Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2018/83, K.2022/144 Sayılı Karar - 30/11/2022

 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

 

Esas Sayısı : 2018/83

Karar Sayısı: 2022/144

Karar Tarihi: 30/11/2022

R.G.Tarih-Sayı: 27/4/2023-32173

 

İPTAL DAVASINI AÇAN:Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeleri EnginALTAY, Özgür ÖZEL ve Engin ÖZKOÇ ile birlikte 113 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU: 7/2/2018 tarihli ve 7089 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler AlınmasıHakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un;

A. 1. maddesininve ekli (1) sayılı listenin,

B. 3. maddesininve ekli (3) sayılı listenin,

C. 5. maddesinin(1) numaralı fıkrasının ve ekli (5) sayılı listenin,

Ç. 6. maddesininve ekli (7) sayılı listenin,

Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8., 9., 13., 15., 17.,20., 23., 35., 36., 38., 42., 48., 49., 70., mülga 91., mülga 121., 125., 128.,129. ve 130. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine veyürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.

I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ

Kanun’un iptali talep edilen kurallarında yer aldığı;

1. 1. maddesişöyledir:

“Kamu personeline ilişkin tedbirler

MADDE 1- (1) Terör örgütlerine veya Milli GüvenlikKurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilenyapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarlairtibatı olan ve ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden başkahiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi birtebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesisedilir.

 (2) Birinci fıkra gereğince kamu görevinden çıkarılankişilerin, mahkûmiyet kararı aranmaksızın rütbe ve/veya memuriyetleri alınır vebu kişiler görev yaptıkları teşkilata yeniden kabul edilmezler; bir daha kamuhizmetinde istihdam edilemezler, doğrudan veya dolaylı olarakgörevlendirilemezler; bunların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet,kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sairgörevleri de sona ermiş sayılır. Bunların silah ruhsatları, gemi adamlığınailişkin belgeleri ve pilot lisansları iptal edilir ve bu kişiler oturduklarıkamu konutlarından veya vakıf lojmanlarından onbeş gün içinde tahliye edilir.Bu kişiler özel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanı olamazlar.Bu kişiler hakkında bakanlıkları ve kurumlarınca ilgili pasaport biriminederhal bildirimde bulunulur. Bu bildirim üzerine pasaport birimlerincepasaportlar iptal edilir.

 (3) Birinci fıkra kapsamında kamu görevindençıkarılanlar, varsa uhdelerinde taşımış oldukları büyükelçi, vali gibiunvanları ve müsteşar, kaymakam ve benzeri meslek adlarını ve sıfatlarınıkullanamazlar ve bu unvan, sıfat ve meslek adlarına bağlı olarak sağlananhaklardan yararlanamazlar.”

2. 3. maddesişöyledir:

 “Rütbesi alınan emekli Türk Silahlı Kuvvetleripersoneli

MADDE 3- (1) Türk Silahlı Kuvvetlerinden emekliye sevkedilen, kendi isteğiyle emekli olan, 31/1/2013 tarihli ve 6413 sayılı TürkSilahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu hükümlerine göre Silahlı Kuvvetlerden ayırmacezası alan, Devlet memurluğundan çıkarılan, sözleşmeleri fesih edilen, müstafisayılan veya istifa eden subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeliastsubay, Devlet memuru, işçi, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve erler ile27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun geçici32 nci maddesi kapsamında haklarında işlem tesis edilenlerden; terörörgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşıfaaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği,mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen veekli (3) sayılı listede yer alanların rütbeleri alınır ve emekli kimlikleriiptal edilir. Bu kişiler kamu görevine yeniden kabul edilmezler, doğrudan veyadolaylı görevlendirilemezler. Ayrıca bunlar uhdelerinde taşımış olduklarımesleki unvanları ve sıfatlarını kullanamazlar ve bu unvan ve sıfatlarına bağlıolarak sağlanan haklardan yararlanamazlar. Bu kişilerin uhdelerinde bulunan hertürlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiyekurulu üyeliği ve sair görevleri de sona ermiş sayılır. Bunların silahruhsatları, gemi adamlığına ilişkin belgeleri, pilot lisansları ve ilgilipasaport birimlerince pasaportları iptal edilir. Bu kişiler özel güvenlikşirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanı olamazlar.”

3. 5. maddesinin(1) numaralı fıkrası şöyledir:

 “Yurtdışında öğrenim görenler

MADDE 5- (1) 8/4/1929 tarihli ve 1416 sayılı EcnebiMemleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanuna tabi öğrencilerden, terörörgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşıfaaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara aidiyeti,iltisakı veya bunlarla irtibatı olan ve ekli (5) sayılı listede yer alanlarınöğrencilikle ilişikleri kesilmiştir. Bunlar hakkında 18/10/2016 tarihli ve 6749sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun HükmündeKararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 4 üncü maddesininikinci ve üçüncü fıkraları hükümleri uygulanır. Bunların bu kapsamda gördüklerieğitimlere ilişkin olarak denklik işlemleri yapılmaz ve bunlar söz konusueğitimleri kapsamındaki akademik unvan ve derecelerine bağlı haklardanyararlanamazlar.

…”

4. 6. maddesişöyledir:

 “Geri alınan madalyalar

MADDE 6- (1) Terör örgütlerine veya Milli GüvenlikKurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilenyapı, oluşum veya gruplara aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olan veekli (7) sayılı listede yer alan kişilere 24/10/1983 tarihli ve 2933 sayılıMadalya ve Nişanlar Kanunu kapsamında verilmiş olan madalyalar gerialınmıştır.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, SerdarÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU,Hicabi DURSUN, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ,Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla17/5/2018 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklikbulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esasinceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportörİsmail Emrah PERDECİOĞLU tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, davakonusu kanun hükümleri, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları vebunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

A. Kanun’un 1. Maddesi ile Ekli (1) Sayılı Listeninİncelenmesi

1. Anlam ve Kapsam

3. Kanun’un dava konusu 1. maddesinde, terör örgütlerineveya Millî Güvenlik Kurulunca (MGK) devletin millî güvenliğine karşı faaliyettebulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veyailtisakı yahut bunlarla irtibatı olan kamu personeli hakkında uygulanacaktedbirler düzenlenmiştir.

4. Maddenin (1) numaralı fıkrasında, terör örgütlerineveya devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilenyapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarlairtibatı olan ve Kanun’a ekli (1) sayılı listede yer alan kişilerin kamugörevinden başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarıldığı, bu kişilereayrıca herhangi bir tebligat yapılmayacağı, haklarında özel kanun hükümlerinegöre işlem tesis edileceği öngörülmüştür.

5. Maddenin (2) numaralı fıkrasında, (1) numaralı fıkragereğince kamu görevinden çıkarılan kişilerin mahkûmiyet kararı aranmaksızınrütbe ve/veya memuriyetlerinin alınacağı, bu kişilerin görev yaptıklarıteşkilata yeniden kabul edilmeyecekleri, bir daha kamu hizmetinde istihdamedilemeyecekleri, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemeyecekleri,bunların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon,yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevlerinin desona ermiş sayılacağı, bunların silah ruhsatları, gemi adamlığına ilişkinbelgeleri ve pilot lisanslarının iptal edileceği, bu kişilerin oturdukları kamukonutlarından veya vakıf lojmanlarından on beş gün içinde tahliye edilecekleri,özel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanı olamayacakları, bukişiler hakkında bakanlıkları ve kurumlarınca ilgili pasaport birimine derhâlbildirimde bulunulacağı ve bu bildirim üzerine pasaport birimlerincepasaportlarının iptal edileceği belirtilmiştir.

6. Maddenin (3)numaralı fıkrasında ise (1) numaralı fıkra kapsamında kamu görevinden çıkarılanlarınvarsa uhdelerinde taşımış oldukları büyükelçi, vali gibi unvanları ve müsteşar,kaymakam ve benzeri meslek adlarını ve sıfatlarını kullanamayacakları, buunvan, sıfat ve meslek adlarına bağlı olarak sağlanan haklardanyararlanamayacakları hüküm altına alınmıştır.

7. Bu kapsamda Kanun’aekli dava konusu (1) sayılı listeyle, çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarındaçalışan 7.395 kişinin görevine başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın sonverilmiştir.

2. İptal Taleplerinin Gerekçesi

8. Dava dilekçesindeözetle;

- Kamu görevinden çıkarma tedbirinin süre yönündenherhangi bir belirleme içermediği, etkilerinin olağanüstü hâlden (OHAL) sonrada devam ettiği, kapsamının geniş tutulduğu, tedbire muhatap kişiler hakkındaobjektif, tarafsız ve şeffaf bir soruşturma süreci yürütülmediği, savunma hakkıtanınmadan kişilerin görevlerine son verildiği,

- Tedbirlerin uygulanmasına dayanak gösterilen aidiyet,iltisak ve irtibat kavramlarının belirsiz ve öngörülemez nitelikte olduğu, bu kavramlarınhukukumuza ilk defa girdiği 22/7/2016 tarihinden önceki fiillere uygulanmasınınyanında terör örgütlerinin ya da MGK’ca millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespitedilen, yapı oluşum ve grupların tespiti açısından da kuralların geçmişeyürütüldüğü, ayrıca siyasi ve idari bir organ olan MGK’nın kararına dayalıolarak tedbir uygulanmasının hukukilik sorunu doğuracağı, kuralların kamudüzenine karşı oluşan tehdidi ortadan kaldırma amacı bakımından zorunlu veölçülü olmadığı gibi OHAL’in gerekleriyle de uyumlu olmadığı, kurallardaöngörülen hususların Anayasa’nın mülga 121. maddesinin ikinci fıkrası uyarıncamünhasıran 25/10/1983 tarihli ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu iledüzenlenebileceği, OHAL’in gerekli kıldığı konularda çıkarılabilecek OHAL kanunhükmünde kararnamesi (KHK) niteliği taşımayan düzenlemenin Anayasa Mahkemesinin1991 ve 2003 yıllarında belirlediği içtihatlarında belirtildiği gibiAnayasa’nın mülga 91. maddesi kapsamında yetki kanununa dayanılarak çıkarılanbir KHK olarak da değerlendirilemeyeceği,

- Kişiler hakkında herhangi bir idari ya da adlisoruşturma yürütülmeden ve kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmadan terörörgütleri ile ilişkili oldukları belirtilerek bu kişilere yaptırımuygulanmasının Anayasa’nın 15. maddesinde OHAL’lerde dokunulamayacak çekirdekhaklardan olan masumiyet karinesine aykırılık oluşturduğu, bireysel idari işlemniteliğindeki kamu görevinden çıkarma işleminin doğrudan OHAL KHK’sı adıaltında yapılmak suretiyle yargı denetimi dışında tutulduğu, her ne kadar dahasonraki bir tarihte OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu (Komisyon) kurulmuşsa daKomisyon ve sonraki sürecin kamu görevinden çıkarma işlemine karşı etkili birdenetim mekanizması sağlamadığı,

- Kamu görevinden çıkarma işleminin kamu görevlilerinindiğer özlük işleri kapsamında olduğundan Anayasa’nın 128. maddesine göremünhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiği, Anayasa’nın 130. maddesi uyarıncaöğretim elemanlarının Yükseköğretim Kurulu ve üniversitelerin yetkili organlarıdışında kalan makamlarca her ne surette olursa olsun görevlerindenuzaklaştırılamayacakları, bu yönüyle kuralların OHAL KHK’sı niteliği taşımadığıgibi Türkiye Büyük MilletMeclisi (TBMM) tarafından kanun şeklindeonaylanmasının Anayasa’nın mülga 121. maddesine aykırılık oluşturduğu,

- Yasama yetkisinin genelliği ilkesi gereği yasamaorganınca her konuda kanun çıkarılabilmesi mümkün olsa da kanunla bireyselişlem ya da yargı kararı niteliğinde tasarrufta bulunulamayacağı, dava konusukurallarla Kanun’a ekli (1) sayılı listede yer alan kişilerin statülerindekalıcı değişiklikler yapıldığı, bu nedenle tedbirlerin bireysel idari işlemniteliğinde olduğu, bireysel işlemlerin OHAL KHK’sı ile yapılarak kanunşeklinde onaylanmasının açık bir fonksiyon gasbı niteliği taşıdığı,

- Bir kişinin terör örgütüne üye olup olmadığına ya dabir yapı veya oluşumun terör örgütü olduğuna karar verme yetkisinin yargımercilerine ait olduğu, kuralların kanun adı altında hem yargısal hem debireysel işlemin özelliklerini barındıran karma bir yapıda olduğu, bu durumunyasama, yürütme ve yargı fonksiyonlarının tek organda toplanması anlamınageldiği,

- Kamu görevinden çıkarılan kişilerin Kanun’a ekli (1) sayılıliste ile isim ve kimlik bilgilerinin Resmî Gazete’de yayımlanmasınınitibarlarını zedelediği, kamu görevinden çıkarma, ruhsat ve lisansların iptaledilmesi, unvan ve sıfatların alınması tedbirlerinin kişilerin maaş ve sosyalgüvenlik haklarında kayıplara sebebiyet verdiği, pasaportların iptaledilmesinin seyahat hürriyetini engellediği, bu kişilerin kamu görevinegirmeleri ya da kamu hizmetinde çalışmaları, özel güvenlik şirketinin kurucusuve ortağı olma imkânlarının ellerinden alınması suretiyle çalışma hak vehürriyeti ile kamu hizmetine girme hakkına kısıtlama getirildiği,

belirtilerek kuralların Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile8., 9., 13., 15., 17., 20., 23., 35., 36., 38., 48., 49., 70., mülga 91., mülga121., 125., 128., 129. ve 130. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kanun’un 1. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının BirinciCümlesinde Yer Alan “…üyeliği, mensubiyeti veya…” İbaresi

9. Kanun’un 1. maddesinin (1) numaralı fıkrasının davakonusu kuralın da yer aldığı birinci cümlesinde, terör örgütlerine veya MGK’ca devletin millî güvenliğinekarşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliğimensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan Kanun’aekli (1) sayılı listede yer alan kişilerinkamu görevinden başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılacakları hükümaltına alınmıştır. Dava konusu kural cümlede yer alan “…üyeliği, mensubiyetiveya…” ibaresidir.

10. Dava konusu kural ile6/2/2018 tarihli ve 7086 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı TedbirlerAlınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 1.maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…üyeliği,mensubiyeti veya…” ibaresi aynı içeriğe sahip olup anılan maddeniniptali talebiyle açılan davada Anayasa Mahkemesi 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81,K.2021/45 sayılı kararıyla söz konusu ibarenin iptaline karar vermiştir.

11. Belirtilen kararda; üye ve mensup ibarelerininKanun’a ekli (1) sayılı listede adı geçen ve terör örgütü üyeliği suçundan cezasoruşturması veya kovuşturmasına maruz kalan ancak haklarındaki süreçtamamlanıp suçlu olduklarına dair kesin hüküm tesis edilmeyen kişilerin terörörgütü üyesi veya mensubu olarak nitelendirilmelerine sebebiyetverebilecek nitelikte olduğu, dolayısıyla kesinleşmiş mahkûmiyet hükmü olmadankişilerin suçlu sayılmasına neden olabilecek ifadeler içeren kuralın masumiyetkarinesini ihlal ettiği sonucuna ulaşılmıştır (bkz.§ 58). Kararda ayrıca Anayasa’nın 15. maddesinde OHAL’lerde dahimasumiyet karinesine aykırı işlem yapılamayacağının hükme bağlandığıbelirtilmiştir.

12. Dava konusu kuralaçısından söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7086sayılı Kanun’un 1. maddesinin (1) numaralıfıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…üyeliği, mensubiyeti veya…” ibaresininAnayasa’ya uygunluk denetiminde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden degeçerlidir.

13. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 15., 36. ve38. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.

Kural; Anayasa’nın 15., 36. ve 38.maddelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden ayrıca Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8., 9., 17., 20., 23., 35., 48., 49.,70., mülga 91., mülga 121., 125., 128., 129. ve 130. maddeleri yönünden incelenmemiştir.

b. Kanun’un 1. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrasının “…üyeliği, mensubiyeti veya…” İbaresiDışında Kalan Kısmı ile (2) NumaralıFıkrasının Birinci Cümlesinde Yer Alan “…ve/veya memuriyetleri…” İbaresive Kanun’a Ekli (1) Sayılı Liste

14. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43.maddesi uyarınca kurallar ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40., 118. ve 119.maddeleri yönünden de incelenmiştir.

15. Dava konusukurallarda terör örgütlerine veya MGK’ca devletin millî güvenliğine karşıfaaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahutbunlarla irtibatı olan Kanun’a ekli (1) sayılılistede yer alan kişilerin kamu görevindenbaşka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılacakları ve memuriyetlerininalınacağı, bu kişilere ayrıca tebligat yapılmayacağı ve haklarında özel kanunhükümlerine göre işlem tesis edileceği hükme bağlanmıştır. Kurallar kapsamındaher bir kamu görevlisinin kanun hükmüyle görevine son verilmiş ve memuriyetlerialınmıştır.

16. Dava konusu kurallarla7086 sayılı Kanun’un 1. maddesinin (1) numaralı fıkrasının “…üyeliği, mensubiyeti veya…” ibaresidışında kalan kısmı ile (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yeralan “…ve/veya memuriyetleri…” ibaresi ve Kanun’a ekli (1) sayılı liste aynıiçeriğe sahip olup Anayasa Mahkemesinin 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81,K.2021/45 sayılı kararıyla söz konusu kuralların Anayasa’ya aykırıolmadıklarına ve iptal taleplerinin reddine hükmedilmiştir.

17. Anılan kararda, kişilerinözel hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına olağan dönem için Anayasa’daöngörülen güvencelerin ötesinde bir sınırlama getiren kuralların olağanüstüdönemlerde temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması vesınırlanmasını düzenleyen Anayasa’nın 15. maddesi kapsamında incelenmesi gerektiğitespiti yapılmış (bkz. §§ 63-90); kişilerin özel hayatına saygıgösterilmesini isteme hakkının OHAL yönetiminin benimsendiği dönemlerdeAnayasa’nın 15. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan dokunulması yasaklanmışçekirdek haklar arasında bulunmadığına ve milletlerarası hukuktan kaynaklanandiğer herhangi bir güvence (olağanüstü dönemlerde korunmaya devam edengüvenceler) kapsamında da bulunmadığına işaret edilmiştir. Uygulanan tedbirin kapsam ve yöntem açısından incelenmesi sonucunda isesöz konusu örgütlerle irtibatlı ya dailtisaklı olan tüm kamu görevlileri hakkında tedbirlerin uygulanmasının millîgüvenlik ve kamu düzeninin korunması, kamu hizmetinin sağlıklı bir şekildeyürütülebilmesi amaçlarına ulaşma bakımından gerekli olduğu, ayrıca tedbirlerinher bir birey yönünden hukuka uygunluğunun denetlenmesinin yanibireyselleştirmenin sağlanması için Komisyon ve idare mahkemesine başvuruimkânı getirilmek suretiyle etkili idari ve yargısal güvencelerin sağlandığı,söz konusu güvencelerin OHAL’e sebebiyet veren tehdit veya tehlikenin bertarafedilmesine yönelik kuralların bu amaç dışında keyfî bir şekilde uygulanmasınıengelleyecek nitelikte olduğu, bu durumda kişilerinözel hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına durumungerektirdiği ölçüyü aşacak şekilde bir sınırlama getirmediği sonucunavarılmıştır (bkz. §§ 91-129). Karardaayrıca kuralların MGK kararlarına icrai birişlev kazandırma sonucunu doğurmadığı da belirtilmiştir (bkz. §§ 130-139).

18. Dava konusu kurallaraçısından söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından7086 sayılı Kanun’un 1. maddesinin (1) numaralı fıkrasının “…üyeliği, mensubiyeti veya…” ibaresidışında kalan kısmı ile (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yeralan “…ve/veya memuriyetleri…” ibaresi ve Kanun’a ekli (1) sayılılistenin Anayasa’ya uygunluk denetiminde belirtilen gerekçeler bukurallar yönünden de geçerlidir.

19. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa’nın 15., 20.,40., 118. ve 119. maddelerine aykırı değildir. İptal taleplerinin reddigerekir.

Kurallarla ilgili olarak Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile8., 9., 17., 35., 36., 70. 125., 128., 129. ve 130. maddeleri çerçevesindeileri sürülen aykırılık iddiaları, Anayasa’nın 15., 20., 40., 118. ve 119.maddeleri kapsamında ele alındığından anılan hükümler yönünden ayrıca incelemeyapılmasına gerek görülmemiştir.

Kurallarda öngörülen tedbirlerin cezai niteliği haizolmamasının bir sonucu olarak anılan tedbirlere ceza hukukunun çekirdekhaklarının uygulanmasını gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Bu nedenlekuralların Anayasa’nın 38. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.

Kuralların ayrıca Anayasa’nın 23., 48., 49., mülga 91. ve mülga 121. maddeleriyle de ilgisi görülmemiştir.

c. Kanun’un 1. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının BirinciCümlesinin “Birinci fıkra gereğince kamu görevinden çıkarılan kişilerin,mahkûmiyet kararı aranmaksızın rütbe…alınır” Bölümü

20. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesiuyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40., 118. ve 119. maddeleriyönünden de incelenmiştir.

21. Kural,Kanun’a ekli (1) sayılı liste ile kamu görevinden çıkarılan kişilerinrütbelerinin alınacağını hükme bağlamaktadır.

22. Davakonusu kural ile 7086 sayılı Kanun’un 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasınınbirinci cümlesinin “Birinci fıkra gereğince kamu görevinden çıkarılankişilerin, mahkumiyet kararı aranmaksızın rütbe … alınır” bölümü aynıiçeriğe sahiptir. Anayasa Mahkemesinin 24/6/2021tarihli ve E.2018/81, K.2021/45 sayılı kararıyla söz konusu kuralın Anayasa’yaaykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine hükmedilmiştir.

23. Belirtilenkararda, darbe girişimiyle devletindemokratik düzenine açık ve yakın bir tehlike oluşturan terör örgütleri veyadevletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı,oluşum veya gruplarla mücadele etmek amacıyla OHAL şartlarında olağanusullerin ötesinde bir uygulamayla Kanun’a ekli (1) sayılı liste ile kamugörevinden çıkarılan kişilerin rütbelerinin alınmasını düzenleyen kuralın,özellikle tedbire karşı etkili idari ve yargısal yolların tesis edilmesiylebirlikte demokratik anayasal düzenin ve kamu güvenliğinin korunması amacıbakımından kişilerin özel hayatına saygı gösterilmesi hakkına durumungerektirdiği ölçüyü aşacak şekilde bir sınırlama getirmediği sonucunavarılmıştır (bkz. § 148).

24. Dava konusu kural açısından söz konusu karardanayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7086 sayılı Kanun’un 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin “Birinci fıkragereğince kamu görevinden çıkarılan kişilerin, mahkumiyet kararı aranmaksızınrütbe … alınır” bölümünün Anayasa’ya uygunluk denetiminde belirtilengerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

25. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 15., 20.,40., 118. ve 119. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralla ilgili olarak Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8.,9., 17., 35., 36., 70. 125., 128., 129. ve 130. maddeleri çerçevesinde ilerisürülen aykırılık iddiaları, Anayasa’nın 15., 20., 40., 118. ve 119. maddelerikapsamında ele alındığından anılan hükümler yönünden ayrıca incelemeyapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralın ayrıca Anayasa’nın 23., 38., 48., 49., mülga 91. ve mülga 121. maddeleriyle de ilgisi görülmemiştir.

ç. Kanun’un 1. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının BirinciCümlesinin “…ve bu kişiler görev yaptıkları teşkilata yeniden kabuledilmezler; bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemezler, doğrudan veyadolaylı olarak görevlendirilemezler;…” Bölümü

26. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesiuyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40., 118. ve 119. maddeleriyönünden de incelenmiştir.

27. Kural,Kanun’a ekli (1) sayılı liste ile kamu görevinden çıkarılan kişilerin görevyaptıkları teşkilata yeniden alınmamalarını ve bir daha kamu hizmetindeistihdam edilmemelerini, doğrudan ya da dolaylı olarak görevlendirilmemelerinihükme bağlamaktadır.

28. Davakonusu kural ile 7086 sayılı Kanun’un 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasınınbirinci cümlesinin “…ve bu kişiler görev yaptıkları teşkilata yeniden kabuledilmezler; bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemezler, doğrudan veyadolaylı olarak görevlendirilemezler; …” bölümü aynı içeriğe sahiptir.Anayasa Mahkemesinin 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81, K.2021/45 sayılı kararıylasöz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddinehükmedilmiştir.

29. Anılankararda, millî güvenlik bakımından riskoluşturabilecek durumları nedeniyle kamu görevinden çıkarılan kişilerin görevyaptıkları teşkilata yeniden kabul edilmemelerini ve bir daha kamu hizmetindeistihdam edilmemelerini öngören ve kamu hizmetine girme hakkına sınırlamagetiren tedbire ilişkin olarak her bir birey yönünden tedbirin hukukauygunluğunun denetlenebilmesi için Komisyona ve idare mahkemesine başvuruimkânı getirilmek suretiyle etkili idari ve yargısal güvencelerin sağlandığı,ayrıca tedbirin devletin kamu otoritesiyle bağlantılı olmayan özel sektöralanında istihdam edilme imkânını ortadan kaldıracak herhangi bir kısıtlamagetirmediği, bu durumda kamu hizmetinin etkin ve sağlıklı bir şekildeyürütülmesini sağlama bakımından kamu hizmetine girme hakkına durumungerektirdiği ölçüyü aşacak şekilde bir sınırlama getirmediğisonucuna varılmıştır (bkz. §§ 165,166).

30. Davakonusu kural açısından söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durumbulunmadığından 7086 sayılı Kanun’un 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasınınbirinci cümlesinin “…ve bu kişiler görev yaptıkları teşkilata yeniden kabuledilmezler; bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemezler, doğrudan veyadolaylı olarak görevlendirilemezler; …” bölümünün Anayasa’ya uygunlukdenetiminde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

31. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 15., 40., 70., 118. ve 119. maddelerine aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralla ilgili olarakAnayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8., 9., 17., 20., 36., 125. ve 128. maddeleriçerçevesinde ileri sürülen aykırılık iddiaları, Anayasa’nın 15., 40., 70., 118.ve 119. maddeleri kapsamında ele alındığından anılan hükümler yönünden ayrıcainceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 23., 35., 38., 48., 49., mülga 91.,mülga 121., 129. ve 130. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

d. Kanun’un 1. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının BirinciCümlesinin “…bunların uhdelerindebulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetimkurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de sona ermiş sayılır.”Bölümü

32. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesiuyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40., 118. ve 119. maddeleriyönünden de incelenmiştir.

33. Kural, Kanun’aekli (1) sayılı liste ile kamu görevinden çıkarılan kişilerin uhdelerindebulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetimkurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevlerinin de sona ermiş sayılacağınıhükme bağlamaktadır.

34. Dava konusu kuralile 7086 sayılı Kanun’un 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birincicümlesinin “… bunların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul,komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sairgörevleri de sona ermiş sayılır.” bölümü aynı içeriğe sahiptir. Anayasa Mahkemesinin 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81,K.2021/45 sayılı kararıyla söz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığına veiptal talebinin reddine hükmedilmiştir.

35. Söz konusu kararda7086 sayılı Kanun’un 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin “Birinci fıkragereğince kamu görevinden çıkarılan kişilerin, mahkumiyet kararı aranmaksızınrütbe … alınır.” bölümüne ilişkin açıklanan gerekçelerin uygun olduğuölçüde belirtilen kural yönünden de geçerli olduğu ifade edilmiştir (bkz. § 174).

36. Dava konusu kuralaçısından söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından7086 sayılı Kanun’un 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin “…bunların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon,yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri desona ermiş sayılır.” bölümünün Anayasa’ya uygunluk denetimindebelirtilen gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

37. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 15., 20., 40., 118. ve 119. maddelerine aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralla ilgili olarakAnayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8., 9., 17., 35., 36., 70., 125., 128., 129. ve130. maddeleri çerçevesinde ileri sürülen aykırılık iddiaları, Anayasa’nın 15.,20., 40., 118. ve 119. maddeleri kapsamında ele alındığından anılan hükümleryönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 23., 38., 48., 49., mülga 91. ve mülga 121. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

e. Kanun’un 1. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının İkinciCümlesinin “Bunların silahruhsatları,…” Bölümü

38. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesiuyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40., 118. ve 119. maddeleriyönünden de incelenmiştir.

39. Kural, Kanun’a ekli (1)sayılı liste ile kamu görevinden çıkarılankişilerin hangi sebeple edinildiğine bakılmaksızın her türlü silah ruhsatınıniptal edileceğini hükme bağlamaktadır.

40. Dava konusu kuralile 7086 sayılı Kanun’un 1. maddesinin (2)numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin “Bunların silah ruhsatları, …” bölümüaynı içeriğe sahiptir. Anayasa Mahkemesinin 24/6/2021tarihli ve E.2018/81, K.2021/45 sayılı kararıyla söz konusu kuralın Anayasa’yaaykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine hükmedilmiştir.

41. Anılankararda 7086 sayılı Kanun’a ekli (1) sayılılisteyle kamu görevinden çıkarılan kişilerin silah ruhsatlarının iptaledilmesini öngören tedbire ilişkin olarak her bir birey yönünden tedbirinhukuka uygunluğunun denetlenmesi için Komisyon ve idare mahkemesine başvuruimkânı getirilmek suretiyle etkili idari ve yargısal güvencelerin sağlandığı,ayrıca silah ile kamu güvenliği kavramları arasındaki yakın ilişki dikkatealındığında silah edinilmesinde bireysel menfaatlere karşı toplumsal yararınöncelikli bir konumda olduğu, bu durumda demokratik anayasal düzenin ve kamugüvenliğinin korunması amacı bakımından söz konusu kişilerin silahruhsatlarının iptal edilmesini öngören tedbirin mülkiyet hakkına durumungerektirdiği ölçüyü aşacak şekilde bir sınırlama getirmediğisonucuna varılmıştır (bkz. §§ 191, 192).

42. Davakonusu kural açısından söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durumbulunmadığından 7086 sayılı Kanun’un 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “Bunların silahruhsatları, …” ibaresinin Anayasa’ya uygunluk denetiminde belirtilengerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

43. Açıklanan nedenlerlekural, Anayasa’nın 15., 35., 40., 118. ve 119. maddelerine aykırı değildir.İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralla ilgili olarakAnayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8., 9., 17., 36., 125., 128. ve 129. maddeleriçerçevesinde ileri sürülen aykırılık iddiaları Anayasa’nın 15., 35., 40., 118.ve 119. maddeleri kapsamında ele alındığından anılan hükümler yönünden ayrıca incelemeyapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 20., 23., 38., 48., 49., 70., mülga91., mülga 121. ve 130. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

f. Kanun’un 1. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının İkinciCümlesinin “…gemi adamlığınailişkin belgeleri…” Bölümü

44. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesiuyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40., 118. ve 119. maddeleriyönünden de incelenmiştir.

45. Kural,Kanun’a ekli (1) sayılı liste ile kamu görevinden çıkarılan kişilerin gemiadamı belgelerinin iptal edileceğini hükme bağlamaktadır.

46. Davakonusu kural ile 7086 sayılı Kanun’un 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasınınikinci cümlesinde yer alan “… gemi adamlığına ilişkin belgeleri…” bölümü aynı içeriğesahiptir. AnayasaMahkemesinin 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81, K.2021/45 sayılı kararıyla sözkonusu kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddinehükmedilmiştir.

47. Kararda,7086 sayılı Kanun’a ekli (1) sayılı listeylekamu görevinden çıkarılan kişilerin gemi adamı belgelerinin iptal edilmesiniöngören tedbire ilişkin olarak her bir birey yönünden tedbirin hukukauygunluğunun denetlenmesi için Komisyon ve idare mahkemesine başvuru imkânıgetirilmek suretiyle etkili idari ve yargısal güvencelerin sağlandığı, ayrıca bubelgelerin sağladığı bir takım avantajların kamu güvenliği aleyhinekullanılmasının önüne geçilmesine ilişkin tedbirin demokratik anayasal düzeninve kamu güvenliğinin korunması amacı bakımından çalışma hak ve hürriyetine durumungerektirdiği ölçüyü aşacak şekilde bir sınırlama getirmediğisonucuna varılmıştır (bkz. §§ 213-215).

48. Davakonusu kural açısından söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durumbulunmadığından 7086 sayılı Kanun’un 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasınınikinci cümlesinde yer alan “…gemi adamlığına ilişkin belgeleri…” bölümünün Anayasa’ya uygunluk denetiminde belirtilen gerekçeler bukural yönünden de geçerlidir.

49. Açıklanan nedenlerlekural, Anayasa’nın 15., 40., 48., 49., 118. ve 119. maddelerine aykırı değildir.İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralla ilgili olarakAnayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8., 9., 17., 20., 23., 35., 36. ve 125.maddeleri çerçevesinde ileri sürülen aykırılık iddiaları Anayasa’nın 15., 40.,48., 49., 118. ve 119. maddeleri kapsamında ele alındığından anılan hükümleryönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 38., 70., mülga 91., mülga 121.,128., 129. ve 130. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

g. Kanun’un 1. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının İkinciCümlesinin “…ve pilot lisanslarıiptal edilir...” Bölümü

50. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesiuyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40., 118. ve 119. maddeleriyönünden de incelenmiştir.

51. Kural,Kanun’a ekli (1) sayılı listeyle kamu görevinden çıkarılan kişilerin pilotlisanslarının iptal edileceğini hükme bağlamaktadır.

52. Dava konusu kural ile 7086 sayılı Kanun’un 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “… ve pilotlisansları iptal edilir...” bölümü aynı içeriğe sahiptir. Anayasa Mahkemesinin 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81,K.2021/45 sayılı kararıyla söz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığına veiptal talebinin reddine hükmedilmiştir.

53. Kararda, 7086 sayılı Kanun’aekli (1) sayılı listeyle kamu görevinden çıkarılan kişilerin pilotlisanslarının iptal edilmesini öngören tedbire ilişkin olarak her bir bireyyönünden tedbirin hukuka uygunluğunun denetlenmesi için Komisyon ve idaremahkemesine başvuru imkânı getirilmek suretiyle etkili idari ve yargısalgüvencelerin sağlandığı, ayrıca bu belgelere dayanılarak kamu güvenliğialeyhine bir takım faaliyetlerin önüne geçilmesini hedefleyen kuralındemokratik anayasal düzenin ve kamu güvenliğinin korunması amacı bakımındançalışma hak ve hürriyetine durumun gerektirdiği ölçüyü aşacak şekilde birsınırlama getirmediği sonucuna varılmıştır (bkz. §§ 229-231).

54. Dava konusu kural açısından söz konusu karardanayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7086 sayılı Kanun’un 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “… ve pilotlisansları iptal edilir...” bölümünün Anayasa’ya uygunluk denetimindebelirtilen gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

55. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 15., 40., 48., 49., 118. ve 119. maddelerineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralla ilgili olarak Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8., 9., 17., 20., 23., 35.,36. ve 125. maddeleri çerçevesinde ileri sürülen aykırılık iddialarıAnayasa’nın 15., 40., 48., 49., 118. ve 119. maddeleri kapsamında elealındığından anılan hükümler yönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerekgörülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 38., 70., mülga 91.,mülga 121., 128., 129. ve 130. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

ğ. Kanun’un 1. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının İkinciCümlesinin “…ve bu kişiler oturdukları kamu konutlarından veya vakıflojmanlarından onbeş gün içinde tahliye edilir.” Bölümü

56. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesiuyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40., 118. ve 119. maddeleri yönündende incelenmiştir.

57. Kural, Kanun’a ekli (1) sayılı listeyle kamugörevinden çıkarılan kişilerin oturdukları kamu konutlarından veya vakıflojmanlarından on beş gün içinde tahliye edilmelerini hükme bağlamaktadır.

58. Dava konusu kural ile 7086 sayılı Kanun’un 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “…ve bu kişiler oturdukları kamu konutlarından veyavakıf lojmanlarından onbeş gün içinde tahliye edilir.” bölümüaynı içeriğe sahiptir. Anayasa Mahkemesinin 24/6/2021tarihli ve E.2018/81, K.2021/45 sayılı kararıyla söz konusu kuralın Anayasa’yaaykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine hükmedilmiştir.

59. Kararda, 7086 sayılı Kanun’un 1. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birincicümlesinin “…üyeliği, mensubiyeti veya…” ibaresi dışında kalan kısmı ile(2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…ve/veyamemuriyetleri…” ibaresi ve Kanun’a ekli (1) sayılı listeye ilişkinaçıklanan gerekçelerin uygun olduğu ölçüde belirtilen kural yönünden de geçerliolduğu ifade edilmiştir (bkz. § 237, 238).

60. Dava konusu kural açısından söz konusu karardanayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7086 sayılı Kanun’un 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “… ve bu kişiler oturdukları kamu konutlarındanveya vakıf lojmanlarından onbeş gün içinde tahliye edilir.” bölümününAnayasa’ya uygunluk denetiminde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden degeçerlidir.

61. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 15., 35., 40., 118. ve 119. maddelerine aykırı değildir.İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralla ilgili olarakAnayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8., 9., 17., 20., 36., 70., 125., 128., 129. ve130. maddeleri çerçevesinde ileri sürülen aykırılık iddiaları Anayasa’nın 15.,35., 40., 118. ve 119. maddeleri kapsamında ele alındığından anılan hükümleryönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 23., 38., 48., 49., mülga 91. vemülga 121. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

h. Kanun’un 1. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının ÜçüncüCümlesi

62. 6216 sayılı Kanun’un43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40., 118. ve 119.maddeleri yönünden de incelenmiştir.

63. Kural, Kanun’a ekli (1) sayılı listeile kamu görevinden çıkarılan kişilerin özel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanı olamayacaklarını hükmebağlamaktadır.

64. Dava konusu kural ile 7086 sayılı Kanun’un 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının üçüncücümlesi aynı içeriğe sahip olup AnayasaMahkemesinin 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81, K.2021/45 sayılı kararıyla sözkonusu cümlenin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddinehükmedilmiştir.

65. Anılan kararda, 7086 sayılı Kanun’a ekli (1) sayılı listeyle kamu görevindençıkarılan kişilerin özel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanıolamayacaklarını öngören tedbire ilişkin olarak her bir birey yönünden tedbirinhukuka uygunluğunun denetlenmesi için Komisyon ve idare mahkemesine başvuruimkânı getirilmek suretiyle etkili idari ve yargısal güvencelerin sağlandığı,ayrıca kişilerin özel güvenlik alanında gösterdiği faaliyetlerin kamu güvenliğiile doğrudan bir ilgisinin bulunduğu dikkate alındığında demokratik anayasaldüzenin ve kamu güvenliğinin korunması amacı bakımından söz konusu kişilerinözel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanı olamayacaklarınıöngören tedbirin çalışma hak ve hürriyetine durumun gerektirdiği ölçüyüaşacak şekilde bir sınırlama getirmediği sonucuna varılmıştır (bkz.§§ 252-254).

66. Dava konusu kural açısından söz konusu karardanayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7086 sayılı Kanun’un 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının üçüncücümlesinin Anayasa’ya uygunluk denetiminde belirtilen gerekçeler bukural yönünden de geçerlidir.

67. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 15., 40., 48.,49., 118. ve 119. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralla ilgili olarakAnayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8., 9., 17., 20., 36. ve 125. maddeleriçerçevesinde ileri sürülen aykırılık iddiaları Anayasa’nın 15., 40., 48., 49.,118. ve 119. maddeleri kapsamında ele alındığından anılan hükümler yönündenayrıca inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 23., 35., 38., 70., mülga 91., mülga121., 128., 129. ve 130. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

ı. Kanun’un 1. Maddesinin (2) Numaralı FıkrasınınDördüncü ve Beşinci Cümleleri

68. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesiuyarınca kurallar ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40. maddesi yönünden deincelenmiştir.

69. Kurallar, Kanun’a ekli (1) sayılı liste ile kamugörevinden çıkarılan kişiler hakkında görev yaptıkları bakanlıklar vekurumlarınca ilgili pasaport birimine derhâl bildirimde bulunulacağını, bubildirim üzerine bu kişilerin pasaportlarının iptal edileceğini hükmebağlamaktadır.

70. Dava konusu kurallar ile 7086 sayılı Kanun’un 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının dördüncü vebeşinci cümleleri aynı içeriğe sahiptir. AnayasaMahkemesinin 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81, K.2021/45 sayılı kararıyla sözkonusu cümlelerin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline hükmedilmiştir.

71. Söz konusu kararda, kişilerinyurt dışına çıkma hürriyetine olağan dönem için Anayasa’da öngörülengüvencelerin ötesinde bir sınırlama getiren kuralların olağanüstü dönemlerdetemel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması ve sınırlanmasınıdüzenleyen Anayasa’nın 15. maddesi kapsamında incelenmesi gerektiği tespitiyapılmış (bkz. §§ 256-267); OHAL koşullarında Kanun’a ekli listelerlekamu görevinden çıkarılarak pasaportları iptaledilen kişilerin söz konusu tedbire karşı başvurabilecekleri etkili bir denetimmekanizması öngörülmediğinden seyahathürriyetine olağanüstü dönemde durumun gerektirdiği ölçüyü aşan bir sınırlama getirildiği sonucunavarılmıştır (bkz. §§ 269-276).

72. Dava konusu kurallar açısından söz konusu karardanayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7086 sayılı Kanun’un 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının dördüncü vebeşinci cümlelerinin Anayasa’ya uygunluk denetiminde belirtilengerekçeler bu kurallar yönünden de geçerlidir.

73. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa’nın 15., 23.ve 40. maddelerine aykırıdır. İptalleri gerekir.

Kurallar Anayasa’nın 15., 23. ve 40.maddelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden ayrıca Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8., 9., 17., 20., 35., 36., 38., 48.,49., 70., mülga 91., mülga 121., 125., 128., 129. ve 130. maddeleri yönünden incelenmemiştir.

i. Kanun’un 1. Maddesinin (3) Numaralı Fıkrası

74. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesiuyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40., 118. ve 119. maddeleriyönünden de incelenmiştir.

75. Kural, Kanun’a ekli (1) sayılı liste ile kamu görevindençıkarılan kişilerin varsa uhdelerindetaşımış oldukları büyükelçi, vali gibi unvanları ve müsteşar, kaymakam vebenzeri meslek adlarını ve sıfatlarını kullanamayacaklarını, bu unvan, sıfat vemeslek adlarına bağlı olarak sağlanan haklardan yararlanamayacaklarını hükmebağlamaktadır.

76. Dava konusu kural ile 7086 sayılı Kanun’un 1.maddesinin (3) numaralı fıkrası aynı içeriğe sahiptir. Anayasa Mahkemesinin 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81, K.2021/45 sayılıkararıyla söz konusu fıkranın Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebininreddine hükmedilmiştir.

77. Anılan kararda, 7086 sayılı Kanun’un 1. maddesinin (2)numaralı fıkrasının birinci cümlesinin “Birinci fıkra gereğince kamugörevinden çıkarılan kişilerin, mahkumiyet kararı aranmaksızın rütbe … alınır.”bölümüne ilişkin açıklanan gerekçelerin uygun olduğu ölçüde belirtilen kuralyönünden de geçerli olduğu ifade edilmiştir (bkz. § 281).

78. Dava konusu kural açısından söz konusu karardanayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7086 sayılı Kanun’un 1.maddesinin (3) numaralı fıkrasının Anayasa’ya uygunluk denetiminde belirtilengerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

79. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 15., 20.,40., 118. ve 119. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralla ilgili olarakAnayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8., 9., 17., 35., 36., 70., 125., 128., 129. ve130. maddeleri çerçevesinde ileri sürülen aykırılık iddiaları, Anayasa’nın 15.,20., 40., 118. ve 119. maddeleri kapsamında ele alındığından anılan hükümleryönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 23., 38., 48., 49., mülga 91. vemülga 121. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

B. Kanun’un 3. Maddesi ile Ekli (3) Sayılı Listenin İncelenmesi

1. Anlam ve Kapsam

80. Kanun’undava konusu 3. maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinden (TSK) emekliye sevkedilenler ile kendi isteğiyle emekli olanlar, istifa edenler veya başka birsebeple ayrılanlardan, terör örgütlerineveya MGK’ca devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna kararverilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahutbunlarla irtibatı olduğu değerlendirilenlerhakkında uygulanacak tedbirler düzenlenmiş; dava konusu ek (3) sayılı listedede haklarında tedbir uygulanan kişilerin isim ve soy isimlerine yerverilmiştir.

81. Anılan maddenin birinci cümlesinde madde kapsamında nitelikleri belirtilenTSK mensuplarından terör örgütlerine veyaMGK’ca devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilenyapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarlairtibatı olduğu değerlendirilen ve Kanun’a ekli(3) sayılı listede yer alan kişilerin rütbelerinin alınacağı ve emeklikimliklerinin iptal edileceği öngörülmüştür.

82. Maddeninikinci ve üçüncü cümlelerinde, bu kişilerin kamu görevlerine yeniden kabuledilmeyecekleri, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemeyecekleri,uhdelerinde taşımış oldukları mesleki unvanları ve sıfatlarınıkullanamayacakları, bu unvan ve sıfatlarına bağlı olarak sağlanan haklardanyararlanamayacakları belirtilmiştir.

83. Maddenin dördüncü cümlesinde bukişilerin uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon,yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevlerininsona ermiş sayılacağı belirtilmiş; beşinci ve altıncı cümlelerinde ise silahruhsatlarının, gemi adamlığına ilişkin belgelerinin, pilot lisanslarının veilgili pasaport birimlerince pasaportlarının iptal edileceği, bu kişilerin özelgüvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanı olamayacakları hüküm altınaalınmıştır.

84. Dava konusu madde kapsamında TSK’dan farklınedenlerle ayrılan toplam 342 kişi hakkında söz konusu tedbirler uygulanmıştır.

2. İptal Taleplerinin Gerekçesi

85. Davadilekçesinde özetle; kuralların Kanun’un 1. maddesi ile ekli (1) sayılı listeyeyönelik gerekçelerle Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8., 9., 13., 15., 17.,20., 23., 35., 36., 38., 48., 49., 70., mülga 91., mülga 121., 125., 128. ve129. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Kanun’un 3. Maddesinin BirinciCümlesinde Yer Alan “…üyeliği, mensubiyeti veya…” İbaresi

86. Kanun’un 3. maddesinin davakonusu kuralın da yer aldığı birinci cümlesinde, terör örgütlerine veyadevletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı,oluşum veya gruplara üyeliği mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarlairtibatı olan Kanun’a ekli (3) sayılı listede yer alan kişilerinrütbelerinin alınacağı ve emekli kimliklerinin iptal edileceği hüküm altınaalınmıştır. Dava konusu kural cümlede yer alan “…üyeliği, mensubiyeti veya…”ibaresidir.

87. Dava konusu kural ile7086 sayılı Kanun’un 1. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesindeyer alan “…üyeliği, mensubiyeti veya…” ibaresi aynı içeriğe sahipolup daha önce de belirtildiği üzere anılan maddenin iptali talebiyle açılandavada Anayasa Mahkemesi 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81, K.2021/45 sayılıkararıyla masumiyet karinesini ihlal ettiği gerekçesiyle söz konusu ibareniniptaline karar vermiştir.

88. Dava konusu kuralaçısından söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7086sayılı Kanun’un 1. maddesinin (1) numaralıfıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…üyeliği, mensubiyeti veya…” ibaresininAnayasa’ya uygunluk denetiminde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden degeçerlidir.

89. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 15., 36. ve38. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.

Kural; Anayasa’nın 15., 36. ve 38. maddelerine aykırıgörülerek iptal edildiğinden ayrıca Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8., 9.,17., 20., 23., 35., 48., 49., 70., mülga 91., mülga 121., 125., 128. ve 129.maddeleri yönünden incelenmemiştir.

b. Kanun’un 3. Maddesinin Birinci Cümlesinin “…üyeliği, mensubiyeti veya…” İbaresiDışında Kalan Kısmı ile Kanun’a Ekli (3) Sayılı Liste

90. 6216 sayılı Kanun’un43. maddesi uyarınca kurallar ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40. ve 119.maddeleri yönünden de incelenmiştir.

91. Dava konusu kurallarda, TSK’dan çeşitli sebeplerleayrılmış olup da terör örgütlerine veya MGK’ca devletin millî güvenliğine karşıfaaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahutbunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen ve ekli (3) sayılı listede yer alankişilerin rütbelerinin alınacağı ve emekli kimliklerinin iptal edileceği hükmebağlanmıştır.

92. Dava konusu kurallar ile 7086 sayılıKanun’un 3. maddesinin birinci cümlesi iledördüncü cümlesinde yer alan “…emeklipolis kimlikleri, …” ibaresi ve Kanun’a ekli (4) sayılı liste aynıiçeriğe sahiptir. Anayasa Mahkemesinin 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81,K.2021/45 sayılı kararıyla söz konusu kuralların Anayasa’ya aykırıolmadıklarına ve iptal taleplerinin reddine hükmedilmiştir.

93. Anılan kararda, darbegirişimiyle devletin demokratik düzenine açık ve yakın bir tehlike oluşturanFetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) ile mücadeleetmek amacıyla olağanüstü hâl koşullarında olağan usullerin ötesinde biruygulamayla liste usulüne göre emekli emniyet teşkilatı personelininrütbelerinin alınması ve emekli polis kimliğinin iptalini öngören kurallarınolağanüstü hâle neden olan şartlar ve özellikle bireyselleştirmeyi sağlamayaelverişli idari ve yargısal başvuru imkânları dikkate alındığında millîgüvenliğin ve demokratik anayasal düzenin korunması amacı bakımından kişilerin özelhayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına durumun gerektirdiğiölçüyü aşacak şekilde bir sınırlamagetirdiğinin söylenemeyeceği belirtilmiştir ( bkz. §§ 299-314).

94. Dava konusu kurallar açısından söz konusu karardanayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7086 sayılı Kanun’un 3. maddesinin birinci cümlesi ile dördüncücümlesinde yer alan “…emekli polis kimlikleri, …” ibaresi ve Kanun’aekli (4) sayılı listenin Anayasa’yauygunluk denetiminde belirtilen gerekçeler uygun olduğu ölçüde bu kurallaryönünden de geçerlidir.

95. Açıklanan nedenlerle kurallar,Anayasa’nın 15., 20., 40. ve 119. maddelerine aykırı değildir. İptaltaleplerinin reddi gerekir.

Kurallarla ilgili olarak Anayasa’nınBaşlangıç kısmı ile 8., 9., 17., 35., 36., 125., 128. ve 129. maddeleriçerçevesinde ileri sürülen aykırılık iddiaları Anayasa’nın 15., 20., 40. ve119. maddeleri kapsamında ele alındığından anılan hükümler yönünden ayrıcainceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralların Anayasa’nın 23., 38., 48.,49., 70., mülga 91. ve mülga 121. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

c. Kanun’un 3. Maddesinin İkinci Cümlesi

96. 6216 sayılı Kanun’un43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40. ve 119. maddeleriyönünden de incelenmiştir.

97. Kural, rütbelerialınan ve emekli kimlikleri iptal edilen Kanun’a ekli (3) sayılı listede yeralan TSK personelinin kamu görevine yeniden kabul edilmeyeceklerini, doğrudanya da dolaylı olarak görevlendirilemeyeceklerini hükme bağlamaktadır.

98. Dava konusu kuralla7086 sayılı Kanun’un 3. maddesinin ikinci cümlesinin “Bu kişiler görevyaptıkları teşkilata ve kamu görevlerine yeniden kabul edilmezler, doğrudanveya dolaylı görevlendirilemezler; …” bölümü aynı içeriğe sahiptir. AnayasaMahkemesinin 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81, K.2021/45 sayılı kararıyla sözkonusu kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddinehükmedilmiştir.

99. Anılan kararda, 7086sayılı Kanun’un 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin “…vebu kişiler görev yaptıkları teşkilata yeniden kabul edilmezler; bir daha kamuhizmetinde istihdam edilemezler, doğrudan veya dolaylı olarakgörevlendirilemezler;…” bölümüne ilişkin gerekçelerin uygun olduğu ölçüdedava konusu kural yönünden de geçerli olduğu ifade edilmiştir (bkz. § 318).

100. Dava konusu kuralaçısından söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından7086 sayılı Kanun’un 3. maddesinin ikinci cümlesinin “Bu kişiler görevyaptıkları teşkilata ve kamu görevlerine yeniden kabul edilmezler, doğrudanveya dolaylı görevlendirilemezler; …” bölümünün Anayasa’ya uygunlukdenetiminde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

101. Açıklanan nedenlerlekural, Anayasa’nın 15., 40., 70. ve 119. maddelerine aykırı değildir. İptaltalebinin reddi gerekir.

Kuralla ilgili olarak Anayasa’nınBaşlangıç kısmı ile 8., 9., 17., 20., 36., 125. ve 128. maddeleri çerçevesindeileri sürülen aykırılık iddiaları Anayasa’nın 15., 40., 70. ve 119. maddelerikapsamında ele alındığından anılan hükümler yönünden ayrıca incelemeyapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 23., 35., 38., 48.,49., mülga 91., mülga 121. ve 129. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

ç. Kanun’un 3. MaddesininÜçüncü Cümlesi

102. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisinedeniyle Anayasa’nın 40. ve 119. maddeleri yönünden de incelenmiştir.

103. Kural, rütbeleri alınan ve emekli kimlikleri iptaledilen Kanun’a ekli (3) sayılı listede yer alan TSK personelinin uhdelerindetaşımış oldukları mesleki unvan ve sıfatlarını kullanamayacaklarını, bu unvanve sıfatlarına bağlı olarak sağlanan haklardan yararlanamayacaklarını hükmebağlamaktadır.

104. Dava konusu kuralla 7086 sayılıKanun’un 3. maddesinin ikinci cümlesinin “…ayrıca bunlar uhdelerinde taşımışoldukları mesleki unvanları ve sıfatlarını kullanamazlar ve bu unvan vesıfatlarına bağlı olarak sağlanan haklardan yararlanamazlar.” bölümü aynıiçeriğe sahiptir. Anayasa Mahkemesinin 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81,K.2021/45 sayılı kararıyla söz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığına veiptal talebinin reddine hükmedilmiştir.

105. Anılan kararda, 7086sayılı Kanun’un 1. maddesinin (3) numaralı fıkrasına ilişkin gerekçelerin uygunolduğu ölçüde dava konusu kural yönünden de geçerli olduğu ifade edilmiştir(bkz. § 322).

106. Dava konusu kuralaçısından söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından7086 sayılı Kanun’un 3. maddesinin ikinci cümlesinin “…ayrıca bunlaruhdelerinde taşımış oldukları mesleki unvanları ve sıfatlarını kullanamazlar vebu unvan ve sıfatlarına bağlı olarak sağlanan haklardan yararlanamazlar.” bölümününAnayasa’ya uygunluk denetiminde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden degeçerlidir.

107. Açıklanan nedenlerlekural, Anayasa’nın 15., 20., 40. ve 119. maddelerine aykırı değildir. İptaltalebinin reddi gerekir.

Kuralla ilgili olarak Anayasa’nınBaşlangıç kısmı ile 8., 9., 17., 35., 36., 125., 128. ve 129. maddeleriçerçevesinde ileri sürülen aykırılık iddiaları Anayasa’nın 15., 20., 40. ve119. maddeleri kapsamında ele alındığından anılan hükümler yönünden ayrıcainceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 23., 38., 48., 49.,70., mülga 91. ve mülga 121. maddeleriyle bir ilgisi görülmemiştir.

d. Kanun’un 3. Maddesinin Dördüncü Cümlesi

108. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisinedeniyle Anayasa’nın 40. ve 119. maddeleri yönünden de incelenmiştir.

109. Kural, rütbeleri alınan ve emekli kimlikleri iptal edilenKanun’a ekli (3) sayılı listede yer alan TSK personelinin uhdelerinde bulunanher türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu,tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevlerin sona ermiş sayılacağını hükmebağlamaktadır.

110. Dava konusu kuralla 7086 sayılıKanun’un 3. maddesinin üçüncü cümlesi aynı içeriğe sahiptir. AnayasaMahkemesinin 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81, K.2021/45 sayılı kararıyla sözkonusu cümlenin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddinehükmedilmiştir.

111. Anılankararda, 7086 sayılı Kanun’un 1. maddesinin(2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin “…bunların uhdelerinde bulunanher türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu,tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de sona ermiş sayılır.” bölümüneilişkin gerekçelerin uygun olduğu ölçüde dava konusu kural yönünden de geçerliolduğu ifade edilmiştir (bkz. § 326).

112. Dava konusu kural açısından sözkonusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7086 sayılıKanun’un 3. maddesinin üçüncü cümlesinin Anayasa’yauygunluk denetiminde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

113. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 15., 20., 40. ve 119. maddelerine aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralla ilgili olarak Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8.,9., 17., 35., 36., 70., 125., 128. ve 129. maddeleri çerçevesinde ileri sürülenaykırılık iddiaları Anayasa’nın 15., 20., 40. ve 119. maddeleri kapsamında elealındığından anılan hükümler yönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerekgörülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 23., 38., 48., 49., mülga 91. vemülga 121. maddeleriyle bir ilgisi görülmemiştir.

e. Kanun’un 3. Maddesinin Beşinci Cümlesinde Yer Alan “Bunlarınsilah ruhsatları,…” İbaresi

114. 6216 sayılı Kanun’un43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40. ve 119. maddeleriyönünden de incelenmiştir.

115. Kural, rütbelerialınan ve emekli kimlikleri iptal edilen Kanun’a ekli (3) sayılı listede yeralan TSK personelinin hangi sebeple edinildiğine bakılmaksızın silahruhsatlarının iptal edilmesini hükme bağlamaktadır.

116. Dava konusu kuralla7086 sayılı Kanun’un 3. maddesinin dördüncü cümlesinde yer alan “Bunlarınsilah ruhsatları,…” ibaresi aynı içeriğe sahiptir. Anayasa Mahkemesinin 24/6/2021tarihli ve E.2018/81, K.2021/45 sayılı kararıyla söz konusu kuralın Anayasa’yaaykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine hükmedilmiştir.

117. Anılankararda, 7086 sayılı Kanun’un 1. maddesinin(2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “Bunların silahruhsatları…” ibaresine ilişkin gerekçelerin uygun olduğu ölçüde dava konusukural yönünden de geçerli olduğu ifade edilmiştir (bkz. § 330).

118. Dava konusu kural açısından sözkonusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7086 sayılıKanun’un 3. maddesinin dördüncü cümlesinde yer alan “Bunların silahruhsatları,…” ibaresinin Anayasa’yauygunluk denetiminde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

119. Açıklanan nedenlerle kural,Anayasa’nın 15., 35., 40. ve 119. maddelerine aykırı değildir. İptal talebininreddi gerekir.

Kuralla ilgili olarak Anayasa’nınBaşlangıç kısmı ile 8., 9., 17., 36., 125., 128. ve 129. maddeleri çerçevesindeileri sürülen aykırılık iddiaları Anayasa’nın 15., 35., 40. ve 119. maddelerikapsamında ele alındığından anılan hükümler yönünden ayrıca incelemeyapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 20., 23., 38., 48.,49., 70., mülga 91. ve mülga 121. maddeleriyle bir ilgisi görülmemiştir.

f. Kanun’un 3. Maddesinin Beşinci Cümlesinin “…gemiadamlığına ilişkin belgeleri,…” Bölümü

120. 6216 sayılı Kanun’un43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40. ve 119. maddeleriyönünden de incelenmiştir.

121. Kural, rütbelerialınan ve emekli kimlikleri iptal edilen Kanun’a ekli (3) sayılı listede yeralan TSK personelinin gemi adamlığına ilişkin belgelerinin iptal edileceğinihükme bağlamaktadır.

122. Dava konusu kuralla 7086 sayılıKanun’un 3. maddesinin dördüncü cümlesinde yer alan “…gemi adamlığınailişkin belgeleri,…” ibaresi aynı içeriğe sahiptir. Anayasa Mahkemesinin 24/6/2021tarihli ve E.2018/81, K.2021/45 sayılı kararıyla söz konusu ibarenin Anayasa’yaaykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine hükmedilmiştir.

123. Anılan kararda, 7086 sayılı Kanun’un 1. maddesinin(2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “…gemiadamlığına ilişkin belgeleri…” ibaresine ilişkin gerekçelerin uygun olduğu ölçüdedava konusu kural yönünden de geçerli olduğu ifade edilmiştir (bkz. § 334).

124. Dava konusu kural açısından sözkonusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7086 sayılıKanun’un 3. maddesinin dördüncü cümlesinde yer alan “…gemi adamlığınailişkin belgeleri,…” ibaresinin Anayasa’yauygunluk denetiminde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

125. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 15., 40., 48., 49. ve 119. maddelerineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralla ilgili olarak Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8.,9., 17., 20., 23., 35., 36. ve 125. maddeleri çerçevesinde ileri sürülenaykırılık iddiaları Anayasa’nın 15., 40., 48., 49. ve 119. maddeleri kapsamındaele alındığından anılan hükümler yönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerekgörülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 38., 70., mülga 91. ve mülga 121., 128.ve 129. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

g. Kanun’un 3. Maddesinin BeşinciCümlesinin “…pilot lisansları…iptal edilir.” Bölümü

126. 6216 sayılı Kanun’un43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40. ve 119. maddeleriyönünden de incelenmiştir.

127. Kural, rütbelerialınan ve emekli kimlikleri iptal edilen Kanun’a ekli (3) sayılı listede yeralan TSK personelinin pilot lisanslarının iptal edileceğini hükmebağlamaktadır.

128. Dava konusu kuralla 7086 sayılıKanun’un 3. maddesinin dördüncü cümlesinde yer alan “…pilot lisansları…”ibaresi aynı içeriğe sahiptir. Anayasa Mahkemesinin 24/6/2021 tarihli veE.2018/81, K.2021/45 sayılı kararıyla söz konusu ibarenin Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin reddine hükmedilmiştir.

129. Anılan kararda, 7086 sayılı Kanun’un 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “…pilotlisansları…” ibaresine ilişkin gerekçelerin uygun olduğu ölçüde belirtilen kuralyönünden de geçerli olduğu ifade edilmiştir (bkz. § 338).

130. Dava konusu kural açısından sözkonusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7086 sayılıKanun’un 3. maddesinin dördüncü cümlesinde yer alan “…pilot lisansları…”ibaresinin Anayasa’ya uygunluk denetimindebelirtilen gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

131. Açıklanan nedenlerle kural,Anayasa’nın 15., 40., 48., 49. ve 119. maddelerine aykırı değildir. İptaltalebinin reddi gerekir.

Kuralla ilgili olarak Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8.,9., 17., 20., 23., 35., 36. ve 125. maddeleri çerçevesinde ileri sürülenaykırılık iddiaları Anayasa’nın 15., 40., 48., 49. ve 119. maddeleri kapsamındaele alındığından anılan hükümler yönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerekgörülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 38., 70., mülga 91. ve mülga 121.,128. ve 129. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

ğ. Kanun’un 3. Maddesinin BeşinciCümlesinde Yer Alan “…veilgili pasaport birimlerince pasaportları …” İbaresi

132. 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural,ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40. maddesi yönünden de incelenmiştir.

133. Kural, rütbeleri alınan ve emekli kimlikleri iptaledilen Kanun’a ekli (3) sayılı listede yer alan TSK personelininpasaportlarının ilgili birim tarafından iptal edileceğini hükme bağlamaktadır.

134. Dava konusu kuralla 7086 sayılı Kanun’un 3. maddesinindördüncü cümlesinde yer alan “…ve ilgili pasaport birimlerincepasaportları…” ibaresi aynı içeriğe sahip olup anılan maddenin iptalitalebiyle açılan davada Anayasa Mahkemesinin 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81,K.2021/45 sayılı kararıyla söz konusu ibarenin Anayasa’ya aykırı olduğuna veiptaline hükmedilmiştir.

135. Anılan kararda, 7086 sayılı Kanun’un 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının dördüncü ve beşinci cümlelerine ilişkingerekçelerin uygun olduğu ölçüde dava konusu ibare yönünden de geçerli olduğuifade edilmiştir (bkz. § 342).

136. Dava konusu kural açısından sözkonusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7086 sayılıKanun’un 3. maddesinin dördüncü cümlesinde yer alan “…ve ilgili pasaportbirimlerince pasaportları…” ibaresinin Anayasa’yauygunluk denetiminde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

137. Açıklanan nedenlerlekural, Anayasa’nın 15., 23. ve 40. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.

Kural Anayasa’nın 15., 23. ve 40.maddelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden ayrıca Anayasa’nın Başlangıçkısmı ile 8., 9., 17., 20., 35., 36., 38., 48., 49., 70., mülga 91., mülga121., 125., 128. ve 129. maddeleri yönünden incelenmemiştir.

h. Kanun’un 3. Maddesinin Altıncı Cümlesi

138. 6216 sayılı Kanun’un43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40. ve 119. maddeleriyönünden de incelenmiştir.

139. Kural, rütbeleri alınan ve emekli kimlikleri iptal edilenKanun’a ekli (3) sayılı listede yer alan TSK personelinin özel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı veçalışanı olamayacaklarını hükme bağlamaktadır.

140. Dava konusu kuralla7086 sayılı Kanun’un 3. maddesinin beşinci cümlesi aynı içeriğe sahiptir.Anayasa Mahkemesinin 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81, K.2021/45 sayılı kararıylasöz konusu cümlenin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddinehükmedilmiştir.

141. Anılan kararda, 7086 sayılı Kanun’un 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının üçüncü cümlesine ilişkin gerekçelerin uygunolduğu ölçüde belirtilen kural yönünden de geçerli olduğu ifade edilmiştir(bkz. § 346).

142. Dava konusu kural açısından sözkonusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7086 sayılıKanun’un 3. maddesinin beşinci cümlesinin Anayasa’yauygunluk denetiminde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

143. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 15., 40., 48., 49. ve 119. maddelerine aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralla ilgili olarak Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8.,9., 17., 20., 36. ve 125. maddeleri çerçevesinde ileri sürülen aykırılıkiddiaları Anayasa’nın 15., 40., 48., 49. ve 119. maddeleri kapsamında elealındığından anılan hükümler yönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerekgörülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 23., 35., 38., 70., mülga 91., mülga121., 128. ve 129. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

C. Kanun’un 5. Maddesinin (1) Numaralı Fıkrası ile Ekli(5) Sayılı Listenin İncelenmesi

1. Anlam ve Kapsam

144. 7089 sayılı Kanun’un dava konusu 5. maddesinin birinci cümlesinde 8/4/1929 tarihli ve 1416 sayılı EcnebiMemleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun’a tabi öğrencilerden, terörörgütlerine veya MGK’ca devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğunakarar verilen yapı, oluşum veya gruplara aidiyeti, iltisakı veya bunlarlairtibatı olan ekli (5) sayılı listede yer alan kişilerin öğrencilikleilişiklerinin kesildiği hükme bağlanmıştır.

145. Kuralda öngörülen öğrencilikle ilişiğin kesilmesi tedbirikişilerin yurt dışında devam eden eğitiminin sonlandırılmasına yol açmamakta;sadece yurt dışına eğitim amacıyla gönderilenkişilerin 1416 sayılı Kanun uyarınca sahip olduğu statüyü sonaerdirmekte ve devlet bursu ile yurt dışındatahsil görme imkânını ortadan kaldırmaktadır.

146. Dava konusu maddenin ikinci cümlesinde öğrencilikleilişiği kesilenler hakkında 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Olağanüstü HalKapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin DeğiştirilerekKabul Edilmesine Dair Kanun’un 4. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları hükümlerininuygulanacağı belirtilmiştir. Anılan fıkralarda; terör örgütlerine veya devletinmillî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum ya dagruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğudeğerlendirilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılanlar hakkında uygulanacakilave tedbirler düzenlenmiştir.

147. Dava konusu maddenin üçüncü cümlesinde iseöğrencilikle ilişiği kesilenlerin bu kapsamda gördükleri eğitimlere ilişkinolarak denklik işlemlerinin yapılmayacağı ve bunların söz konusu eğitimlerikapsamındaki akademik unvan ve derecelerine bağlı haklardan yararlanamayacağıdüzenlemesine yer verilmiştir.

2. İptal Talebinin Gerekçesi

148. Dava dilekçesinde özetle;

- Öğrencilikle ilişiğin kesilmesi tedbirinin süre yönünden herhangi bir belirleme içermediği,etkilerinin OHAL’den sonra da devam ettiği, kapsamının geniş tutulduğu OHAL’in gereklerini aşan nitelikte bir düzenleme olduğu,

- Tedbirlerinuygulanmasına dayanak gösterilen aidiyet, iltisak ve irtibatkavramlarının belirsiz ve öngörülemez nitelikte olduğu, bu tespitin hangi kriterlere göre ve nasıl yapıldığıhususlarının belirli olmadığı,

- Kuralın genel, soyut ve sürekli nitelikte değil sadeceekli (5) sayılı listede adı bulunan kişileri etkileyen bireysel nitelikte birişlem olduğu, bu nedenle kuvvetler ayrılığı ilkesine aykırı olduğu gibi yürütmeve yargı fonksiyonlarının gasbı anlamına da geldiği,

- Kuralla OHAL’lerde dokunulamayacak haklar kapsamındaolan suç ve cezaların kanunla konulması ilkesinin, ceza normlarının geçmişeyürümezliği ilkesinin ve masumiyet karinesinin ihlal edildiği, öğrencilikstatüsüne son verilen ve diğer yaptırımlara tabi tutulan kişilerin yargı yolunabaşvurma imkânı bulunmadığından mahkemeye erişim hakkının elinden alındığı,

- Kişinin resmî devlet burslu öğrenci statüsünün ortadankaldırılması sebebiyle eğitimini tamamlayamamasının ve almış olduğu eğitimeilişkin denklik işlemlerinin yapılmamasının,akademik unvan ve derecesine bağlı haklardan yararlandırılmamasının eğitim hakkını ihlal ettiği,

- İlişiği kesilenlerin isimlerinin ve bazı kimlikbilgilerinin Resmî Gazete’de yayımlanmasınınmaddi ve manevi varlığı koruma ve geliştirmehakkı ile özel hayatın gizliliği ilkesine aykırı olduğu, burslarının kesilmesi,bazı ruhsat ve lisanslarının iptal edilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlaledildiği, bu kişilerin özel güvenlik şirketlerinde çalışamayacakları, buşirketlerin kurucu ve ortağı olamayacakları hükmüne yer verildiğinden çalışmave teşebbüs hürriyetinin, ayrıca kamu hizmetinde çalışmaları yasaklandığındankamu hizmetine girme hakkının ortadan kaldırıldığı,

belirtilerek kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8.,9., 13., 15., 17., 20., 36., 38., 42., 48., 49., 70., mülga 91., mülga 121. ve125. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Fıkranın Birinci Cümlesi ile Kanun’a Ekli (5) SayılıListe

149. 6216 sayılıKanun’un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40. maddesiyönünden de incelenmiştir.

150. Kuralda, 1416 sayılı Kanun’a tabi öğrencilerden terör örgütlerine veya MGK’ca devletin millî güvenliğinekarşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara aidiyeti,iltisakı veya bunlarla irtibatı olan ekli(5) sayılı listede yer alanların öğrencilikle ilişiklerinin kesildiği hükmebağlanmıştır.

151. Davakonusu kural ile 6/2/2018 tarihli ve 7081sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında KanunHükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 4. maddesinin birincicümlesi benzer mahiyettedir. AnayasaMahkemesinin 26/10/2022 tarihli ve E.2018/76, K.2022/125 sayılı kararıyla sözkonusu cümlenin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddinehükmedilmiştir.

152. Anılankararda, kuralla eğitim ve öğretimhakkına sınırlama getirildiği, anılan hakkın OHAL yönetiminin benimsendiğidönemlerde Anayasa’nın 15. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan dokunulması yasaklanmışçekirdek haklar arasında bulunmadığı ve milletlerarası hukuktan kaynaklanandiğer herhangi bir güvence (olağanüstü dönemlerde korunmaya devam edengüvenceler) kapsamında da olmadığı belirtilmiştir(bkz. §§ 18-27).

153. Tedbirin her bir birey yönünden hukuka uygunluğunundenetlenmesinin yani bireyselleştirmenin sağlanması için Komisyon ve idaremahkemesine başvuru imkânı getirilmek suretiyle etkili idari ve yargısalgüvencelerin sağlandığı, söz konusu güvencelerin OHAL’e sebebiyet veren tehdit veyatehlikenin bertaraf edilmesine yönelik kuralın bu amaç dışında keyfî birşekilde uygulanmasını engelleyecek nitelikte olduğu, bu durumda kişilerin eğitim hakkına durumungerektirdiği ölçüyü aşacak şekilde bir sınırlama getirilmediği sonucunavarılmıştır (anılan kararda bkz. §§ 28-51).

154. Dava konusu kural açısından söz konusu karardanayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7081 sayılı Kanun’un 4.maddesinin birinci cümlesinin Anayasa’ya uygunluk denetiminde belirtilengerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

155. Açıklanan nedenlerle kural,Anayasa’nın 15., 40. ve 42. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddigerekir.

Kuralla ilgili olarak Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8.,9., 13., 17., 20., 36., 48., 49., 70. ve 125. maddeleri çerçevesinde ilerisürülen aykırılık iddiaları, Anayasa’nın 15.,40. ve 42. maddeleri kapsamında ele alındığından anılan hükümleryönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralda öğrencilikle ilişiğin kesilmesi tedbirinindemokratik anayasal düzenin sağlıklı bir şekilde sürdürülmesi amacıylauygulandığı anlaşılmaktadır. Bu açıdan bakıldığında söz konusu tedbircezalandırma amacına matuf olmadığı gibi bunun için uygulanan usulün de cezausul hukuku alanındaki yargısal uygulamalarla herhangi bir benzerliğibulunmamaktadır.

Bu açıdan kuralda öngörülen tedbirin cezai niteliğiolmamasının bir sonucu olarak anılan tedbire ceza hukukunun çekirdek haklarınınuygulanmasını gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Bu nedenle kuralınAnayasa’nın 38. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.

Kuralın ayrıca Anayasa’nın mülga 91. ve mülga 121.maddeleriyle de ilgisi görülmemiştir.

b. Maddenin İkinci Cümlesi

156. 6216sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 35.,40., 118. ve 119. maddeleri yönünden de incelenmiştir.

157. Dava konusu kuralda, 1416 sayılı Kanun’a tabiöğrencilerden terör örgütlerine veya MGK’ca devletin millî güvenliğine karşıfaaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara aidiyeti,iltisakı veya bunlarla irtibatı olan ekli (5) sayılı listede yer alan veöğrencilikle ilişikleri kesilenler hakkında 6749 sayılı Kanun’un 4. maddesininikinci ve üçüncü fıkralarının uygulanması öngörülmüştür.

158. Kuralın atıfta bulunduğu 6749 sayılı Kanun’un 4. maddesinin(2) numaralı fıkrasında, maddenin (1) numaralı fıkrası uyarınca görevine sonverilenlerin bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemeyeceği, doğrudan veyadolaylı olarak görevlendirilemeyeceği, görevinden çıkarılanların uhdelerindebulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetimkurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevlerinin de sona ermiş sayılacağı,bu fıkrada sayılan görevleri yürütmekle birlikte kamu görevlisi sıfatınıtaşımayanlar hakkında da bu fıkra hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş; (3)numaralı fıkrasında da bu maddeye göre görevlerine son verilenlerin silahruhsatları, gemi adamlığına ilişkin belgeleri ve pilot lisanslarının iptaledileceği ve bu kişilerin oturdukları kamu konutlarından veya vakıf lojmanlarındanon beş gün içinde tahliye edileceği, bu kişilerin özel güvenlik şirketlerininkurucusu, ortağı ve çalışanı olamayacakları hükme bağlanmıştır.

159. Dava konusu kuralla 7081 sayılıKanun’un 4. maddesinin ikinci cümlesi aynı mahiyettedir. Anayasa Mahkemesinin 26/10/2022tarihli ve E.2018/76, K.2022/125 sayılı kararıyla söz konusu cümleninAnayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine hükmedilmiştir.

160. Anılan kararda, öğrencilikleilişiği kesilenler hakkında uygulanması öngörülen tedbirler ile 7086 sayılıKanun’un 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan tedbirlerin aynıiçerikte olduğu, Anayasa Mahkemesinin 24/6/2021 tarihli ve E.2018/81, K.2021/45sayılı kararıyla söz konusu tedbirleriiçeren kuralların Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal taleplerinin reddinehükmedildiği, dava konusu kural açısından söz konusu karardan ayrılmayıgerektiren bir durum bulunmadığı, dava konusu kuralda öngörülen tedbirlerle aynıiçerikte olan tedbirleri içeren kuralların Anayasa’ya uygunlukdenetiminde belirtilen gerekçelerin bu kural yönünden de geçerli olduğubelirtilmiştir (bkz. §§ 59,60). Bubağlamda 26/10/2022 tarihli söz konusu kararda1416 sayılı Kanun kapsamındaki öğrencilik statüsü sona erdirilen kişiler içinöngörülen ilave tedbirleri düzenleyen kuralların demokratik anayasal düzenin vekamu güvenliğinin korunması amacı bakımından ilgili bulunduğu temel hak vehürriyetlere durumun gerektirdiği ölçüyü aşacak şekilde bir sınırlamagetirmediği sonucuna ulaşılmıştır (anılan kararda bkz. § 61).

161. Dava konusu kural açısından söz konusu kararlardanayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığından 7081sayılı Kanun’un 4. maddesinin ikinci cümlesinin Anayasa’ya uygunlukdenetiminde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

162. Açıklanan nedenlerlekural, Anayasa’nın 15., 20., 35., 40., 48., 49., 70., 118. ve 119. maddelerineaykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralla ilgili olarak Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8.,9., 13., 17., 36., 42., 125. maddeleri çerçevesinde ileri sürülen aykırılıkiddiaları Anayasa’nın 15., 20., 35., 40., 48.,49., 70., 118. ve 119. maddeleri kapsamında ele alındığından anılanhükümler yönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 38., mülga 91. ve mülga 121.maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

c. Maddenin Üçüncü Cümlesi

163. Dava konusu kuralda, terör örgütlerine veya MGK’cadevletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı,oluşum veya gruplara aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olan ekli (5)sayılı listede yer alan ve öğrencilikle ilişikleri kesilenlerin bu kapsamdagördükleri eğitimlere ilişkin olarak denklik işlemlerinin yapılmayacağı vebunların söz konusu eğitimleri kapsamındaki akademik unvan ve derecelerinebağlı haklardan yararlanamayacakları öngörülmüştür.

164. Dava konusu kuralla7081 sayılı Kanun’un 4. maddesinin üçüncü cümlesi aynı içeriğe sahiptir.Anayasa Mahkemesinin 26/10/2022 tarihli ve E.2018/76, K.2022/125 sayılıkararıyla söz konusu cümlenin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptalinehükmedilmiştir.

165. Anılankararda, kuralın OHAL’in ilanına neden olan tehdit ve tehlikelerin bertarafedilmesine yönelik olarak bu dönemde uygulandığından Anayasa’ya uygunlukdenetiminin Anayasa’nın 15. maddesi kapsamında yapılması gerektiği belirtilmiş,söz konusu tedbirin millî güvenlik, demokratik anayasal düzen ve kamu güvenliğininsağlanması ve korunması amacına hizmet etmediği görüldüğünden kuralda meşru biramacın bulunmadığı, kuralla öngörülen tedbirin yukarıda sayılan amaçlaraulaşma bakımından gereklilik unsurunu sağlamadığı ve durumun gerektirdiği ölçününötesinde bir sınırlama getirdiği sonucuna varılmıştır (bkz. §§ 79-85 ).

166. Davakonusu kural açısından söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren bir durumbulunmadığından 7081 sayılı Kanun’un 4.maddesinin üçüncü cümlesinin Anayasa’ya uygunluk denetiminde belirtilengerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

167. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 15., 20. ve 42. maddelerine aykırıdır. İptaligerekir.

Kural, Anayasa’nın 15., 20. ve 42. maddelerine aykırıgörülerek iptal edildiğinden ayrıca Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8., 9.,13., 17., 35., 36., 40., 48., 49., 70. ve 125. maddeleri yönündenincelenmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 38., mülga 91. ve mülga 121.maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

Ç. Kanun’un 6. Maddesi ile Ekli (7) Sayılı Listeninİncelenmesi

1. Anlam ve Kapsam

168. 7089 sayılı Kanun’un dava konusu 6. maddesinde terörörgütlerine veya MGK’ca devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğunakarar verilen yapı, oluşum veya gruplara aidiyeti, iltisakı veya bunlarlairtibatı olan ve ekli (7) sayılı listede yer alan kişilere 24/10/1983 tarihlive 2933 sayılı Madalya ve Nişanlar Kanunu kapsamında verilmiş olan madalyalarıngeri alındığı hüküm altına alınmış, dava konusu ek (7) sayılı listede de bukişilerin isim ve soy isimlerine yer verilmiştir.

169. 2933 sayılı Kanun’da devlet madalya ve nişanlarınınçeşidi, madalya ve nişanların verileceği kişiler, verilme, tescil, taşıma vegeri alınma usulleri, mirasçılara intikal şekli, zayi hâlinde yapılacakişlemler, giderlerinin karşılanması ile yasak tasarruflar ve cezai müeyyidelereilişkin esaslar düzenlenmektedir.

170. Anılan Kanun’un 2. maddesinde devlet madalyaları;devlet şeref madalyası, devlet övünç madalyası, devlet üstün hizmet madalyasıve devlet savaş madalyası olarak gösterilmiş ve bunların kim tarafından, hangihâllerde, kimlere verileceği düzenlenmiştir. Bu çerçevede söz konusu madalyalarTürkiye Cumhuriyetinin bekası, ülkenin ve milletin bölünmez bütünlüğü, toplumunhuzuru, birlik ve beraberliği için yurt içinde veya yurtdışında üstün feragat,fedakarlık, başarı ve yararlık göstererek haklı gurur kaynağı teşkil eden, ülkeve dünya çapında emsallerine nazaran üstün başarı göstererek Devletinyücelmesine ve milli menfaatlere önemli ölçüde katkısı olan kişilere; malulolan ve şehit olan kişiler ile bu kişilerin mirasçılarına; askeri alandabaşarılı sevk ve idaresi ile muharebe kazanan veya muharebenin kazanılmasınıhazırlayan ve kolaylaştıran veya düşmanla çarpışmada görev icaplarının üstündekahramanlık ve cesaret gösteren kişilere Cumhurbaşkanı kararı ile tevcih edilmektedir.

171. 2933 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre madalyalarınmiras yoluyla intikal etmesi mümkün olmakla birlikte, 7. maddesine göre devletinşahsiyetine karşı işlenen cürümlerden dolayı hüküm giyenlerin mahkeme kararıile madalya ve nişanlarının geri alınması da mümkündür. Anılan Kanun’un 11.maddesiyle ise madalyaların hak edenlerce satılması, devredilmesi, bağışlanmasıveya şeklinin değiştirilmesi yasak kılınmıştır.

2. İptal Talebinin Gerekçesi

172. Dava dilekçesinde özetle; kuralın Kanun’un 1. maddesi ile ekli (1) sayılı listeye yönelikgerekçelerle ve ayrıca disiplin yaptırımı niteliğinde bir yaptırım öngörmesisebebiyle bu yaptırımın kanunla düzenlenmesi gereken işlemlerden olduğubelirtilerek Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8., 9., 13., 15., 17., 20., 38.,mülga 91., mülga 121., 125., 128. ve 129 maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.

3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

173. 6216 sayılı Kanun’un43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40. maddesi yönündende incelenmiştir.

174. Devlet tarafındanmadalya tevcih edilmiş olmanın, kişiler ve devlet nezdinde güven oluşturmadaetkili bir araç olarak kullanılabileceği gözetildiğinde 2933 sayılıKanun kapsamında kendilerine madalya tevcih edilmiş bulunan ancak dahasonrasında terör örgütlerine veya MGK’ca devletin millî güvenliğine karşıfaaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara aidiyeti,iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kişilerin, söz konusu madalya vesilesiyle sağlamış olduklarıtoplumsal itibarın söz konusu örgüt, yapı, oluşum veya grupların menfaatleridoğrultusunda kullanılabilmesi mümkündür.

175. Bu itibarla kuralla 2933 sayılıKanun kapsamında verilmiş olan madalyaların geri alınmasını öngören tedbirinOHAL ilanına sebep olan tehdit veya tehlikelerin bertaraf edilmesi amacınayönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan kuralda öngörülen tedbir OHALdöneminde defaten uygulanmış ve bu dönemde neticesini meydana getirerektükenmiştir. Başka bir anlatımla kural OHAL dönemini aşan genel bir düzenlemeniteliği taşımamaktadır. Bu itibarla kuralın anayasallık denetimininAnayasa’nın OHAL’lerde temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması rejiminidüzenleyen 15. maddesi kapsamında yapılması gerekir.

176. Anayasa’nın“Özel hayatın gizliliği” başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasında “Herkes,özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir.Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.” hükmü yeralmaktadır.

177. Anayasa’nın 20. maddesinin gerekçesinde debelirtildiği üzere özel hayata saygı gösterilmesini isteme hakkı bir yönüyleözel hayatın gizliliğinin korunmasını, başkalarının gözleri önüneserilmemesini, bir başka ifadeyle kişinin özel hayatında yaşananların yalnızkendisi veya kendisinin bilmesini istediği kimseler tarafından bilinmesiniisteme hakkını korurken diğer yönüyle resmî makamların özel hayata müdahaleedememesi yani kişinin ferdî ve aile hayatını kendi anladığı gibi düzenleyipyaşayabilmesi hakkını güvence altına almaktadır.

178. Anayasa Mahkemesi kararlarında;özel hayata saygı gösterilmesini isteme hakkının, kişinin çevresindebulunanlarla temas kurma hakkını içerdiği, kişilerin mesleki hayatları ile özelhayatları arasında sıkı bir ilişki bulunduğu, kişinin mesleği ile ilgilitasarrufların özel hayata saygı gösterilmesini isteme hakkı kapsamındadeğerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir (Serap Tortuk, B. No:2013/9660, 21/1/2015, § 37; Bülent Polat [GK], B. No: 2013/7666,10/12/2015, § 62). Ayrıca meslek hayatı ve buna bağlı kazanımları etkileyen birdüzenlemenin sebep unsurunu özel hayata ilişkin davranışlar oluşturmamaklabirlikte bu türden bir düzenlemenin sonuçları itibarıyla kişilerin özelhayatını önemli ölçüde etkileyebileceği de kabul edilmelidir (AYM, E.2018/81,K.2021/45, 24/12/2019, § 71).

179. Kural kapsamında 2933 sayılı Kanunuyarınca kendilerine daha önce tevcih edilen madalyaları geri alınan kişilerinmadalya sahibi olma sıfatıyla elde etmiş oldukları toplum nezdindeki itibarlarısona erdirilmiştir. Özel hayata saygı hakkı, bireyin diğer insanlarla ve dışdünyayla iletişim kurma hakkını da kapsar. Bireyin sosyalleşmesinin temelaraçlarından olan iş ya da mesleki faaliyetleri ya da bunların kazanımlarının,kişinin yaşamına katacağı değer özel hayata saygı hakkı bağlamında oldukçaönemli bir yer tutar. Dolayısıyla elde edilmesinde mesleki faaliyetlerdekibaşarı ve fedakarlıkların ön planda olduğu madalya sahibi kişininmadalyalarının geri alınması işlemi ile özel hayata saygı gösterilmesini istemehakkı arasında sıkı bir bağ bulunmaktadır. Bu itibarla kuralda öngörülentedbirin Anayasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygıgösterilmesini isteme hakkıyla yakından ilgili olduğu ve bu hakka sınırlamagetirdiği kabul edilmelidir.

180. Özel hayata saygı gösterilmesiniisteme hakkı OHAL yönetiminin benimsendiğidönemlerde Anayasa’nın 15. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, dokunulmasıyasaklanmış çekirdek haklar arasında bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu hakyönünden OHAL’lerde Anayasa’daki güvencelere aykırı tedbirlerin alınmasımümkündür.

181. Anayasa’nın15. maddesi uyarınca olağanüstü dönemlerde özel hayata saygı gösterilmesiniisteme hakkının kullanılmasının kısmen veya tamamen durdurulması veya bunlariçin Anayasa’da öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilmesi mümkünolmakla birlikte bu husus, yapılacak düzenlemelerde sınırsız bir takdir yetkisitanındığı anlamına gelmemektedir. Anılan maddede OHAL’lerde durumungerektirdiği ölçüde söz konusu düzenlemelerin yapılabileceği belirtilmiştir. Bunedenle temel hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamanın Anayasa’nın 15.maddesi kapsamında durumun gerektirdiği ölçüde olduğunun kabuledilebilmesi için bunu aşan keyfî müdahalelere izin verilmemesi gerekir.

182. Devletinkişilere madalya tevcih edilmesi noktasında 2933 sayılı Kanun’da gösterilenşartların sağlanıp sağlanmadığı bakımından sahip olduğu geniş takdir yetkisininsöz konusu madalyaların geri alınmasında da geçerli olduğunun kabulü gerekir.

183. Bu itibarla millî güvenlikle bağdaşmayacak biçimdeterör örgütlerine veya devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğunakarar verilen yapı, oluşum veya gruplara aidiyeti, iltisakı olduğu belirtilenkişilerin devletten aldıkları madalyaların geri alınmasının söz konusumadalyaların veriliş gayesi dışında kullanılmasının veya etki yaratmasınınengellenmesi bakımından elverişli ve gerekli olmadığı söylenemez.

184. Anayasa’nın 15. maddesi kapsamındaölçülülük incelemesinde, madalyaları gerialınan kişilerin tedbirin uygulanması aşamasına kadarki sürece ne şekilde dâhiledildiği, bireysel durumları değerlendirilerek tedbir kapsamında olmalarınıgerektiren fiilî ve hukuki olgulardan haberdar edilip edilmedikleri, kişilerehaklarındaki iddialara karşı cevap verme ve delil sunma, sürece karşı etkiliidari ya da yargısal yollara başvuru imkânının sağlanıp sağlanmadığınıngözönüne alınması, başka bir ifadeyle kişilerinmadalyalarının geri alınması sürecinde bireyselleştirmenin ne ölçüdesağlandığının da ele alınması gerekir.

185. OHAL koşullarında darbe teşebbüsü sürecinde oluşantehlikeye karşı etkili ve acil tedbir alma ihtiyacının ortaya çıkardığı hukukive fiilî zorunluluklar nedeniyle tedbire muhatap kişiler yönünden tedbir öncesibireyselleştirme sağlanmadan kuralda öngörülen tedbirin uygulandığıgörülmüştür.

186. Bununla birlikte bazı hukuki ve fiilî zorunluklarnedeniyle de olsa bireyselleştirme sağlanmadan söz konusu tedbirinuygulanmasına izin verilmesi Anayasa’nın 15. maddesi bağlamında durumungerektirdiği ölçüde bir sınırlama olarak görülemez. Zira her durumda tedbirsürecinde keyfî uygulamaların önüne geçilebilmesi için her bir kişi nezdindetedbir işleminin sorgulandığı etkili idari veya yargısal denetim mekanizmasınıntesis edilmesi gerekir. Bu durum söz konusu keyfîliğe karşı hukukun mutlaküstünlüğünü öngören hukuk devleti ilkesinin zorunlu bir sonucu olduğu gibiAnayasa’nın 40. maddesinin de bir gereğidir.

187. Anayasa’nın 40. maddesinde Anayasa ile tanınmış hakve özgürlükleri ihlal edilen herkesin yetkili makama geciktirilmeden başvurmaimkânının sağlanmasını isteme hakkı (etkili başvuru hakkı) güvence altınaalınmaktadır.

188. Etkili başvuru hakkı anayasal bir hakkının ihlaledildiğini ileri süren herkese hakkın niteliğine uygun olarak iddialarınıinceletebileceği makul, erişilebilir, etkili, ihlalin gerçekleşmesini veyasürmesini engellemeye ya da sonuçlarını ortadan kaldırmaya elverişli idari veyargısal yollara başvuruda bulunabilme imkânının sağlanmasını teminat altınaalmaktadır (AYM, E.2018/74, K.2019/92, 24/12/2019, §§ 30, 31).

189. 2/1/2017 tarihli ve 685sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında KanunHükmünde Kararname (KHK) ile OHAL kapsamında başka bir işlem tesis edilmeksizindoğrudan KHK hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvurularıdeğerlendirmek ve karara bağlamak üzere komisyon kurulmuştur. 685 sayılı KHK,1/2/2018 tarihli ve 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme KomisyonuKurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul EdilmesineDair Kanun’la TBMM tarafından kabul edilerek kanunlaşmıştır.

190. 7075 sayılı Kanun’un Komisyonungörevlerini düzenleyen 2. maddesinin (2) numaralı fıkrasında “Olağanüstühal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnamelerle gerçek veyatüzel kişilerin hukuki statülerine ilişkin olarak doğrudan düzenlenen vebirinci fıkra kapsamına girmeyen işlemler de Komisyonun görev alanındadır.” denilmektedir. Anılan Kanun’un 11.maddesinin (1) numaralı fıkrasında da Ankara İdare Mahkemeleri arasındanbelirlenecek mahkemelerde Komisyon kararlarına karşı iptal davası açılabilmesiöngörülmüştür.

191. Kural kişilere 2933 sayılı Kanunkapsamında verilmiş olan madalyaların geri alınmasını öngörmek suretiyle hukukiyönden bu kişilerin anılan Kanun kapsamında madalya tevcih edilmiş kişistatüsünü doğrudan sona erdirmiştir. Bu itibarla kişilerin hukuki statülerineyönelik olarak getirilen söz konusu tedbirekarşı 7075 sayılı Kanun kapsamında her bir birey açısından hukukiliğinin denetlenmesiamacıyla Komisyon ve idare mahkemesine başvurma imkânı tanınmıştır.

192. Bu açıdan kuralda öngörülen tedbire karşıAnayasa’nın 40. maddesi bağlamında etkili makul, erişilebilir, ihlalingerçekleşmesini veya devam etmesini engellemeye ya da sonuçlarını ortadankaldırmaya elverişli idari ve yargısal yollara başvuru imkânının sağlandığıanlaşılmaktadır. Dolayısıyla devletin kuralkapsamında tedbir uygulanan kişilere etkili idari ve yargısal yolu sağlamayükümlülüğünü yerine getirmediği söylenemez.

193. Sonuçolarak 7089 sayılı Kanun’a ekli (7) sayılılistede yer alan kişilere 2933 sayılı Kanun hükümleri uyarınca verilmiş olanmadalyaların anılan Kanun’da düzenlenen olağan usullerin dışında biruygulamayla geri alınmasını öngören kural, OHAL’e neden olan şartlar veözellikle bireyselleştirmeyi sağlamaya elverişli idari ve yargısal başvuruimkânları dikkate alındığında millî güvenliğin ve demokratik anayasal düzeninkorunması amacı bakımından kişilerin özel hayatına saygı gösterilmesini istemehakkına durumun gerektirdiği ölçüyü aşacak şekilde bir sınırlamagetirmemektedir.

194. Açıklanan nedenlerle kural,Anayasa’nın 15., 20. ve 40. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddigerekir.

Kuralla ilgili olarak Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 8.,9., 13., 17., 125., 128. ve 129. maddeleri çerçevesinde ileri sürülen aykırılıkiddiaları Anayasa’nın 15., 20. ve 40. maddeleri kapsamında ele alındığındananılan hükümler yönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralın Anayasa’nın 38., mülga 91. ve mülga 121.maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

IV. İPTAL KARARININYÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU

195. Anayasa’nın 153.maddesinin üçüncü fıkrasında “Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veyaTürkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptalkararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gerekenhallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıcakararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı gündenbaşlayarak bir yılı geçemez.” denilmekte, 6216 sayılı Kanun’un 66.maddesinin (3) numaralı fıkrasında da bu kural tekrarlanmak suretiyle AnayasaMahkemesinin gerekli gördüğü hâllerde ResmîGazete’de yayımlandığı günden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceğitarihi bir yılı geçmemek üzere ayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir.

196. 7089 sayılı Kanun’un; 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasının dördüncü vebeşinci cümlelerinin, 3. maddesinin beşinci cümlesinde yer alan “…ve ilgilipasaport birimlerince pasaportları …” ibaresinin iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşlukkamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden Anayasa’nın 153. maddesininüçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66.maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bukurallara ilişkin iptal hükümlerinin kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasındanbaşlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

V. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ

197. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralların uygulanmasının telafisi güç veyaimkânsız zararların doğmasına sebebiyet vereceği belirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesitalep edilmiştir.

7/2/2018 tarihli ve 7089 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler AlınmasıHakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un;

A. 1. 1.maddesinin (1) numaralı fıkrasının birincicümlesinde yer alan “…üyeliği, mensubiyeti veya…” ibaresine,

2. 3. maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…üyeliği, mensubiyetiveya…” ibaresine,

3. 5. maddesinin(1) numaralı fıkrasının üçüncü cümlesine,

yönelik yürürlüğün durdurulması taleplerinin, koşullarıoluşmadığından REDDİNE,

B. 1. 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının dördüncüve beşinci cümlelerine,

2. 3. maddesinin beşincicümlesinde yer alan “…ve ilgili pasaport birimlerince pasaportları...”ibaresine,

yönelik iptal hükümlerinin yürürlüğegirmelerinin ertelenmeleri nedeniyle bu cümlelere ve ibareye ilişkin yürürlüğündurdurulması taleplerinin REDDİNE,

C. 1. 1.maddesinin;

a. (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin “…üyeliği,mensubiyeti veya…” ibaresi dışında kalan kısmı ile ikinci ve üçüncücümlelerine,

b. (2) numaralı fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine,

c. (3) numaralı fıkrasına,

2. 3. maddesinin;

a. Birincicümlesinin “…üyeliği, mensubiyeti veya…” ibaresi dışında kalan kısmına,

b. İkinci, üçüncü,dördüncü ve altıncı cümlelerine,

c. Beşincicümlesinin “…ve ilgili pasaport birimlerince pasaportları...” ibaresidışında kalan kısmına,

3. 5. maddesinin(1) numaralı fıkrasının birinci ve ikincicümlelerine,

4. 6. maddesine,

 5. Ekli (1), (3), (5) ve (7) sayılı listelerine,

yönelik iptal talepleri, 30/11/2022 tarihli, E.2018/83,K.2022/144 sayılı kararla reddedildiğinden bu maddeye, fıkraya, cümlelere,kısımlara ve listelere ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE,

30/11/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.

VI. HÜKÜM

7/2/2018 tarihli ve 7089 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler AlınmasıHakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un;

A. 1. maddesinin;

1. (1) numaralı fıkrasının;

a. Birincicümlesinin;

i. “…üyeliği,mensubiyeti veya…” ibaresinin Anayasa’yaaykırı olduğuna ve İPTALİNE,

ii. Kalan kısmınınAnayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE,

b. İkinci veüçüncü cümlelerinin Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerininREDDİNE,

2. (2) numaralı fıkrasının;

a. Birinci, ikincive üçüncü cümlelerinin Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerininREDDİNE,

b. Dördüncü vebeşinci cümlelerinin Anayasa’ya aykırı olduklarına ve İPTALLERİNE, iptal hükümlerinin, Anayasa’nın153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralıfıkrası gereğince, KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AYSONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE,

3. (3) numaralı fıkrasının Anayasa’ya aykırı olmadığına veiptal talebinin REDDİNE,

B. 3. maddesinin;

1. Birincicümlesinin;

a. “…üyeliği,mensubiyeti veya…” ibaresinin Anayasa’yaaykırı olduğuna ve İPTALİNE,

b. Kalan kısmının Anayasa’yaaykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE,

2. İkinci, üçüncü,dördüncü ve altıncı cümlelerinin Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerininREDDİNE,

3. Beşincicümlesinin;

a. “…ve ilgilipasaport birimlerince pasaportları...” ibaresinin Anayasa’ya aykırıolduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün, Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncüfıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince,KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞEGİRMESİNE,

b. Kalan kısmınınAnayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE,

C. 5. maddesinin(1) numaralı fıkrasının ;

1. Birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasa’ya aykırı olmadıklarına veiptal taleplerinin REDDİNE,

2. Üçüncücümlesinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,

Ç. 6. maddesininAnayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE,

D. Ekli (1), (3),(5) ve (7) sayılı listelerinin Anayasa’yaaykırı olmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDİNE,

30/11/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

Başkan

Zühtü ARSLAN

Başkanvekili

Hasan Tahsin GÖKCAN

Başkanvekili

Kadir ÖZKAYA

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Muammer TOPAL

Üye

M. Emin KUZ

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

Üye

Recai AKYEL

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Üye

Yıldız SEFERİNOĞLU

Üye

Selahaddin MENTEŞ

Üye

Basri BAĞCI

Üye

İrfan FİDAN

Üye

Kenan YAŞAR

Üye

Muhterem İNCE

 

Full & Egal Universal Law Academy