağbet görmese dahi- ifadeetme özgürlüğünü de kapsadığını, söz konusu özgürlüğün belirli bir siyasisistem içindeki kamu kurumlarının incelenmesini ve eleştirilmesini içerdiğinibelirtmiştir (Mustafa Erdoğan ve diğerleri/Türkiye, B. No: 346/04,39779/04, 27/5/2014, § 40).

26. Dava konusu kuralların yer aldığı7141 sayılı Kanun’un kabulü sürecindeki yasama belgelerinde, son yıllardaüniversitelerin görevinin farklılaşarak bölgesel kalkınma odaklı bir rolüstlendiği ve bunun yanında araştırma üniversitesi olarak bilimsel açıdan bellikonularda uzmanlaşmanın sağlandığı bir modelin geliştirildiği, bu türüniversitelerin Kalkınma Bakanlığı tarafından desteklendiği, bu çerçevedebilimsel açıdan rekabetçi, daha kapsamlı, nitelikli, belli bir akademik alandaihtisaslaşmış üniversitelerin kurulmasının amaçlandığı belirtilmektedir. Bu belgelerde ayrıca üniversiteninyapısının küçüldükçe üretkenliğinin, bilime, ülke stratejisine ve ekonomisinekatkısının arttığı, üniversitelerin büyüklüğünün belli bir seviyedetutulmasının iletişimin kopmaması, bilimsel çalışmalardaki grup dinamiği ilesosyal paylaşımların devam etmesi bakımından önemli olduğu, köklüüniversitelerin yeni kurulan üniversitelere tecrübe, donanım ve kadrokonularında katkıda bulunduğu, bu anlayışın küresel rekabete açık, ihtiyacacevap verebilecek tematik üniversiteler kurulmasında da devam etmesi gerektiğiifade edilmiştir. Kanun koyucunun bu amaçları gerçekleştirmeye yönelikolarak 7141 sayılı Kanun’la yeni üniversiteler kurduğu ve hâlihazırda büyüklüğübelli bir seviyeye ulaşmış üniversitelerdeki fakülte, yüksekokul, enstitü vekonservatuvarların bağlantılarını veya ad ve bağlantılarını değiştirmeksuretiyle yeni kurulan üniversitelere bağladığı anlaşılmaktadır.

27. Kanun koyucunun yükseköğretiminAnayasa’da belirtilen ilkeler doğrultusunda geliştirilmesi bağlamındayükseköğretim hayatına etkinlik kazandırmak ve eğitim sorunlarına çözüm bulmakamacıyla, öğrenci sayısı, öğretim üyesi sayısı ve bölgesel ihtiyaçları dadikkate alarak takdir yetkisi kapsamında düzenlediği dava konusu kurallarınüniversitelerin bilimsel verileri yaymak, ulusal alanda gelişime ve kalkınmayadestek olmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek gibi görevlerini yerinegetirmesini engellediği söylenemeyeceği gibi üniversitelerin bilimsel özerkliğikapsamında üniversitelerde yürütülen eğitim, araştırma, yayın ve benzerietkinliklerin planlanması, düzenlenmesi ve icra edilmesi aşamalarında yönetimyetkisinin serbestçe kullanılabilmesini, belirtilen faaliyetlerle ilgiliüniversite kaynaklarının kullanımına yönelik kararların üniversite yönetimorganlarınca serbestçe alınabilmesini engellediği de ileri sürülemez. Ayrıcakuralların üniversitelerin bilimsel özerkliği kapsamında üniversitemensuplarının ekonomik ve siyasi yönden nüfuz sahibi bulunan kişi ve kurumlarınbaskısı, yönlendirmesi olmadan ve toplumda hâkim olan düşünce ve kabullerdoğrultusunda sonuçlara varmak gibi bir zorunluluk hissetmeden sadece bilimselölçütler ve etik kurallar çerçevesinde eğitim, öğretim, araştırma ve yayınyapabilme imkânlarını kısıtladığından da söz edilemez.

28. Öte yandan kurallarla yasamabelgelerinde ifade edildiği gibi aynı nitelikteki eğitim birimleri olanmimarlık, mühendislik ve teknik bilimler meslek yüksekokulları bir arayatoplanarak teknik üniversiteler; tıp, diş hekimliği, sağlık hizmetleriyleilgili meslek yüksekokulları bir araya getirilerek sağlık bilimleri üniversiteleri;spor bilimleri, teknoloji bilimleri ve turizm fakülteleri bir araya toplanarakuygulamalı bilimler üniversitelerinin oluşturulmaya çalışıldığıanlaşılmaktadır. Bu itibarla bölgesel ihtiyaçlar dikkate alınmak suretiylebelli bir alanda üniversitelerin uzmanlaşmasını sağlamaya yönelik kuralların buyönüyle de bilimsel özerkliği ihlal ettiği söylenemez.

29. Ayrıca üniversitelerde öğretim elemanlarının gerekbilginin üretimi gerekse dağıtımı aşamasında bilim özgürlüğü ve bilimselözerklik kapsamında koruma alanına sahip olması gerekir. Dava konusu kurallarlafakülte ve yüksekokullarda görev yapmakta olan öğretim elemanlarının görevyapmakta olduğu fakülte ve yüksekokulların yeni kurulan üniversitelerebağlanması durumunda bu yeni üniversitelerde bilim özgürlüğü ve bilimselözerklik kapsamında koruma alanına sahip olmaya devam edeceğinde kuşku yoktur.Bu bağlamda kurallar; öğretim elemanlarının yeni kurulan üniversitelerde, bilimözgürlüğü ve bilimsel özerklik kapsamında kanunlarda belirtilen amaç veilkelere uygun biçimde önlisans, lisans ve lisansüstü düzeylerde eğitim-öğretimve uygulamalı çalışmalar yapma, proje hazırlıklarını ve seminerleri yönetme,bilimsel araştırmalar ve yayınlar yapma, öğrenci yetiştirme, öğrencilere rehberliketme şeklindeki faaliyetlere devam etmesine engel olmamaktadır. Dolayısıyla kanun koyucunun takdir yetkisikapsamındaki kuralların bilim özgürlüğü ve bilimsel özerkliğe aykırı bir yönü bulunmamaktadır.

30. Açıklanan nedenlerle kurallarAnayasa’nın 27. ve 130. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddigerekir.

IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ

31.Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralların Anayasa’ya açıkça aykırıolduğu ve uygulanması hâlinde hukuk devleti yönünden giderilmesi olanaksızdurum ve zararların ortaya çıkacağı belirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasınakarar verilmesi talep edilmiştir.

9/5/2018 tarihli ve7141 sayılı Kanun’un;

A. 5. maddesiyle 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılıYükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici 77. maddenin birinci cümlesine yönelikyürürlüğün durdurulması talebinin, koşulları oluşmadığından REDDİNE,

B. 7. maddesiyle 28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılıYükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu’na eklenen;

1. Ek 179. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Selçuk Üniversitesine bağlı MühendislikFakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Mühendislikve Doğa Bilimleri Fakültesinden, Selçuk Üniversitesine bağlı MimarlıkFakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Mimarlık veTasarım Fakültesi,…” bölümüne,

b. (b) bendine,

2. Ek 180. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlıiken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Diş Hekimliği Fakültesi ileTıp Fakültesinden, Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı Kütahya SağlıkYüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesiile oluşturularak Rektörlüğe bağlanan Sağlık Bilimleri Fakültesinden,…”bölümüne,

b. (b) bendinin “Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlıiken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gediz Sağlık HizmetleriMeslek Yüksekokulu ile Simav Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan,…”bölümüne,

c. (c) bendine,

3. Ek 181. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “İnönü Üniversitesine bağlı ikenbağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Su Ürünleri Fakültesi ile ZiraatFakültesinden,…” bölümüne,

b. (b) ve (c) bentlerine,

4. Ek 182. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı ikenbağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi,Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi,Orman Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Spor Bilimleri Fakültesi, VeterinerFakültesi, Mühendislik Fakültesi…” bölümüne,

b. (b) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı ikenbağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sağlık Hizmetleri MeslekYüksekokulu, Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Ormancılık Meslek Yüksekokulu,Veteriner Fakültesi Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerekRektörlüğe bağlanan Veterinerlik Meslek Yüksekokulu, Teknik Bilimler MeslekYüksekokulu…” bölümüne,

c. (c) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı ikenbağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Adli Tıp Enstitüsü, KardiyolojiEnstitüsü, Nörolojik Bilimler Enstitüsü, Akciğer Hastalıkları ve TüberkülozEnstitüsü…” bölümüne,

5. Ek 183. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendine,

b. (b) bendinin “Gazi Üniversitesine bağlı ikenbağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Bankacılık ve SigortacılıkYüksekokulu, Tapu Kadastro Yüksekokulu, Türk Müziği Devlet Konservatuvarı…”bölümüne,

c. (c) bendine,

6. Ek 184. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Sakarya Üniversitesine bağlı SporBilimleri ile Teknoloji fakültelerinin adları ve bağlantıları değiştirilerekRektörlüğe bağlanan Söğütlü’de Spor Bilimleri Fakültesi ve Arifiye’de TeknolojiFakültesinden, Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğebağlanan Sapanca’da Turizm Fakültesinden…” bölümüne,

b. (b) bendine,

c. (c) bendinin “Sakarya Üniversitesine bağlı KırkpınarTurizm Meslek Yüksekokulu ile Sakarya Meslek Yüksekokulunun adları vebağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sapanca Turizm MeslekYüksekokulu ile Adapazarı Meslek Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlıAli Fuat Cebesoy Meslek Yüksekokulu ile Geyve Meslek Yüksekokulununbirleştirilerek bağlantısının değiştirilmesiyle Rektörlüğe bağlanan GeyveMeslek Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantılarıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Akyazı Meslek Yüksekokulu, Arifiye MeslekYüksekokulu, Ferizli Meslek Yüksekokulu, Hendek Meslek Yüksekokulu, KarasuMeslek Yüksekokulu, Kaynarca Seyfettin Selim Meslek Yüksekokulu, PamukovaMeslek Yüksekokulu, Sapanca Meslek Yüksekokulu ve Kocaali Meslek Yüksekokulu…”bölümüne,

7. Ek 185. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “…Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlıiken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gemi İnşaatı ve DenizBilimleri Fakültesi ile Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinden,”bölümüne,

b. (b) bendine,

8. Ek 187. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Mersin Üniversitesine bağlı Tarsus TeknolojiFakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan TeknolojiFakültesinden, Mersin Üniversitesine bağlı Havacılık ve Uzay BilimleriFakültesinin bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Havacılık ve UzayBilimleri Fakültesinden,…” bölümüne,

b. (b) ve (c) bentlerine,

9. Ek 188. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlıiken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Fatih Eğitim Fakültesi,Hukuk Fakültesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, İlahiyat Fakültesi, İletişimFakültesi, Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı Beden Eğitimi ve SporYüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesiile oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Spor Bilimleri Fakültesi…” bölümüne,

b. (b), (c) ve (ç) bentlerine,

10. Ek 189. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Erciyes Üniversitesine bağlı UygulamalıBilimler Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısınındeğiştirilmesi ile oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Uygulamalı BilimlerFakültesi,…” bölümüne,

b. (b) bendinin “Erciyes Üniversitesine bağlı ikenbağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Bünyan Meslek Yüksekokulu, DeveliHüseyin Şahin Meslek Yüksekokulu, Mustafa Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu,Pınarbaşı Meslek Yüksekokulu, Safiye Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu, SosyalBilimler Meslek Yüksekokulu, Tomarza Mustafa Akıncıoğlu Meslek Yüksekokulu,Yahyalı Meslek Yüksekokulu ile Erciyes Üniversitesine bağlı Kayseri MeslekYüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek oluşturulan MeslekYüksekokulu…” bölümüne,

11. Ek 190. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinebağlı Elbistan Teknoloji Fakültesinin adı ile bağlantısının değiştirilmesi ileoluşturularak Rektörlüğe bağlanan Elbistan Mühendislik Fakültesi,…”bölümüne,

b. (b) bendine,

12. Ek 193. maddenin ikinci fıkrasının (a), (b) ve (c)bentlerine,

13. Ek 194. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Süleyman Demirel Üniversitesine bağlıZiraat Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan TarımBilimleri ve Teknolojileri Fakültesinden, Süleyman Demirel Üniversitesine bağlıiken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Orman Fakültesi, TeknolojiFakültesi, Eğirdir Su Ürünleri Fakültesinden…” bölümüne,

b. (b) bendinin “Süleyman Demirel Üniversitesine bağlıiken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Eğirdir Turizm ve OtelcilikYüksekokulu, Yalvaç Büyükkutlu Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu…” bölümüne,

c. (c) bendine,

14. Ek 195. maddenin ikinci fıkrasının (a) ve (b) betlerine,

yönelik iptal talepleri19/9/2019 tarihli ve E.2018/105, K.2019/71 sayılı kararla reddedildiğinden, bubentlere ve bölümlere ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE,

19/9/2019tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

V. HÜKÜM

9/5/2018 tarihli ve7141 sayılı Kanun’un;

A. 5. maddesiyle 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılıYükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici 77. maddenin birinci cümlesininAnayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN, MuammerTOPAL ile Recai AKYEL’in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

B. 7. maddesiyle 28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılıYükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu’na eklenen;

1. Ek 179. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Selçuk Üniversitesine bağlı MühendislikFakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Mühendislikve Doğa Bilimleri Fakültesinden, Selçuk Üniversitesine bağlı MimarlıkFakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Mimarlık veTasarım Fakültesi,…” bölümünün,

b. (b) bendinin,

2. Ek 180. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlıiken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Diş Hekimliği Fakültesi ileTıp Fakültesinden, Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı Kütahya SağlıkYüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesiile oluşturularak Rektörlüğe bağlanan Sağlık Bilimleri Fakültesinden,…”bölümünün,

b. (b) bendinin “Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlıiken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gediz Sağlık HizmetleriMeslek Yüksekokulu ile Simav Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan,…”bölümünün,

c. (c) bendinin,

3. Ek 181. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “İnönü Üniversitesine bağlı ikenbağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Su Ürünleri Fakültesi ile ZiraatFakültesinden,…” bölümünün,

b. (b) ve (c) bentlerinin,

4. Ek 182. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı ikenbağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi,Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi,Orman Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Spor Bilimleri Fakültesi,Veteriner Fakültesi, Mühendislik Fakültesi…” bölümünün,

b. (b) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı ikenbağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sağlık Hizmetleri MeslekYüksekokulu, Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Ormancılık Meslek Yüksekokulu,Veteriner Fakültesi Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerekRektörlüğe bağlanan Veterinerlik Meslek Yüksekokulu, Teknik Bilimler MeslekYüksekokulu…” bölümünün,

c. (c) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı ikenbağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Adli Tıp Enstitüsü, KardiyolojiEnstitüsü, Nörolojik Bilimler Enstitüsü, Akciğer Hastalıkları ve TüberkülozEnstitüsü…” bölümünün,

5. Ek 183. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin,

b. (b) bendinin “Gazi Üniversitesine bağlı ikenbağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Bankacılık ve SigortacılıkYüksekokulu, Tapu Kadastro Yüksekokulu, Türk Müziği Devlet Konservatuvarı…”bölümünün,

c. (c) bendinin,

6. Ek 184. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Sakarya Üniversitesine bağlı SporBilimleri ile Teknoloji fakültelerinin adları ve bağlantıları değiştirilerekRektörlüğe bağlanan Söğütlü’de Spor Bilimleri Fakültesi ve Arifiye’de TeknolojiFakültesinden, Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerekRektörlüğe bağlanan Sapanca’da Turizm Fakültesinden…” bölümünün,

b. (b) bendinin,

c. (c) bendinin “Sakarya Üniversitesine bağlı KırkpınarTurizm Meslek Yüksekokulu ile Sakarya Meslek Yüksekokulunun adları vebağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sapanca Turizm MeslekYüksekokulu ile Adapazarı Meslek Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlıAli Fuat Cebesoy Meslek Yüksekokulu ile Geyve Meslek Yüksekokulununbirleştirilerek bağlantısının değiştirilmesiyle Rektörlüğe bağlanan GeyveMeslek Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantılarıdeğiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Akyazı Meslek Yüksekokulu, Arifiye MeslekYüksekokulu, Ferizli Meslek Yüksekokulu, Hendek Meslek Yüksekokulu, KarasuMeslek Yüksekokulu, Kaynarca Seyfettin Selim Meslek Yüksekokulu, PamukovaMeslek Yüksekokulu, Sapanca Meslek Yüksekokulu ve Kocaali Meslek Yüksekokulu…”bölümünün,

7. Ek 185. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “…Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlıiken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gemi İnşaatı ve DenizBilimleri Fakültesi ile Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinden,”bölümünün,

b. (b) bendinin,

8. Ek 187. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Mersin Üniversitesine bağlı TarsusTeknoloji Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlananTeknoloji Fakültesinden, Mersin Üniversitesine bağlı Havacılık ve UzayBilimleri Fakültesinin bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Havacılıkve Uzay Bilimleri Fakültesinden,…” bölümünün,

b. (b) ve (c) bentlerinin,

9. Ek 188. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlıiken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Fatih Eğitim Fakültesi,Hukuk Fakültesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, İlahiyat Fakültesi, İletişimFakültesi, Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı Beden Eğitimi ve SporYüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesiile oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Spor Bilimleri Fakültesi…” bölümünün,

b. (b), (c) ve (ç) bentlerinin,

10. Ek 189. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Erciyes Üniversitesine bağlı UygulamalıBilimler Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısınındeğiştirilmesi ile oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Uygulamalı BilimlerFakültesi,…” bölümünün,

b. (b) bendinin “Erciyes Üniversitesine bağlı ikenbağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Bünyan Meslek Yüksekokulu, DeveliHüseyin Şahin Meslek Yüksekokulu, Mustafa Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu,Pınarbaşı Meslek Yüksekokulu, Safiye Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu, SosyalBilimler Meslek Yüksekokulu, Tomarza Mustafa Akıncıoğlu Meslek Yüksekokulu,Yahyalı Meslek Yüksekokulu ile Erciyes Üniversitesine bağlı Kayseri MeslekYüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek oluşturulan MeslekYüksekokulu…” bölümünün,

11. Ek 190. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinebağlı Elbistan Teknoloji Fakültesinin adı ile bağlantısının değiştirilmesi ileoluşturularak Rektörlüğe bağlanan Elbistan Mühendislik Fakültesi,…”bölümünün,

b. (b) bendinin,

12. Ek 193. maddenin ikinci fıkrasının (a), (b) ve (c)bentlerinin,

13. Ek 194. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Süleyman Demirel Üniversitesine bağlıZiraat Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan TarımBilimleri ve Teknolojileri Fakültesinden, Süleyman Demirel Üniversitesine bağlıiken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Orman Fakültesi, TeknolojiFakültesi, Eğirdir Su Ürünleri Fakültesinden…” bölümünün,

b. (b) bendinin “Süleyman Demirel Üniversitesine bağlıiken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Eğirdir Turizm ve OtelcilikYüksekokulu, Yalvaç Büyükkutlu Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu…” bölümünün,

c. (c) bendinin,

14. Ek 195. maddenin ikinci fıkrasının (a) ve (b)betlerinin,

Anayasa’ya aykırıolmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

19/9/2019 tarihinde karar verildi.

KARŞIOY GEREKÇESİ

1. 9/5/2018 tarihve 7141 sayılı Kanunun 5. maddesiyle 2547 sayılı Kanuna eklenen geçici 77.maddenin iptal istemine konu 1. fıkrası ile ilahiyat önlisans programındanmezun olanlara (talepleri halinde) ilahiyat fakültesi veya aynı programıuygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptıracağıhüküm altına alınmaktadır. Kuralda bir sınav şartı öngörülmediğinden, istekliolanların sınavsız olarak bu imkândan yararlanacakları ve lisans tamamlamaeğitiminde başarılı olmaları halinde lisans diploması almaya müstehakolacakları açıktır. Kuralın vazediliş gerekçesi ise "...ilahiyatönlisans mezunlarının bilimsel seviyelerinin yükseltilerek, topluma hizmetsorumluluklarının daha üst düzeyde yerine getirilmesi ve bunlardan kamudaçalışanların özlük haklarının iyileştirilerek, moral ve motivasyonlarınınartırılıp din hizmetlerinin daha iyi şekilde ifa edilmesi..." şeklindedir.

Yasa koyucu yasama faaliyetinde bulunurken, kamu yararınadayanmak ve Anayasaya aykırı olmamak koşuluyla, ihtiyaç duyduğu alanlarda hertürlü düzenlemeyi yapmak konusunda geniş bir takdir yetkisine sahiptir. Kuralıngerekçesinde gösterilen ihtiyaç nedeninin kamu yararına olduğunda kuşkubulunmadığı gibi, kuralla öngörülen amacın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği ya dakuralın gerçekten gerekli olup olmadığı hususları ise esasen yerindelikdenetimi kapsamına gireceğinden, Anayasallık denetiminde dikkate alınacakhususlar değildir. Kuralda kamu yararının bulunup bulunmadığı meselesi ise bukonuda çok açık ve bariz bir aykırılık saptanmadıkça, Anayasa Mahkemesinindenetim alanına girmemektedir. Dolayısiyle kuralın Anayasa’nın 2. maddesindeöngörülen hukuk devleti ilkesi ile çelişen bir yönü bulunmamaktadır.

2. İptal isteminekonu kuralla paralellik öngören aşağıda temas edilen yasal düzenlemeleriniptali başvuruları da Anayasa Mahkemesince reddedilmiştir:

-29.4.1992 tarih ve 3795 sayılı Bazı Lise, Okul veFakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanun’un 3 ncü maddesinin (e)bendi ile “Teknik Öğretmen unvanını kazananlar için Yükseköğretim Kuruluncabelirlenen mühendislik fakültelerince düzenlenecek iki yarıyıl süreklimühendislik eğitimi tamamlama programını en fazla dört yarı yıl içindebitirenlere dallarında mühendis unvanı verilir.” düzenlemesi getirilmiştir.Aynı maddenin (3. Md.) (d) bendinde ise “Teknik Öğretmen” tabirinin,lise üstü dört yıl süreli yüksek teknik öğretim gören erkek ve kız teknikyüksek öğretmen okulu mezunlarına verilen bir unvan olduğu anlaşılmaktadır.3795 sayılı Kanunun 3,4 ve 5 nci maddeleri düzenlemesinden, herhangi bir sınavşartına tâbi tutulmadan, salt açılan programlarda başarılı olmak kaydıyla “mühendis”unvanının verilmesi öngören kuralın iptali istemiyle yapılan başvuruda, AnayasaMahkemesi 25.1.1994 tarih ve E.1993/25, K. 1994/2 sayılı kararıyla, şugerekçeyle iptal istemini reddetmiştir:

 “…İtiraz konusu kuralla, teknik eğitim fakültelerindenmezun olan teknik öğretmenlerden, teknik eğitim fakültelerince düzenlenecektamamlama programlarını başarıyla bitirenlere dallarında mühendis unvanıverilmesi öngörülmektedir. Anayasa’nın 10. maddesiyle, aynı hukuksal durumdabulunan kişiler arasında haklı bir nedene dayanmayan ayrımın önlenmesiamaçlanmıştır. Böylece değişik hukuksal durumda olanların değişik kurallarabağlı tutulmasının kanun önünde eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmayacağıkabul edilmiştir. Anayasa’nın 10. maddesinin ikinci fıkrasında kişiye, aileye,zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınması yasaklanmıştır. Oysa tekniköğretmenlerden eğitim fakültesinde açılan tamamlama programlarını başarıylabitirenlere kendi dallarında ‘mühendis’ unvanı verilmesi bir ayrıcalıkniteliğinde değildir. Kaldı ki, Anayasanın 5. maddesinde, kişilerin maddive manevi varlığının gelişmesi için gerekli koşulları hazırlamaya çalışmak Devletintemel amaç ve görevleri arasında sayılmıştır. Bu yönden, itiraz konusu kural,Devlet’in temel amaç ve görevlerinin belirlendiği Anayasa’nın 5. maddesindeöngörülen doğrultuda uygun bir düzenlemedir. Belirtilen nedenlerle Anayasanın10. maddesine aykırılık savı yerinde değildir…”

-30.3.2012 tarih ve 6287 sayılı İlköğretim ile EğitimKanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 14. maddesi ile2517 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 45. maddesi değiştirilmiş ve (d) bendi ileöngörülen “Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından mezun olanöğrenciler, istedikleri takdirde veya bunlara en yakın olan mesleki ve teknikönlisans yükseköğretim programlarına sınavsız olarak yerleştirilebilir. Buöğrencilerin yerleştirilmesine ilişkin usul ve esaslar Milli EğitimBakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacakyönetmelikle belirlenir.” hükmü ile (e) bendi ile öngörülen “Önlisansmezunları için, ilişkili lisans programlarında belirlenmiş kontenjanın yüzdeonunu geçmeyecek şekilde Yükseköğretim Kurulu kararı ile her yıl dikey geçişkontenjanı ayrılabilir.” hükmünün (yani her iki kuralın) iptali istemiyleyapılan başvuruda, Anayasa Mahkemesi 20.9.2012 tarih ve E.2012/65, K. 2012/128sayılı kararıyla, şu gerekçeyle iptal istemini reddetmiştir:

 “…maddenin (d) bendiyle, mesleki ve teknik ortaöğretimkurumlarından mezun olan öğrencilerin, istedikleri takdirde bitirdikleriprogramın devamı niteliğinde veya bunlara en yakın olan mesleki ve teknikönlisans programlarına sınavsız olarak yerleştirilmeleri olanağı getirilmiş; (e ) bendiyle ise önlisans mezunları için, ilişkili lisans programlarındabelirlenmiş kontenjanın yüzde onunu geçmeyecek şekilde YÖK kararı ile her yıldikey geçiş kontenjanı ve bu yolla önlisans mezunlarının belli bir bölümününmeslekleriyle ilgili lisans programlarına yerleştirilmeleri mümkün,kılınmıştır. Dava konusu düzenlemenin amacının, mesleki eğitim kurumlarınıncazip hale getirilmesi ve bu nitelikteki okullara yönelimin artırılması olduğuanlaşılmaktadır. Mesleki ve teknik eğitim kurumları, iş dünyasının ihtiyaçduyduğu yüksek nitelikli ana insan gücünün karşılanması amacıyla faaliyetgösteren kurumlar olup, bu yönüyle diğer eğitim kurumlarından ayrılmaktadır. Amaçlarıyönünden farklı konumda oldukları açık olan mesleki eğitim kurumları ile diğereğitim kurumları yapılamasına olanak bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle,dava konusu kurallar Anayasa’nın 10. maddesine aykırı değildir. İptalistemlerinin reddi gerekir…”

Yukarıda işaret edilen kararlardan da açıkça görüleceğiüzere, farklı eğitim-öğretim kollarına ilişkin olmak üzere, gördüğü lüzum veihtiyaç üzerine, yasa koyucunun farklı düzenlemelere gitmesi, sahip olduğutakdir yetkisinin doğal bir sonucudur. Bu şekilde yürürlüğe konulan kurallarıneşitlik ilkesine aykırı düştüğü ya da bir zümreye imtiyaz sağladığıdüşünülemez. Diğer bir deyişle, karşılaştırma yapılmaya müsait olacak şekildebenzer durumda olan gruplar sözkonusu olmadığından; bir kısım önlisansmezunları lehine getirilen farklı düzenlemenin dayandığı nesnel ve makulgerekçe ile temel karşısında, eşitlik ilkesine aykırı bir düzenlemeninvarlığından söz edilemez. Bu nedenle dava konusu kuralın eşitlik ilkesineaykırı bir yönü bulunmamaktadır.

3.Yukarıdaaçıklanan gerekçelerle, kuralın Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine aykırıolmadığı ve iptal isteminin reddi gerektiği kanaatine vardığımızdan; çoğunluğunaksi yöndeki kararına katılmıyoruz.

KARŞIOY GEREKÇESİ

9/5/2018 tarihli ve 7141 sayılıYükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun’un 5. maddesiyle 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılıYükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici 77. maddenin “Bu maddenin yürürlüğegirdiği tarih itibarıyla ilahiyat önlisans programından mezun olanlara ilahiyatfakültesi ve aynı programı uygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisanstamamlama eğitimi yaptırılır.” şeklindeki birinci cümlesi Mahkememiz çoğunluğunca iptal edilmiştir.

Dava konusu kuralla, ilahiyatönlisans programından mezun olanlara ilahiyat fakültesi ve aynı programıuygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama eğitimiyaptırılacağı hüküm altına alınmak suretiyle bunlara bir imkân sağlanmaktadır.

 “Hukuk devleti” ilkesigereğince, yasama işlemlerinin kişisel yararları değil kamu yararınıgerçekleştirmek amacıyla yapılması zorunludur. Kamu yararı kavramı, genel birifadeyle, bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsalyararı ifade etmektedir. Bütün kamusal işlemler, nihai olarak kamu yararınıgerçekleştirmek hedefine yönelmek durumundadır. Bir kuralın Anayasa’yaaykırılık sorunu çözümlenirken “kamu yararı” konusunda AnayasaMahkemesinin yapacağı inceleme yalnızca kanunun kamu yararı amacıyla yapılıpyapılmadığı ile sınırlıdır. Kanun koyucunun kamu yararı amacıyla hareket edipetmediği ancak ilgili yasama belgeleri incelenerek ve kuralın objektif anlamınabakılarak tespit edilebilir.

Dava konusu kuralın gerekçesindeilahiyat önlisans mezunlarının bilimsel seviyelerinin yükseltilerek toplumahizmet sunma kapasitelerinin daha üst düzeye çıkarılması ve bunlardan kamudaçalışanların özlük haklarının iyileştirilerek, moral ve motivasyonlarınınartırılıp din hizmetlerinin daha iyi şekilde ifa edilmesini sağlama amacıylakuralın kabul edildiği ifade edilmektedir. Devletin uygulamak istediğipolitikalar ve toplumsal ihtiyaçlar çerçevesinde din hizmeti alanında istihdamdurumunu dikkate alarak ihtiyaç duyduğu ilahiyat önlisans ve ilahiyat lisansprogramı mezunları hakkında düzenlemeler yapması kanun koyucunun takdir yetkisikapsamındadır. İlahiyat önlisans eğitiminin cazip hale getirilerek tercihedilmesini ve bu eğitime yönelimin artırılmasını sağlamak suretiyle daha iyi venitelikli bir şekilde din hizmetlerinin ifa edilmesine yönelik kuralın kamuyararı amacı taşımadığı söylenemez. Somut düzenlemelerin bu amaçları etkin birşekilde gerçekleştirmeye elverişli olup olmadığı yönündeki bir değerlendirmeise anayasallık denetiminin kapsamı dışındadır. Dolayısıyla din hizmetlerininifasına yönelik daha iyi ve nitelikli personel istihdamının teminini amaçlayankural, kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında olup Anayasa’nın 2. maddesineaykırı bir yönü bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Nitekim Anayasa Mahkemesi24/7/2019 tarihli ve E.2017/016, K.2019/64 sayılı kararında 4/6/1937 tarihli ve3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu’nun Ek 24. maddesine ikinci fıkradan sonragelmek üzere eklenen fıkranın birinci cümlesinde yer alan “…Kamu PersonelSeçme Sınavı şartı aranmaksızın,…” ibaresinin iptali talebiyle ilgiliolarak, kanunların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması, genel,objektif, adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesinin hukukdevleti olmanın gereği olduğu, bu nedenle kanun koyucunun hukuki düzenlemelerdekendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyetve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerektiği, Anayasa’yauygunluk denetiminde kanun koyucunun kamu yararı anlayışının isabetli olupolmadığının değil, incelenen kuralın kamu yararı dışında belli bireylerin ya dagrupların çıkarları gözetilerek yasalaştırılmış olup olmadığınınincelenebildiği ifade edildikten sonra dava konusu kuralla ilgilideğerlendirmede; özel harekat birimlerinde istihdam edilmek üzere belirli yaşve eğitim koşulunu taşıyanların, fiziki yeterlilik ve mülakat sınavlarındabaşarılı olmaları hâlinde kamu personel seçme sınavı şartı aranmaksızın polismeslek eğitim merkezlerine alınabilecekleri hakkında dava konusu kuralın, özelharekât biriminde istihdam edilecek adayların tümü için geçerli, soyut ve genelhüküm niteliğinde olduğu, kamu yararı amacı taşıdığı, özel harekât birimindegörevli polislerce icra edilen görevin özelliği dikkate alınarak söz konusubirim tarafından yerine getirilen görevin gerektirdiği niteliklere uygunöğrenci alınmasının amaçlandığı, kurala göre ancak belirli bir eğitim koşulunusağlayanların bu kapsamda başvuru yapabileceği, başvuran kişilerin de bilgi veliyakatlerinin kuralın öngördüğü fiziki yeterlilik ve mülakat sınavlarıyladeğerlendirilmesinin mümkün kılındığı gözetildiğinde kuralın keyfi tercih veuygulamalara yol açmadığı belirtilerek Anayasa’ya aykırı bir yönününbulunmadığı belirtilmiştir.

Eşitlik ilkesi yönündenyapılacak anayasallık denetiminde ise öncelikle Anayasa’nın 10. maddesiçerçevesinde aynı ya da benzer durumda bulunan kişilere farklı muameleninmevcut olup olmadığı tespit edilmeli, bu bağlamda aynı ya da benzer durumdakikişiler arasında lisans tamamlama eğitimi bakımından farklılık gözetilipgözetilmediği belirlenmelidir. Yapılacak bu belirlemenin ardından ise farklımuamelenin nesnel ve makul bir temele dayanıp dayanmadığı, toplumsalihtiyaçların veya durumlarındaki özelliklerin değişik kuralları gerektiripgerektirmediği, farklı düzenlemenin ölçülü olup olmadığı hususlarıirdelenmelidir.

2547 sayılı Kanun’un 45.maddesinin (e) bendine göre önlisans mezunları için, ilişkili lisansprogramlarında belirlenmiş kontenjanın yüzde onunu geçmeyecek şekildeYükseköğretim Kurulu kararı ile her yıl dikey geçiş kontenjanıayrılabilmektedir. Bu itibarla ilahiyat önlisans programından mezun olanlardanilahiyat fakültesi ve aynı programı uygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlardalisans tamamlama eğitimi yaptırılanlar ile diğer önlisans mezunlarındanilişkili lisans programlarında belirlenen koşullarda lisans tamamlama eğitimiyapanların karşılaştırma yapılmaya müsait olacak şekilde benzer durumdaoldukları söylenebilir. Dolayısıyla dava konusu kuralla, ilahiyat önlisansprogramından mezun olanların ilahiyat fakültesi ve aynı programı uygulayanfakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama eğitimi yapmaları ile diğerönlisans mezunlarının ilişkili lisans programlarında lisans tamamlama eğitimiyapmaları arasında bir farklılık yaratıldığı söylenebilir.

Bununla birlikte, iptali talepedilen dava konusu kuralın gerekçesinde ifade edildiği üzere kuralın dinhizmetlerinin daha iyi şekilde ifa edilmesini sağlamak amacıyla kabul edildiği anlaşılmaktadır.Kanun koyucunun devletin uygulamak istediği politikalar ve toplumsal ihtiyaçlarçerçevesinde din hizmeti alanında istihdam durumunu dikkate alarak ihtiyaçduyduğu ilahiyat önlisans mezunları hakkında düzenlemeler yapması ve bu konudailahiyat önlisans mezunları lehine düzenlemeler öngörmesinin nesnel ve makulbir nedene dayalı olmadığı söylenemez. Bu bağlamda nesnel ve makul bir nedenedayalı olarak din hizmetlerinin daha kaliteli yerine getirilmesine yöneliktoplumsal bir ihtiyaç ve amaca yönelik olan ve bu durumun özellikleribağlamında farklılık getiren dava konusu kuralın eşitlik ilkesine aykırı biryönünün de bulunmadığı düşünülmektedir.

Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde dava konusu kuralınAnayasa’nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olmadığını düşündüğümüzden çoğunluğuniptal yönündeki görüşüne katılmıyoruz.

Full & Egal Universal Law Academy