ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2019/33
Karar Sayısı : 2019/17
Karar Tarihi : 10/4/2019
R.G.Tarih – Sayısı : Tebliğedildi
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Tavşanlı Ağır CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004 tarihli ve5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasınınAnayasa’nın 9., 138. ve 140. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptalinekarar verilmesi talebidir.
OLAY: Şüphelilerin kasten öldürmeye teşebbüs ve silahlıtehdit suçlarından cezalandırılması talebiyle açılan dava sonucunda verilenhükmün bölge adliye mahkemesi tarafından bozulması üzerine yapılan yargılamadaitiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptaliiçin başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 284. maddesişöyledir:
“Direnme yasağı
Madde 284- (1) Bölge adliye mahkemesi karar vehükümlerine karşı direnilemez; bunlara karşı herhangi bir kanun yolunagidilemez.
(2) İtiraz ve temyize ilişkin hükümler saklıdır.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükmü okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın “Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerdeileri sürülmesi” kenar başlığını taşıyan 152. maddesinin sonfıkrasında “Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği redkararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanunhükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz” denilmiştir.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un “Başvuruya engel durumlar” kenarbaşlığını taşıyan 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasında da “Mahkemeninişin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasındanitibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıylaitiraz başvurusu yapılamaz” hükmüne yer verilmiştir.
3. 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasındayer alan “Bölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşıdirenilemez;…” bölümüne yönelik iptal talebi, Anayasa Mahkemesinin26/7/2017 tarihli ve E.2017/48, K.2017/129 sayılı kararıyla Anayasa’ya aykırıolmadığı gerekçesiyle esastan reddedilmiş ve bu karar 26/9/2017 tarihli ve30192 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
4. Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek reddedilen kuralhakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için önceki kararın Resmî Gazete’deyayımlandığı 26/9/2017 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık sürehenüz dolmamıştır.
5. Bu nedenle 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin (1) numaralıfıkrasında yer alan “Bölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşıdirenilemez;…” bölümünün iptaline karar verilmesi talebiyle yapılanitiraz başvurusunun Anayasa’nın 152. maddesinin son fıkrası ve 6216 sayılıKanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince reddi gerekir.
6. Öte yandan 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinde AnayasaMahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntembelirlenmiştir. Maddenin (1) numaralı fıkrasında, bir davaya bakmaktaolan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumundabu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesinegöndereceği kurala bağlanmış; anılan fıkranın (a) bendinde de “İptaliistenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayangerekçeli başvuru kararının aslı” Mahkemeye gönderilecek belgelerarasında sayılmıştır. Anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık birşekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularınınAnayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriylereddedileceği hükme bağlanmıştır.
7. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) 46. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçelikararında Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birininAnayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı vegerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Yineİçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde de AnayasaMahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda eksikliklerin bulunduğu tespitedilirse itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurununreddine karar verileceği, (2) numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarıncaverilen kararın itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarakyeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir. Bu durumda söz konusueksikliklerin tamamlanması ve Anayasa Mahkemesine başvurulması yolunda yeni birkarar alınması suretiyle başvurunun yinelenebilmesi mümkündür.
8. Yapılan incelemede, itiraz yoluna başvuran Mahkemetarafından 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasının “…bunlarakarşı herhangi bir kanun yoluna gidilemez.” bölümünün hangi nedenlerleAnayasa’nın 9., 138. ve 140. maddelerine aykırı olduğunun ayrı ayrı vegerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmediği anlaşılmıştır.
9. Açıklanan nedenle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralıfıkrasına aykırı olduğu anlaşılan 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin (1)numaralı fıkrasının “…bunlara karşı herhangi bir kanun yolunagidilemez.” bölümüne yönelik itiraz başvurusunun 6216 sayılı Kanun’un40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esasincelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.
III. HÜKÜM
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 284.maddesinin (1) numaralı fıkrasının;
A. “Bölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşıdirenilemez;…” bölümüne yönelik itiraz başvurusunun, Anayasa’nın 152.maddesinin dördüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin(1) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE,
B. “…bunlara karşı herhangi bir kanun yoluna gidilemez.”bölümüne yönelik itiraz başvurusunun, 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4)numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından, esas incelemeyegeçilmeksizin REDDİNE,
10/4/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU