ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı : 2018/97
Karar Sayısı : 2018/45
Karar Tarihi: 17/5/2018
R.G.Tarih-Sayısı : Tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Yozgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesisıfatıyla)
İTİRAZIN KONUSU: 12/6/1933 tarihli ve 2308sayılı Şirketlerin Müruru Zamana Uğrayan Kupon Tahvilât ve Hisse SenediBedellerinin Hazineye İntikali Hakkında Kanun’un 1., 2., 3. ve 4. maddelerininAnayasa’nın 5., 35., 48. ve 167. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptallerine karar verilmesi talebidir.
OLAY: Davalı şirketin2000-2001 yıllarına ilişkin olarak ortaklarına ödenmesine karar verilen ancaködeme işlemi yapılmayan kâr paylarının 2308 sayılı Kanun hükümleri uyarıncaHazineye intikalinin sağlanması için Hazine tarafından açılan davada itirazkonusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleriiçin başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUNHÜKÜMLERİ
Kanun’un itiraz konusu kuralları şöyledir:
“Madde 1- Anonim ve limited şirketleriyle sermayesi eshamaayrılmış komandit şirketlerin komanditlere ait hisse senetlerinin vetahvillerinin kanuni mazeret bulunmaksızın beş senelik müruruzamana uğrıyanfaiz, temettü ve ikramiye gibi menfaatleriyle bu şirketlerin hisse senetleri vetahvillerinden bedele inkilâp etmiş olanlarının on senelik müruruzamana uğrayanbedelleri Devlete intikal eder.
Bu şirketler bahsolunan menfaat ve bedelleri müruruzamanmüddetlerinin bitmesinden itibaren üç ay içinde mahallî malsandığına vermeğemecburdurlar.
Nizamnamelerinde müruruzaman müddeti tasrih edilip de TicaretKanunu mucibince Hükümetçe tasdik edilmiş olan şirketler için tâyin olunmuşmüddetler müruruzamana esas tutulur.”
“Madde 2- Birinci madde hükmüne riayet etmiyen şirketlervermeğe mecbur oldukları parayı üç misli tazminatla birlikte ödemeğe mahkûmedilirler.”
“Madde 3- Bu kanun neşri tarihinden muteberdir.”
“Madde 4- Bu kanunun hükümlerini icraya Adliye ve MaliyeVekilleri memurdur.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (İçtüzük) hükümleriuyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, RaportörHülya ÇOŞTAN ÇETİN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusukanun hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasayaaykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde AnayasaMahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntembelirtilmiştir.
3. 6216 sayılı Kanun’un40. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, bir davaya bakmakta olan mahkemenin, budavada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümleriniAnayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda, bu fıkradasayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceğikurala bağlanmış, anılan fıkranın (a) bendinde de “İptali istenen kurallarınAnayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvurukararının aslı” Mahkemeye gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır.Anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksunveya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının, Anayasa Mahkemesitarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükmebağlanmıştır.
4. İçtüzük’ün46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuranMahkemenin gerekçeli kararında, Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülenhükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırıolduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiğiifade edilmiştir. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b)bendinde de Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvurudaeksikliklerin bulunduğu tespit edilirse itiraz yoluna ilişkin işlerde esasincelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2) numaralıfıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın, itiraz yolunabaşvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engelolmadığı belirtilmiştir.
5. Yapılan incelemede, itiraz yoluna başvuran Mahkemeninbaşvuru kararında Anayasa’nın 5., 35., 48. ve 167. maddelerine aykırı olduğubelirtilen itiraz konusu kuralların her birinin hangi nedenlerle aykırıolduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmediğianlaşılmıştır.
6. Açıklanannedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a)bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırıolduğu anlaşılan itiraz başvurusunun, 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4)numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeyegeçilmeksizin reddi gerekir.
III. HÜKÜM
12/6/1933 tarihli ve 2308 sayılı Şirketlerin Müruru Zamana UğrayanKupon Tahvilât ve Hisse Senedi Bedellerinin Hazineye İntikali Hakkında Kanun’un1., 2., 3. ve 4. maddelerinin iptallerine karar verilmesi talebiyle yapılanitiraz başvurusunun, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrasıgereğince yöntemine uygun olmadığından, esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE,17/5/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ