ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2019/28
Karar Sayısı : 2019/57
Karar Tarihi : 26/6/2019
R.G.Tarih-Sayısı :1/8/2019-30849
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Danıştay OnikinciDairesi
İTİRAZIN KONUSU: 27/7/1967 tarihli ve926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun 28/5/2003 tarihli ve4861 sayılı Kanun’un 2. maddesiyle değiştirilen 68. maddesinin üçüncüfıkrasında yer alan “...aranacak şartlar,…” ibaresinin Anayasa’nın 7.ve 128. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesitalebidir.
OLAY: Davacının astsubay adaylığından çıkarılmasına ilişkinidari işlem ile bu işlemin dayanağını oluşturan yönetmelik hükmünün iptalitalebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısınavaran Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 68. maddesininüçüncü fıkrası şöyledir:
“Astsubay meslek yüksek okullarına veya kendi nam ve hesabınafakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarını bitirenlerden astsubaynasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine alınacaklarda aranacakşartlar, bunların tâbi tutulacakları seçme sınavlarına ilişkin usul veesaslar ile temel askerlik eğitimiyle ilgili esaslar yönetmelikte gösterilir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ,Recep KÖMÜRCÜ, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. EminKUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf ŞevkiHAKYEMEZ ve Yıldız SEFERİNOĞLU’nun katılımlarıyla 14/3/2019 günü yapılan ilkinceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
2. Başvuru kararı ve ekleri Raportör Ergin ERGÜL tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılanAnayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A. İtirazın Gerekçesi
3. Başvuru kararında özetle; muvazzaf astsubayların, özelkanunlarına tabi olarak görev yapan ve Anayasa’da belirtilen diğer kamugörevlisi kategorisi kapsamında oldukları, bu nedenle anılan göreveatanacak personelde aranacak şartların kanunla düzenlenmesi gerektiği, öğrenimdurumu ve yaş sınırı dışında bir ölçüt getirilmeden aranılacak şartlarınyönetmelikle düzenlenmesinin kanunilik ilkesiyle bağdaşmadığıbelirtilerek kuralın Anayasa’nın 7. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.
B. Anayasa’ya AykırılıkSorunu
4. 926 sayılı Kanun’un 68. maddesinin üçüncü fıkrasında astsubaymeslek yüksekokullarına veya kendi nam ve hesabına fakülte, yüksekokul ya dameslek yüksekokullarını bitirenlerden astsubay nasbedilmek üzere temel askerlikeğitimine alınacaklarda aranacak şartların, bunların tabi tutulacakları seçmesınavlarına ilişkin usul ve esaslar ile temel askerlik eğitimiyle ilgiliesasların yönetmelikte gösterileceği hükme bağlanmış olup anılan fıkrada yeralan “…aranacak şartlar,…” ibaresi itiraz konusu kuralıoluşturmaktadır.
5. Anayasa’nın 7. maddesinde “Yasama yetkisi Türk Milleti adınaTürkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez” denilmektedir.Yasama yetkisinin Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olması ve bu yetkinindevredilememesi kuvvetler ayrılığı ilkesinin bir gereğidir. Bu hükme yer verenanılan maddenin gerekçesinde yasama yetkisinin parlamentoya ait olması hususudemokrasi rejimini benimseyen siyasi rejimlerde kaçınılmaz bir durum olaraknitelendirilmiştir.
6. Anılan madde gerekçesinden de anlaşılacağı üzere, yasamayetkisinin devredilmezliği esasen kanun koyma yetkisinin TBMM dışında başka birorganca kullanılamaması anlamına gelmektedir. Anayasa’nın anılan maddesiyleyasaklanan husus kanun yapma yetkisinin devredilmesi olup bu madde, yürütmeorganına hiçbir şekilde düzenleme yapma yetkisi verilemeyeceği anlamına gelmemektedir.
7. Anayasa’nın 128. maddesinde devletin, kamu iktisaditeşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göreyürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekligörevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği, bu kapsamagiren personelin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, hak veyükümlülüklerinin, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin kanunladüzenleneceği öngörülmüştür.
8. Kural olarak Anayasa’da kanunla düzenlenmesi öngörülenkonularda genel ifadelerle yürütme organına düzenleme yapma yetkisi verilmesi,yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesine aykırılık oluşturmaktadır. Bunedenle Anayasa’da temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması, vergi vebenzeri mali yükümlülüklerin konması gibi münhasıran kanunla düzenlenmesiöngörülen konularda kanunun temel esasları, ilkeleri ve çerçeveyi belirlemişolması gerekmektedir. Anayasa koyucunun açıkça kanunla düzenlenmesini öngördüğükonularda yasama organının temel kuralları belirledikten sonra uzmanlık veidare tekniğine ilişkin hususları yürütmeye bırakması, yasama yetkisinin devriolarak yorumlanamaz.
9. Kanun’un 2. maddesinde Kanun’un amacının subayların veastsubayların yetiştirilmelerini, sınıflandırılmalarını, görev veyükümlülüklerini, terfi ve taltifleri ile her türlü özlük haklarını düzenlenmekolduğu belirtilmiştir. Nitekim Kanun’un 67 ilâ 111. maddeleri astsubaylara özgühükümler içermektedir. Kanun’un 68. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde muvazzaf astsubay olabilmek için öğrenim ve yaş şartıile yönetmelikte öngörülen sınavlarda ve uygulanacak temel askerlik eğitimindebaşarılı olmak koşullarına yer verilmiş; üçüncü fıkrasında ise astsubay meslekyüksekokullarına veya astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik eğitiminealınacaklarda aranacak şartların, bunların tabi tutulacakları seçme sınavlarınailişkin usul ve esaslar ile temel askerlik eğitimiyle ilgili esaslarınyönetmelikle düzenlenmesi öngörülmüştür.
10. Muvazzaf astsubayların kendi özel kanunlarına tabi olarak görevyapan ve Anayasa’da ifade edilen diğer kamu görevlileri kategorisikapsamında oldukları tartışmasızdır. Ancak kuralın yer aldığı fıkra kapsamındaastsubay meslek yüksekokullarına alınacakların veya kendi nam ve hesabınafakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokullarını bitirenlerden astsubaynasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine alınacakların statülerininbelirlenmesi gerekir. Bu kişilerin astsubay nasbedilmeden önce Anayasa’nın 128.maddesi bağlamında kamu görevlisi statüsünde olmadıkları açıkolup anılan statüye astsubay olarak nasbedildikten sonra geçmektedirler.
11. Kanunda belirtilen eğitimlerini başarı ile tamamlayanlarınTürk Silahlı Kuvvetleri kadrolarına muvazzaf astsubay olarak atanacak olmaları,bunların daimî kamu hizmetleri kadrosunda yer alan ve Anayasa’nın 128. maddesibağlamında kamu görevlisi oldukları anlamına gelmemektedir.Nitekim Anayasa Mahkemesi 23/2/2006 tarihli ve E.2005/42, K.2006/27 sayılıkararında da, benzer konumda olan dış kaynaktan polis meslek eğitiminealınanlarda aranacak şartların yönetmelikle düzenlenmesi konusunda bukişilerin öğrencilik statüsünde bulunduklarına, memur veya diğer kamu görevlisisayılamayacaklarına karar vermiştir. Muvazzaf astsubay adaylarının statüsümemur veya diğer kamu görevlisi statüsünün niteliklerini haizdeğildir. Bu durumda astsubay meslek yüksekokullarına veya astsubaynasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine alınacakların kamu görevlisi olarakkabulü mümkün olmadığından bu kişilerle ilgili düzenlemelerin Anayasa’nın 128.maddesi kapsamında denetlenebilmesi mümkün bulunmamaktadır.
12. Kaldı ki düzenlemenin kamu görevlisinin atama koşullarınıbelirlediğinin kabul edilmesi durumunda dahi kuralın yer aldığı 926 sayılıKanun’un 68. maddesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde eğitimve yaş şartı ile sınav ve temel askerlik eğitiminde başarılı olmakoşullarını da içerecek şekilde muvazzaf astsubay teminineilişkin temel esasların ve çerçevenin belirlendiği, söz konusu alımda aranacakdiğer koşullar için ise idareye düzenleme yapma yetkisi verildiğigörülmektedir. Anılan yasal düzenlemeler gözetildiğinde kanunda belirtilengenel çerçeve ve esaslar doğrultusunda idare tekniğine ve uzmanlığa ilişkinhususların yönetmelikle düzenlenmesi konusunda yürütmeye yetki verilmesindeAnayasa’nın 7. ve 128. maddelerini ihlâl eden bir yön bulunmamaktadır.
13. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 7. ve 128. maddelerineaykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.
IV. HÜKÜM
27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri PersonelKanunu’nun 28/5/2003 tarihli ve 4861 sayılı Kanun’un 2. maddesiyle değiştirilen68. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “...aranacak şartlar,...”ibaresininAnayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE 26/6/2019 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU