ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2018/148
Karar Sayısı : 2018/105
Karar Tarihi : 8/11/2018
R.G. Tarih – Sayı : Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Osmaniye İş Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 21/4/2005 tarihli ve5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik YapılmasınaDair Kanun’un 30. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarının Anayasa’nın 2., 11.,13., 49. ve 60. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesitalebidir.
OLAY: Sosyal Güvenlik Kurumundan 31/5/2006tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında emekli olan davacının birkamu kurumunda çalışmaya başladığı gerekçesiyle emekli aylığının kesilmesi veyersiz yapılan ödemelerin adına borç çıkarılması üzerine söz konusu işlemlerinhukuka aykırılığının tespiti ve iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusukuralların Anayasa’ya aykırılık iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptalleri içinbaşvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun’un 30. maddesinin iptali istenen ikinci ve üçüncü fıkralarışöyledir:
“Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veyayaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahildaireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, ilözel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik veişletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özelkanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamuiktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerindeve sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangibir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar.
Diğer kanunların emeklilik veya yaşlılık aylığı almakta ikenemeklilik veya yaşlılık aylıkları ve/veya diğer tazminatları kesilmeksizinatanmaya, çalıştırılmaya veya görevlendirilmeye izin veren hükümleri ile 5434sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun ek 11 inci maddesine göre1.1.2005 tarihinden önce alınmış Bakanlar Kurulu kararları uygulanmaz.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleri uyarıncayapılan ilk inceleme toplantısında; başvuru kararı ve ekleri, Raportör ElifKARAKAŞ tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanunhükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasaya aykırılığınmahkemelerce ileri sürülmesi” kenar başlıklı 40. maddesinde AnayasaMahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntembelirtilmiştir.
3. 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasında,bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veyaCumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlindeveya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğukanısına varması durumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesinebağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; anılan fıkranın(a) bendinde de “İptali istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerineaykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı” Mahkemeyegönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Anılan maddenin (4) numaralıfıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayanitiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeyegeçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
4. İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendindede itiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçeli kararında, Anayasa’yaaykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangimaddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriylebirlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Yine İçtüzük’ün 49.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde de Anayasa Mahkemesince yapılanilk incelemede başvuruda eksikliklerin bulunduğu tespit edilirse itiraz yolunailişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine kararverileceği, (2) numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilenkararın itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yenidenbaşvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.
5. Yapılan incelemede, itiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafındangerekçeli başvuru kararı yazılmaksızın sadece duruşma tutanağı ile davacıvekilinin Anayasa’ya aykırılık iddiasının hukuki bakımdan tartışılmasıgerektiğinden bahisle iddia hakkında karar verilmek üzere itiraz başvurusundabulunulduğu anlaşılmıştır. Buna göre Anayasa Mahkemesine hitaben Anayasa’yaaykırılığı ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine,hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkçagösterildiği ve bu hükümlerin iptalinin talep edildiği bir başvurukararının bulunmadığı görülmektedir.
6. Öte yandan 6216 sayılı Kanun’un “Başvuruya engel durumlar” başlığınıtaşıyan 41. maddesinin (2) numaralı fıkrasında “İtiraz yoluna başvuranmahkemede itiraz konusu kuralın uygulanacağı başka dava dosyalarının bulunmasıhâlinde, yapılmış olan itiraz başvurusu bu dosyalar için de bekletici meselesayılır.” denmiştir. Anılan hükme göre aynı Mahkeme tarafından aynı kuralailişkin birden fazla itiraz başvurusunda bulunulması mümkün değildir. Bubağlamda İçtüzük’ün 49. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca eksikliklertamamlanarak yeniden itiraz başvurusu yapılması hâlinde aynı itiraz konusukuralların uygulanacağı başka dava dosyaları için söz konusu itirazbaşvurusunun bekletici mesele sayılması gerektiği hususu dikkate alınmalıdır.
7. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemineuygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.
III. HÜKÜM
21/4/2005 tarihli ve 5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 30. maddesinin ikinci veüçüncü fıkralarının iptallerine karar verilmesi talebiyle yapılan itirazbaşvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4)numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeyegeçilmeksizin REDDİNE 8/11/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ