ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2019/26
Karar Sayısı : 2019/9
Karar Tarihi : 14/3/2019
R.G.Tarih-Sayısı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Bakırköy 2. AileMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 22/11/2001 tarihlive 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 300. maddesinin birinci fıkrasının,Anayasa’nın 2., 5., 13., 17. ve 36. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Tanımanın iptali davasında itirazkonusu kuralın Anayasa’ya aykırılığı iddiasının ciddi olduğu kanısınavaran Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 300. maddesişöyledir:
“3. Hak düşürücü süreler
Madde 300- Tanıyanın dava hakkı, iptal sebebininöğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak biryıl ve her hâlde tanımanın üzerinden beş yıl geçmekle düşer.
İlgililerin dava hakkı, davacının tanımayı ve tanıyanın çocuğunbabası olamayacağını öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâldetanımanın üzerinden beş yıl geçmekle düşer.
Çocuğun dava hakkı, ergin olmasından başlayarak bir yıl geçmekledüşer.
Yukarıdaki süreler geçtiği hâlde gecikmeyi haklı kılan sebepvarsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör CengizERTEN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Anayasayaaykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” kenar başlıklı 40. maddesinde,Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntembelirtilmiştir. Maddenin (1) numaralı fıkrasında, bir davaya bakmakta olanmahkemenin, bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak AnayasaMahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; anılan fıkranın (a) bendinde “İptaliistenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayangerekçeli başvuru kararının aslı”, Mahkemeye gönderilecek belgelerarasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekildedayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının, AnayasaMahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceğihükme bağlanmıştır.
3. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) 46. maddesinin(1) numaralı fıkrasının (a) bendinde “Anayasaya aykırılıkları ileri sürülenhükümlerin her birinin Anayasanın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırıolduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi”gerektiği ifade edilmiştir. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvurudaeksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkinişlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2)numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın, itirazyoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engelolmadığı belirtilmiştir. Bu durumda, söz konusu eksikliklerin tamamlanması veAnayasa Mahkemesine başvurulması yolunda yeni bir karar alınması suretiylebaşvurunun yapılabilmesi mümkündür.
4. Yapılan incelemede itiraz yoluna başvuran Mahkemetarafından, sadece davacı vekilinin Anayasa’ya aykırılık iddiasının ciddiolduğundan bahisle, itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırılığı yönündenbir değerlendirme yapılmaksızın Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunulduğu vesöz konusu başvuru kararında kuralın Anayasa’nın hangi maddelerine hanginedenlerle aykırı olduğunun açıklanmadığı görülmüştür. Dolayısıyla başvurukararının yukarıda anılan maddelerde belirtilen nitelikleri taşımadığıanlaşılmıştır.
5. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin(1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan itirazbaşvurusunun, aynı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğinceyöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.
III. HÜKÜM
22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 300.maddesinin birinci fıkrasının iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itirazbaşvurusunun, 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4)numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından, esas incelemeyegeçilmeksizin REDDİNE 14/3/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU