ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2018/109
Karar Sayısı : 2018/88
Karar Tarihi : 6/9/2018
R.G.Tarih-Sayısı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Danıştay OnüçüncüDairesi
İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2003 tarihli ve5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 28/3/2013 tarihli ve 6455 sayılıKanun’un 44. maddesiyle değiştirilen 19. maddesinin ikinci fıkrasının (b)bendinin Anayasa’nın 2. ve 38 maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptalinekarar verilmesi talebidir.
OLAY: İdari para cezasının iptali talebiyleaçılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUNHÜKÜMLERİ
A. İptali İstenen Kanun Hükmü
Kanun’un itiraz konusu kuralı da içeren 19. maddesi şöyledir:
“İdari para cezaları
Madde 19- Bu Kanuna göre idaripara cezalarının veya idari yaptırımların uygulanması, bu Kanunun diğerhükümlerinin uygulanmasına engel oluşturmaz. Bu Kanuna göre verilen ceza vetedbirler diğer kanunlar gereği yapılacak işlemleri engellemez.
Bu Kanuna göre;
a) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara bir milyon Türk Lirası idaripara cezası verilir:
1) Lisans almaksızın lisansa tabi faaliyetlerin yapılması.
2) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendinin ihlali.
3) 18 inci maddenin ihlali.
b) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendinin bayiliklisansı sahipleri tarafından ihlali halinde bayinin sözleşme yaptığı dağıtıcılisansı sahipleri hakkında (a) bendinde belirtilen cezanın dörtte biriuygulanır.
c) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara sekiz yüz elli bin Türk Lirasıidari para cezası verilir:
1) Kurumca, 10 uncu madde gereği yapılan uygulamaların dolaylıveya dolaysız olarak engellenmesi veya engellenmeye teşebbüs edilmesi.
2) 9 uncu maddede yer alan kısıtlamalara uyulmaması.
3) 5 inci, 6 ncı, 7 nci, 8 inci ve 17 nci maddelerinihlali.
d) 8 inci maddenin ihlali halinde bayiler için (c) bendinde yeralan cezanın beşte biri uygulanır.
e) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara üç yüz elli bin Türk Lirasıidari para cezası verilir:
1) Lisans almaksızın hak konusu yapılan tesislerin yapımına veyaişletimine başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerinyapılması.
2) Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyetgösterilmesi.
3) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (f) bendinin bir takvimyılı içinde Kurumca yapılan uyarıya rağmen ihlali, aynı fıkranın (l) bendiharicindeki bentlerin ihlali.
4) 12 nci maddede yer alan hükümler dahilinde iletim ve depolamatesislerine erişimin dolaylı veya dolaysız olarak engellenmesi.
f) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendi kapsamındakiihlaller hariç olmak üzere bayiler için (e) bendinde yer alan cezanın beştebiri uygulanır.
g) Ulusal marker ekleme işlemlerine nezaret etmek üzere yetkiverilen bağımsız gözetim firmalarının yükümlülüklerini yerine getirmemelerihalinde (a) bendinde belirtilen cezanın dörtte biri uygulanır.
h) 16 ncı madde uyarınca ulusal petrol stoğu tutma yükümlülüğübulunan lisans sahiplerine, eksik tuttukları her bir ton ürün için iki yüz TürkLirası idari para cezası verilir. Eksik tutulan stok miktarının hesabında tonküsuratı dikkate alınmaz.
Ceza uygulanan bir fiilin iki takvim yılı geçmeden aynı kişitarafından tekrarı halinde, cezalar iki kat olarak uygulanır.
İdari para cezaları, ön araştırma veya soruşturma aşamasınıntamamlanmasından sonra Kurul tarafından en geç üç ay içinde karara bağlanır.
Bu Kanunun kaçakçılık kapsamında verilen idari para cezalarınakarşı yargı yoluna başvurulması tahsil işlemlerini durdurmaz.
İdari para cezalarının tebliğ tarihini izleyen otuz gün içindeödenmemesi halinde, cezanın ilgili vergi dairesi aracılığı ile tahsilisağlanır. Tahsilatta 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak bu Kanunun getirdiğiyükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin beş yüz Türk Lirasından yetmiş bin TürkLirasına kadar idari para cezası verilir.
Tesisler, lisans alınıncaya veya bu Kanuna göre lisansgerektirmeyen faaliyet gösterecek hale getirilinceye kadar mühürlenir.”
B. İlgili Görülen Kanun Hükmü
Kanun’un ilgili görülen 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (l)bendi şöyledir:
“Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri
Madde 4-
…
Bu Kanuna göre faaliyette bulunanlar;
…
l) (Ek: 28/3/2013-6455/37 md.) Kaçak akaryakıt veya sahte ulusalmarker elde etmeye, satmaya ya da herhangi bir piyasa faaliyetine konu etmeyeyarayacak şekilde lisansa esas teşkil eden belgelerde belirlenenlere aykırısabit ya da seyyar tank, düzenek veya ekipmanı bulundurmamak,
İle yükümlüdür.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Osman KODALtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu ve ilgili görülenkanun hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un “Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi”başlıklı 40. maddesinde, Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacakbaşvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir. Maddenin (1) numaralı fıkrasında,bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya kanunhükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veyataraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısınavarması durumunda bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarakAnayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; fıkranın (a) bendinde “İptaliistenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayangerekçeli başvuru kararının aslı”, (b) bendinde “Başvuru kararınailişkin tutanağın onaylı örneği”, (c) bendinde “Dava dilekçesi,iddianame veya davayı açan belgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylıörnekleri” Mahkemeye gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin(4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemineuygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esasincelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
3. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 46. maddesinin (2) numaralıfıkrasının (a) bendinde “Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği”,(b) bendinde “Dava dilekçesi, iddianame veya davayı açan belgeler iledosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örnekleri”, (c) bendinde ise “Davadosyasında sunulan belgelerin tarih sırasına göre başlıklar hâlinde sıralandığıdizi pusulası”nın gerekçeli başvuru kararının aslı ile birlikte Mahkemeyesunulması gerektiği ifade edilmiştir.
4. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 49. maddesinin (1) numaralıfıkrasının (b) bendinde de Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemedebaşvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yolunailişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine kararverileceği; (2) numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilenkararın, itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yenidenbaşvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.
5. Başvurunun incelenmesinden iptali istenen kuralındavada uygulanacak kural olup olmadığının tespiti bakımından dosyada bulunmasızorunlu nitelikte olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 24/03/2016 tarihlive 6172-41 sayılı idari para cezasına ilişkin kararı, bu kararın dayanağınıteşkil eden soruşturma raporu, bayilik sözleşmesi ile diğer bilgi ve belgelerinonaylı örneklerinin dosyada bulunmadığı, ayrıca başvuruya ilişkin belgelerindizi listesine de bağlanmadığı görülmüştür.
6. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (c) bendine aykırı olduğu anlaşılan itirazbaşvurusunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğinceyöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.
III. HÜKÜM
4/12/2003 tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun,28/3/2013 tarihli ve 6455 sayılı Kanun’un 44. maddesiyle değiştirilen 19.maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin iptaline karar verilmesi talebiyleyapılan itiraz başvurusunun, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrasıgereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE,6/9/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ