ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2018/63
Karar Sayısı : 2018/38
Karar Tarihi : 2/5/2018
R.G. Tarih – Sayı : Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Konya Bölge İdareMahkemesi 1. İdari Dava Dairesi
İTİRAZIN KONUSU: A. 5/5/2005 tarihli ve 5345sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un geçici3. maddesinin beşinci fıkrasının ikinci cümlesinin,
B. 13/12/1983 tarihli ve 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’ye 7/7/2011 tarihli ve 646 sayılıKanun Hükmünde Kararname’nin 1. maddesiyle eklenen ek 29. maddenin yedincifıkrasında yer alan “…yeterlik sonrası dönemde…” ibaresinin,
Anayasa’nın 2. ve 128. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptallerine karar verilmesi talebidir.
OLAY: Vergi müfettişi olarak çalışan davacınınvergi başmüfettişi olarak atanma talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkinişlemin iptali talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa’yaaykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ İLE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME KURALI
A. 5345 sayılı Kanun’un geçici 3. maddesininitiraz konusu cümlenin yer aldığı beşinci fıkrası şöyledir:
“22.7.1998 tarihine kadar vergi denetmeni veya yardımcısıkadrosunda olup, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte halen bu kadrolarda veyakamuda görev yapanlardan bu unvanlarda fiilen en az üç yıl çalışmış olanlar, buKanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun 36 ncı maddesinin “ORTAK HÜKÜMLER” başlıklı bölümünün (A) fıkrasının(11) numaralı bendi yönünden yeterlik sınavını vermiş sayılırlar. Buhükmün, 1.6.1989 tarihli ve 3568 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin son fıkrasınaşümulü yoktur.”
B. 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye 646 sayılı Kanun HükmündeKararname’nin 1. maddesiyle eklenen ek madde 29’un itiraz konusu ibareyi deiçeren yedinci fıkrası şöyledir:
“Yardımcılık dönemi dahil Vergi Müfettişi olarak en az on yılçalışan, yeterlik sonrası dönemde en az üç yıl performansdeğerlendirmesine tabi tutulan ve yapılan performans değerlendirmelerindebaşarılı olanlar, Vergi Başmüfettişi kadrolarına atanırlar. 20 nci maddeninikinci fıkrasının (a) ve (d) bentlerinde belirtilen grup başkanlıklarında görevyapıp, bir takvim yılı içinde Vergi Başmüfettişi olarak atananlardan girişsınavında alınan puanın yüzde onu, yeterlik sınavında alınan puanın yüzdeyirmisi ve performans değerlendirmesine göre alınan puanın yüzde yetmişi esasalınarak yapılacak sıralamaya göre en başarılı yüzde beşi, izleyen yıl içinde20 nci maddenin ikinci fıkrasının (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen grupbaşkanlıklarında görevlendirilir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Hülya ÇOŞTAN ÇETİNtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun ve kanunhükmünde kararname hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
A. Kanun’un Geçici 3. Maddesinin Beşinci Fıkrasının İkinciCümlesinin İncelenmesi
2. Anayasa’nın152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, o davasebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümleriniAnayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükmün iptaliiçin Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış vemahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptali istenen kuralın da odavada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olandavanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktekikurallardır.
3. Kanun’un geçici 3. maddesinin beşincifıkrasının birinci cümlesinde, 22/7/1998 tarihine kadar vergi denetmeniveya yardımcısı kadrosunda olup bu Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihte hâlen bukadrolarda veya kamuda görev yapanlardan bu unvanlarda fiilen en az üç yılçalışmış olanların bu Kanun’un yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 14/7/1965 tarihlive 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36. maddesinin “ORTAK HÜKÜMLER”başlıklı bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendi açısından yeterliksınavını vermiş sayılacakları öngörülmektedir. Anılan bentte ise belirlikadrolara yapılacak atamalarda, ilgililer hakkında bir defaya mahsus olmaküzere ayrıca bir derece yükselmesi uygulanacağı belirtilmiştir. İtirazkonusu kuralda ise bu hükmün 1/6/1989tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli MaliMüşavirlik Kanunu’nun 9. maddesinin son fıkrasını kapsamadığı belirtilmiştir.3568 sayılı Kanun’un 9. maddesinin son fıkrasında, kanunlarıuyarınca vergi inceleme yetkisini almış ve mesleki yeterlik sınavını vermişolanların yeterlik sınavını kazandıkları tarihten itibaren açılacak yeminlimali müşavirlik sınavlarına genel hükümlere göre katılabilecekleri ancakbunların yeminli mali müşavir ruhsatı alabilmeleri için birinci fıkranın (a)bendindeki on yıllık süreyi tamamlamalarının şart olduğu düzenlenmektedir.
4. Bakılmakta olan davanın konusunu, davacının vergibaşmüfettişliğine atanma talebinin reddi işlemi oluşturmaktadır. İtiraz konusukural ise vergi denetmeni veya vergi denetmen yardımcısı kadrosunda olup bukadrolarda veya kamuda görev yapanlardan bu unvanlarda en az üç yıl çalışmışolanların 657 sayılı Kanun’un 36. maddesinin “ORTAK HÜKÜMLER” kenar başlıklıbölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendi açısından yeterlik sınavını vermişsayılmalarına ilişkin düzenlemenin yeminli mali müşavirlik sınavlarınakatılabilme ve yeminli mali müşavirlik ruhsatı alabilmeye ilişkin 3568 sayılısayılı Kanun’un 9. maddesinin son fıkrası bakımından geçerli olmadığınıdüzenlemektedir. Dolayısıyla itiraz konusu kuralın vergi başmüfettişliğe atanmatalebinin reddi işlemine karşı açılan davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır.
5. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kurala ilişkinbaşvurunun mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
B. 178 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye 646Sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Birinci Maddesi ile Eklenen Ek 29. MaddeninYedinci Fıkrasında Yer Alan “…yeterlik sonrası dönemde…” İbaresininİncelenmesi
6. Anayasa’nın “Anayasaya aykırılığındiğer mahkemelerde ileri sürülmesi” başlığını taşıyan 152. maddesinindördüncü fıkrasında “Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiğired kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynıkanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.”,6216 sayılı Kanun’un “Başvuruya engel durumlar” başlığınıtaşıyan 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasında ise “Mahkemenin işinesasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibarenon yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itirazbaşvurusu yapılamaz.” hükümlerine yer verilmiştir.
7. İtiraz başvurusuna konu olan “…yeterliksonrası dönemde…” ibaresinin yer aldığı, 178 sayılı KanunHükmünde Kararname’ye 646 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 1. maddesiyleeklenen ek 29. maddenin yedinci fıkrasına yönelik iptal istemi, AnayasaMahkemesinin 6/6/2013 tarihli ve E.2011/79, K.2013/69 sayılı kararıyla esastanreddedilmiş ve bu karar 18/1/2014 tarihli ve 28886 sayılı Resmî Gazete’deyayımlanmıştır.
8. Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek verilenret kararından sonra aynı kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi içinönceki kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı 18/1/2014 tarihinden başlayarakgeçmesi gereken on yıllık süre henüz dolmamıştır.
9. Açıklanan nedenlerle 178sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye 646 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 1.maddesiyle eklenen ek 29. maddenin yedinci fıkrasında yer alan “…yeterliksonrası dönemde…” ibaresine yönelik itiraz başvurusunun Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncüfıkrası ve 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğinceesas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.
Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, Celal Mümtaz AKINCI, M. Emin KUZ ileYusuf Şevki HAKYEMEZ bu görüşe katılmamışlardır.
III. HÜKÜM
A. 5/5/2005 tarihli ve 5345 sayılı Gelir İdaresi BaşkanlığınınTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un geçici 3. maddesinin beşinci fıkrasınınikinci cümlesinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davadauygulanma olanağı bulunmadığından, bu cümleye ilişkin başvurunun Mahkemeninyetkisizliği nedeniyle REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
B. 13/12/1983 tarihli ve 178 sayılı Maliye BakanlığınınTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’ye 7/7/2011 tarihli ve646 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 1. maddesiyle eklenen ek 29. maddeninyedinci fıkrasında yer alan “…yeterlik sonrası dönemde…” ibaresineyönelik başvurunun, Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE, ZühtüARSLAN, Engin YILDIRIM, Celal Mümtaz AKINCI, M. Emin KUZ ile Yusuf ŞevkiHAKYEMEZ’in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2/5/2018 tarihinde karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
KARŞIOY GEREKÇESİ
Mahkememiz çoğunluğu, 13/12/1983 tarihli ve 178 sayılı MaliyeBakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’ye7/7/2011 tarihli ve 646 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 1. maddesiyleeklenen ek 29. maddenin yedinci fıkrasında yer alan “…yeterlik sonrasıdönemde…” ibaresine yönelik itiraz başvurusunun “on yıl yasağı” nedeniyleesas incelemeye geçilmeksizin reddine karar vermiştir.
15/3/2017 tarihli ve E.2017/85, K.2017/64 sayılı karardakikarşıoyumuzda belirtilen gerekçelerle bu karara katılmıyoruz.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ