ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2019/36
Karar Sayısı:2021/15
Karar Tarihi:4/3/2021
R.G.Tarih-Sayısı:3/6/2021-31500
İPTAL DAVASINI AÇAN: TürkiyeBüyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte140 milletvekili
İPTAL DAVASININ KONUSU: 18/1/2019 tarihli ve 7163 sayılı Sinema FilmlerininDeğerlendirilmesi ve Sınıflandırılması ile Desteklenmesi Hakkında KanundaDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un;
A. 2. maddesiyle 14/7/2004 tarihli ve 5224 sayılı SinemaFilmlerinin Değerlendirilmesi ve Sınıflandırılması ile Desteklenmesi HakkındaKanun’un başlığı ile birlikte değiştirilen 6. maddesinin;
1. İkinci fıkrasının;
a. Birinci cümlesinde yer alan “…Bakanlık tarafından…” ve “…Bakanlıktemsilcisi…” ibarelerinin,
b. İkinci cümlesinin,
2. Üçüncü fıkrasının,
3. Dördüncü fıkrasının;
a. İkinci cümlesinde yer alan “…Bakanlık onayı ile…” ibaresinin,
b. Dördüncü cümlesinde yer alan “…Bakanlığın onayına…” ibaresinin,
4. Altıncı fıkrasının birinci cümlesinin,
B. 3. maddesiyle 5224 sayılı Kanun’un değiştirilen 7.maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “…Bakanlıkça…” ibaresinin,
C. 8. maddesiyle 5224 sayılı Kanun’un başlığı ile birliktedeğiştirilen 13. maddesinin;
1. Birinci fıkrasında yer alan “…mahallin mülki idare amiri…” ibaresinin,
2. Dokuzuncu fıkrasının,
Anayasa’nın 2., 6.,13., 26., 27. ve 64. maddelerine aykırılığını ileri sürerek iptallerine veyürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun’un iptali talep edilen kuralların da yer aldığı;
1. 2. maddesiyle5224 sayılı Kanun’un başlığı ile birlikte değiştirilen 6. maddesi şöyledir:
“Destekleme kurulları ve Komisyon
Madde 6- (Başlığıile Birlikte Değişik: 18/1/2019-7163/2 md.)
Proje geliştirme, ilk uzun metrajlı kurgu film yapım,uzun metrajlı sinema film yapım, ortak yapım, senaryo ve diyalog yazım,animasyon film yapım, kısa film yapım, belgesel film yapım, çekim sonrası,dağıtım ve tanıtım ile yerli film gösterim destek türlerinde yapılanbaşvuruları değerlendirmek ve desteklenecek olanları belirlemek üzere ihtisasalanlarına göre sayısı dördü geçmemek üzere destekleme kurulları oluşturulur.
Destekleme kurulları, ilgili alan meslek birlikleritarafından belirlenecek dört sektör temsilcisi ile yapımcı, yönetmen, senaryove diyalog yazarı, oyuncu, sinema salonu işletmecileri, film dağıtımcıları,yayıncı kurum veya kuruluş temsilcileri ve üniversitelerin sinema alanındaeğitim veren bölümlerinde görev yapan öğretim üyeleri arasından Bakanlıktarafından belirlenecek üç üye ve bir Bakanlık temsilcisi olmaküzere sekiz üyeden oluşur. Bakanlık temsilcisi kurulun başkanıdır.
Destekleme kurullarının meslek birlikleri tarafındanbelirlenecek üyelerinin, Bakanlığın talep tarihinden itibaren on beş gün içindebildirilmemesi halinde bu üyeler meslek birlikleri üyeleri arasından Bakanlıkçaseçilir.
Destekleme kurulları en az beş üyenin katılımı iletoplanır ve en az beş üyenin aynı yöndeki oyuyla karar alır. Desteklemekurullarının kararları Bakanlık onayı ile yürürlük kazanır. Onaylanmayankararlar yeniden değerlendirilmek üzere destekleme kurullarına iade edilir.Destekleme kurullarının son kararı Bakanlığın onayına tekrar sunulur, budurumda da onaylanmayan kararlar geçersiz sayılır.
Destekleme kurullarında görev yapan üyelere, yılda dörttoplantıdan fazla olmamak üzere her toplantı günü için (5300) göstergerakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutar üzerindenBakanlık bütçesinden toplantı ücreti ödenir. Destekleme kurulları ve Komisyonüyelerinin toplantılara ilişkin yol ve konaklama giderleri Bakanlıkçakarşılanır.
Dizi film ile yabancı film yapım destek türlerindeyapılan başvuruları değerlendirmek ve desteklenecek olanları belirlemek üzere;Bakan Yardımcısı, Sinema Genel Müdürü, Tanıtma Genel Müdürü, DışişleriBakanlığı Yurtdışı Tanıtım ve Kültürel İşler Genel Müdürü, ilgili alan meslekbirlikleri tarafından önerilen sektör temsilcileri arasından Bakanlıktarafından belirlenecek iki üye, film yapımcıları, dağıtımcıları ve yayıncıkurum veya kuruluş temsilcileri arasından Bakanlık tarafından belirlenecek ikiüye olmak üzere sekiz üyeden oluşan Dizi ve Yabancı Filmleri DesteklemeKomisyonu oluşturulur. BakanYardımcısı Komisyonun başkanıdır. Komisyon en az beş üyenin katılımı iletoplanır ve en az beş üyenin aynı yöndeki oyuyla karar alır.
Destekleme kurullarının ve Komisyonun kuruluşu, üyeleringörev süreleri ile çalışma usul ve esasları Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklebelirlenir.”
2. 3. maddesiyle5224 sayılı Kanun’un değiştirilen 7. maddesi şöyledir:
“Madde 7- (Değişik: 18/1/2019-7163/3 md.)
Ülke içinde üretilen veya ithal edilen sinemafilmlerinin, ticari dolaşıma veya gösterime sunulmasından öncedeğerlendirilmesi ve sınıflandırılması yapılır. Değerlendirme ve sınıflandırmasonucunda uygun bulunmayan filmler, ticari dolaşıma ve gösterime sunulamaz.
Değerlendirme ve sınıflandırması yapılmamış olan sinemafilmleri; festival, özel gösterim ve benzeri kültürel ve sanatsal etkinliklerdeancak 18+ yaş işareti ile gösterilir. Daha önce Bakanlıkça değerlendirmeve sınıflandırması yapılan filmler, ilgili etkinliklerde aldıkları işaret veibarelere uygun olarak gösterilir. Söz konusu etkinliklerde gösterimi yapılacakolan filmlerin taşımaları gereken işaret ve ibarelerin her türlü tanıtım vegösterim alanında kullanılması zorunludur.”
3. 8. maddesiyle5224 sayılı Kanun’un başlığı ile birlikte değiştirilen 13. maddesi şöyledir:
“İşaret ve ibarelerin kullanılmaması ve denetim
Madde 13- (Başlığı ile Birlikte Değişik: 18/1/2019-7163/8md.)
Değerlendirme ve sınıflandırma yükümlülüğüne uyulmaması,zorunlu tutulan işaret ve ibarelerin değerlendirme ve sınıflandırma sonrasındaher türlü tanıtım ve gösterim alanında ve taşıyıcı materyal üzerindekullanılmaması veya yanıltıcı şekilde kullanılması halinde mahallin mülkiidare amiri tarafından filmlerin gösterim ve dağıtımı, işaret ve ibarelerkullanılıncaya kadar durdurulur ve ilgililer hakkında bu maddede öngörülenidari para cezaları uygulanır.
Sinema filmi öncesinde gösterilen reklamların süresi enfazla on dakikadır. Fragman gösterim süresi en az üç, en fazla beş dakikadır.Kamu spotları ve sosyal sorumluluk projelerine ilişkin gösterimler belirtilensürelere dahil edilmez. Sinema filmi gösterim arası on beş dakikayı aşamaz.
Sinema salonu işletmecileri, filmin yapımcısı ve varsadağıtımcısı ile yapılacak sözleşme ile belirlenecek indirimli biletfiyatlandırmaları hariç olmak üzere sinema biletini içeren abonelik, promosyon,kampanya ve toplu satış faaliyetleri gerçekleştiremez.
Sinema salon işletmecileri, sinema filmi bileti ilebirlikte başka bir ürünün satışını aynı anda yapamaz.
Sinema salonu işletmecileri, film gösterimleri ile ilgilibilgileri Bakanlığa iletmek üzere Bakanlıkça belirlenen donanım ve yazılımıişler halde bulundurmakla yükümlüdür. Yapılan denetimlerde belirleneneksiklerin giderilmesi için sinema salonu işletmecilerine altmış gün süreverilir.
Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak;
a) Değerlendirme ve sınıflandırma yükümlülüğüne uymayan,zorunlu tutulduğu halde gerekli işaret ve ibareleri kullanmayan veya yanıltıcışekilde kullanan film yapımcısına yirmi bin Türk lirası,
b) Değerlendirme ve sınıflandırma yükümlülüğüne uyulmayanfilmlerin dağıtımını yapanlara yirmi bin Türk lirası,
c) Değerlendirme ve sınıflandırma yükümlülüğüne uyulmayanfilmlerin gösterimini yapanlar ile gerekli işaret ve ibareleri kullanmadan veyayanıltıcı şekilde kullanarak film gösterimi yapanlara elli bin Türk lirası,
d) Gösterim ve tanıtım alanlarında gerekli işaret veibareleri kullanmadan etkinlik düzenleyenlere film başına yirmi bin Türklirası,
e) Reklam, fragman ve film arası sürelerine uymadangösterim yapan sinema salonu işletmecilerine salon başına elli bin Türk lirası,
f) Üçüncü ve dördüncü fıkra hükümlerine aykırı hareketeden sinema salonu işletmecilerine işletmenin sahibi olduğu salon başına ellibin Türk lirası,
g) Beşinci fıkrada yer alan yükümlülüğü yerine getirmeyensinema salonu işletmecilerine salon başına elli bin Türk lirası,
idari para cezası verilir.
Bu maddede öngörülen idari para cezaları mahallin mülkiidare amiri tarafından verilir. İdari para cezaları, tebliğinden itibaren biray içinde ödenir. İdari para cezasının ödenmiş olması yükümlülükleri ortadankaldırmaz.
Bu Kanun kapsamında, denetimleri gerçekleştirmek üzeremahallin mülki idare amirlerince denetim komisyonları kurulur.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslarBakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin Yıldırım, Serdar ÖZGÜLDÜR, Recep KÖMÜRCÜ, HicabiDURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN,Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ve YıldızSEFERİNOĞLU’nun katılımlarıyla 10/4/2019 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasındakarara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
2. Dava dilekçesi ve ekleri, RaportörHilmi Can TURAN tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusukanun hükümleri, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ile bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
A. Kanun’un 2. Maddesiyle 5224 SayılıKanun’un Başlığı ile Birlikte Değiştirilen 6. Maddesinin İkinci Fıkrasının Birinci Cümlesinde Yer Alan“…Bakanlık tarafından…” ve “…Bakanlık temsilcisi…” İbarelerinin, İkinciCümlesinin, Üçüncü Fıkrasının, Dördüncü Fıkrasının İkinci Cümlesinde Yer Alan“… Bakanlık onayı ile…” ve Dördüncü Cümlesinde Yer Alan “…Bakanlığınonayına…” İbareleri ile Altıncı Fıkrasının Birinci Cümlesinin İncelenmesi
1. Anlam ve Kapsam
3. 5224 sayılı Kanun’un 6. maddesine konu desteklemekurulları; projegeliştirme, ilk uzun metrajlı kurgu film yapım, uzun metrajlı sinema filmiyapım, ortak yapım, senaryo ve diyalog yazım, animasyon film yapım, kısa filmyapım, belgesel film yapım, çekim sonrası, dağıtım ve tanıtım ile yerli filmgösterim destek türlerinde yapılan başvuruları değerlendirmektedir.
4. Anılan maddenin ikinci fıkrasının birinci cümlesindefilm destek başvurularını değerlendirme ve sonuçlandırma yetkisine sahipdestekleme kurullarının üye oluşumu düzenlenmiştir. Buna göre destekleme kurullarısekiz üyeden oluşmaktadır. Bunlardan dört üye ilgili alan meslek birlikleritarafından; üç üyesi ise yapımcı, yönetmen, senaryo ve diyalog yazarı, oyuncu,sinema salonu işletmecileri, film dağıtımcıları, yayıncı kurum veya kuruluştemsilcileri ve üniversitelerin sinema alanında eğitim veren bölümlerinde görevyapan öğretim üyeleri arasından Kültür ve Turizm Bakanlığı (Bakanlık)tarafından belirlenmektedir. Kalan bir üye de Bakanlık temsilcisidir. Anılan fıkranın ikinci cümlesi uyarınca Bakanlık temsilcisikurulun başkanıdır. Fıkranın birinci cümlesinde yer alan “…Bakanlıktarafından…” ve “…Bakanlık temsilcisi…” ibareleri ile ikinci cümlesidava konusu kuralları oluşturmaktadır.
5. Maddenin davakonusu üçüncü fıkrasına göre destekleme kurullarının meslek birlikleritarafından belirlenecek üyelerinin Bakanlığın talep tarihinden itibaren on beşgün içinde bildirilmemesi hâlinde üyeler, meslek birlikleri üyeleri arasındanBakanlıkça seçilecektir.
6. Dördüncü fıkrada,destekleme kurullarının toplantı ve karar yeter sayısı ile kararların yürürlükkazanması düzenlenmiştir. Buna göre destekleme kurulları en az beş üyeninkatılımı ile toplanır ve en az beş üyenin aynı yöndeki oyuyla karar alır. Anılanfıkranın ikinci cümlesi uyarınca destekleme kurullarının kararları Bakanlıkonayı ile yürürlük kazanır. Onaylanmayan kararlar yeniden değerlendirilmeküzere destekleme kurullarına iade edilir. Dördüncü cümlede de desteklemekurullarının son kararının Bakanlığın onayına tekrar sunulacağı, bu durumda daonaylanmayan kararların geçersiz sayılacağı öngörülmüştür. Söz konusu fıkranınikinci cümlesinde yer alan “… Bakanlık onayı ile…” ve dördüncücümlesinde yer alan “…Bakanlığın onayına…” ibareleri dava konusu diğerkuralları oluşturmaktadır.
7. Anılan hükümler uyarınca destekleme kurulları, ilgilifilmin değerlendirilmesi ve sınıflandırması hakkında yetkili olmayıp sadeceyapılan destek başvurularını değerlendirme hususunda yetkilidir. Desteklemekurullarının destek başvuruları hakkında vermiş olduğu kararların yürürlükkazanması için Bakanlığın onayı zorunludur. Bakanlık destekleme kurulukararlarını onaylama, geri gönderme ve reddetme yetkilerine sahiptir. Destekbaşvurusunu değerlendirme yetkisi ise destekleme kurullarına aittir.
8. Dava konusu bir diğer kural olan altıncı fıkranınbirinci cümlesi uyarınca dizifilm ve yabancı film destek türlerine yapılan başvuruları değerlendirmek vedesteklenecek olanları belirlemek üzere Dizive Yabancı Filmleri Destekleme Komisyonu(komisyon) adı altında ayrı bir komisyon oluşturulmuştur. Anılan cümleye göresöz konusu komisyon kültür ve turizm bakan yardımcısı (bakanyardımcısı), sinema genel müdürü, tanıtma genel müdürü, dışişleri bakanlığıyurtdışı tanıtım ve kültürel işler genel müdürü, ilgili alan meslek birlikleritarafından önerilen sektör temsilcileri arasından Bakanlık tarafındanbelirlenecek iki üye; film yapımcıları, dağıtımcıları ve yayıncı kurum veyakuruluş temsilcileri arasından Bakanlık tarafından belirlenecek iki üye olmaküzere sekiz üyeden oluşur.
2. İptal Talebinin Gerekçesi
9. Dava dilekçesinde özetle; desteklemekurullarının yapısı ile alınan kararların bağımsızlığının sinema ve filmsektörünün bağımsızlığıyla doğrudan ilişkili olduğu, destekleme kurullarının üçüyesinin Bakanlık tarafından belirlenmesinin Bakanlık temsilcisinin hem kurulüyesi hem de kurul başkanı olmasının ve desteklemekurulu kararlarının Bakanlık onayı ile yürürlüğe girmesinin destekleme kurullarının bağımsızlığıyla bağdaşmadığı, desteklemekurullarının meslek birlikleri tarafından belirlenecek üyelerinin taleptarihinden itibaren on beş gün içinde bildirilmemesi hâlinde bu üyelerin meslekbirlikleri üyeleri arasından Bakanlıkça seçilecek olmasının kurulların tümüyelerinin Bakanlık tarafından belirlenmesi sonucunu doğuracağı, Dizi veYabancı Filmleri Destekleme Komisyonunun dört üyesinin de Bakanlık tarafındanbelirlenmesinin, komisyonun Bakanlığınkontrolünde olmasına neden olacağı, anılan komisyonun ve desteklemekurullarının Bakanlık kontrolüne bırakılmasının iktidarın onaylayacağıeserlerin oluşturulmasına, sanatçı ve yapımcılar üzerinde otosansüre nedenolacağı belirtilerek kuralların Anayasa’nın 2., 6., 13., 26., 27. ve 64.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu
10. Anayasa’nın 64. maddesinde “Devlet,sanat faaliyetlerini ve sanatçıyı korur. Sanat eserlerinin ve sanatçınınkorunması, değerlendirilmesi ve sanat sevgisinin yayılması için gerekentedbirleri alır” hükmü yer almaktadır.
11. Sinema filmleri, kısa filmler,belgeseller, animasyon filmler ve dizi filmleri sanat faaliyetlerinin birerparçasıdır ve bu sanat eserlerinin desteklenmesi devletin sanatın ve sanatçınınkorunması şeklindeki pozitif yükümlülüğü kapsamında olup bu yükümlülük gereğidevlet, sanatçının faaliyetlerini gerçekleştirebilmesi, sanat eserlerinin vesanatçının korunması ve sanat sevgisinin toplumda yayılması için birtakımtedbirler alabilir. Bu tedbirlerden biri de sinema sektörüne yapılan desteklerdir.
12. 5224 sayılı Kanun’un 1. maddesindeKanun’un amacının bireyin ve toplumun sinemasanatı ürünlerinden verimli bir biçimde yararlanılabilmesi ve sinema sanatınınsunduğu imkânlardan yararlanılarak çağdaş ve etkin bir kültürel iletişimortamının yaratılması için sinema sektörünün eğitim, yatırım, girişim, yapım,dağıtım ve gösterim alanlarında geliştirilmesi ve güçlendirilmesi ile sinemafilmlerinin değerlendirilmesi ve sınıflandırılmasını, bu alanda yerli veyabancı yatırım ve girişimlerin desteklenmesini sağlamak olduğu belirtilmiştir.
13. Kurallara konu destek, ekonomiknitelikte olup devlet tarafından sinema sektörüne Kanun’un 8. maddesinin üçüncüfıkrasına göre geri ödemesiz olarak yapılan mali yardımdır.
14. Sinema sektörünün desteklenmesiylesanatın ve sanatçının korunduğu, sanatın teşvik edildiği hususunda bir şüpheyoktur. Özellikle bu desteğin maddi olarak yapılması ve mali kaynaklarınsınırlı oluşu dikkate alındığında destek başvurularını değerlendirmek vesonuçlandırmak üzere bir kurulun veya komisyonun oluşturulması suretiyle budeğerlendirmenin belirli bir düzene bağlanmasının ve sağlıklı işlemesininamaçlandığı anlaşılmaktadır.
15. Anılan Kanun’un 6. maddesi ile15/10/2019 tarihli ve 30919 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sinema SektörününDesteklenmesi Hakkında Yönetmelik’in 10. maddesi uyarınca ihtisas alanlarınagöre kurulmuş destekleme kurulları ve komisyon; destek başvurularını bütçeimkânları dâhilinde projenin özgünlüğü, kültürel, sanatsal ve estetik açıdanniteliksel değer taşıması, ülkemizin ve millî kültürümüzün tanıtımına katkısı,ulusal ve uluslararası dolaşım potansiyeli, insan onuruna ve Anayasa’daöngörülen ilkelere aykırılık teşkil etmemesi gibi ölçütler kullanarakdeğerlendirmekte ve almış olduğu kararları Bakanlık onayına sunmaktadır.
16. Yasama yetkisinin genelliğiçerçevesinde kuruluş tesis etme, özerkliğin kapsamını, görev ve yetkileri ileişlevlerini belirleme konularında kanun koyucunun anayasal sınırlar içindetakdir yetkisi bulunmaktadır. Bu çerçevede sanatın ve sanatçının korunmasıkapsamında alınacak tedbirler ile bu tedbirlerin usul ve esasları hakkındaöngörülmüş anayasal bir kuralın bulunmadığı gözetildiğinde destekleme kurullarıve komisyonun oluşumu ile üyelerinin seçimine ilişkin usul ve esasların belirlenmesininkanun koyucunun anılan takdir yetkisi kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.
17. Kanun’un 6. maddesi uyarıncadestekleme kurulları ile komisyonun oluşumunda Bakanlığın önemli bir rolüstlendiği, Bakanlık temsilcisinin kurulunbaşkanı olduğu kurul ve komisyon kararlarınınancak Bakanlık onayı ile yürürlüğe gireceği, Bakanlık tarafından onaylanmayankararların geçersiz sayılacağı değerlendirildiğinde kanun koyucunun sinema vedizi filmleri destek başvurularını değerlendirme ve karara bağlama yetkisini Bakanlığatanıdığı açıktır.
18. Bu itibarla kanun koyucu, desteklemekurulları ile komisyonu kamu tüzel kişiliğini haiz, mali ve idari özerkliğesahip bir kurul olarak takdir etmemiş olup mali bütçesi Bakanlıkça karşılananve Bakanlık bünyesinde yer alan bir alt kurul şeklinde yapılandırmıştır.
19. Dava konusu kurallarla desteklemekurulları ile komisyon üyelerinin ne şekilde ve kimler arasından seçileceği,kurul ve komisyon kararlarının nasıl yürürlüğe gireceği açıkça öngörülmeksuretiyle bu konularda Bakanlığa tanınan yetkinin çerçevesi çizilmiş ve genelilkeler ortaya konmuştur. Kanun koyucunun belirlediği bu ilkelere göreBakanlık, destekleme kurullarına ve komisyona üye belirleyebilecek; kurul veyakomisyon kararlarını onaylayacak veya reddedecektir. Dava konusu kuralların devlete yüklenen pozitif yükümlülüklerin etkili vedüzenli bir şekilde yerine getirilmesi için Bakanlığa kanun koyucu tarafındantanınan bir yetki olduğu açık olup bu itibarla kuralların Anayasa’nın64. maddesiyle devlete yüklenen yükümlülükler kapsamında olmadığı veya buyükümlülüklerle bağdaşmadığı söylenemez.
20. Açıklanan nedenlerle kurallarAnayasa’nın 64. maddesine aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir.
Kuralların Anayasa’nın 2. maddesineaykırı olduğu ileri sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen hususlarınAnayasa’nın 64. maddesi yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında elealınmış olması nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden ayrıca bir incelemeyapılmasına gerek görülmemiştir.
Kuralların Anayasa’nın 6., 13., 26. ve27. maddeleriyle ilgileri görülmemiştir.
B. Kanun’un 3. Maddesiyle 5224 Sayılı Kanun’unDeğiştirilen 7. Maddesinin İkinci Fıkrasının İkinci Cümlesinde Yer Alan “…Bakanlıkça…”İbaresinin İncelenmesi
1. Anlam ve Kapsam
21. 5224 sayılı Kanun’un 7. maddesinin ikinci fıkrasınınikinci cümlesine göre daha önce Bakanlıkça değerlendirmesi vesınıflandırması yapılan filmler ilgili etkinliklerde aldıkları işaret veibarelere uygun olarak gösterilir. Anılan cümlede yer alan “…Bakanlıkça…”ibaresi dava konusu kuralı oluşturmaktadır. Söz konusu etkinliklerde gösterimiyapılacak olan filmlerin taşıması gereken işaret ve ibarelerin her türlütanıtım ve gösterim alanında kullanılması zorunludur.
22. Anılan Kanun’un 3. maddesinin (f) bendindedeğerlendirme ve sınıflandırma; ülke içinde üretilen veya ithal edilen sinemafilmlerinin ticari dolaşıma veya gösterime sunulmadan önce gösterim ve iletimbiçimleri dikkate alınarak kamu düzeni, genel ahlak ile küçüklerin ve gençlerinruh sağlığının korunması, insan onuruna uygunluk ve Anayasa’da öngörülen diğerilkeler doğrultusunda denetlenmesi, değerlendirilmesi ve sınıflandırılmasıolarak tanımlanmıştır.
23. Bakanlığın filmleri değerlendirme ve sınıflandırmayetkisi Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenmiştir. Bu maddeyegöre sinema filmlerinin değerlendirilmesi ve sınıflandırılması, Bakanlıkbünyesinde oluşturulan Değerlendirme ve Sınıflandırma Kurulunca yapılmaktadır.Bu kurulun oluşumu ve çalışma usulüne ilişkin temel ilkeler Kanun’un anılanmaddesinde belirlenmiş olup sinema filmlerinin ve fragmanların değerlendirilmesive sınıflandırılmasına ilişkin diğer usul ve esaslar 22/10/2019 tarihli ve30926 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sinema Filmlerinin Değerlendirilmesi veSınıflandırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’tedüzenlenmiştir.
24. Kanun’un 7. maddesinin birinci fıkrasına göre ülkeiçinde üretilen veya ithal edilen sinema filmlerinin ticari dolaşıma veyagösterime sunulmasından önce değerlendirilmesi ve sınıflandırması bu kurulcayapılmaktadır. Değerlendirme ve sınıflandırma sonucunda uygun bulunmayanfilmler ticari dolaşıma ve gösterime sunulamaz.
2. İptal Talebinin Gerekçesi
25. Dava dilekçesinde özetle; daha önce Bakanlıkçadeğerlendirme ve sınıflandırması yapılan filmlerin ilgili etkinliklerde aldığıişaret ve ibarelere uygun olarak gösterilmesine ilişkin zorunlulukla Bakanlığınizin vermediği, onaylamadığı eserin ticari dolaşımının ve gösterimininengellenebileceği, bu durumun sanatçıları Bakanlığın onaylayacağı eserleriyapmaya yönlendirmesine ve sinema filmlerinin Bakanlık iznine tabi kılınmasınaneden olduğu belirtilerek kuralın Anayasa’nın 13., 26., 27. ve 64. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.
3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu
26. Anayasa’nın 26. maddesininbirinci fıkrasında “Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veyabaşka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.Bu hürriyet resmî makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya davermek serbestliğini de kapsar.” hükmüne yer verilmek suretiyle ifadeözgürlüğü güvence altına alınmıştır.
27. İfade özgürlüğü yalnızca düşünce vekanaatlerin içeriğini değil iletilme biçimlerini de koruma altına almaktadır.Nitekim Anayasa’nın anılan maddesinde ifade özgürlüğünün kullanımındabaşvurulabilecek araçlar “söz, yazı,resim veya başka yollar” olarak ifadeedilmiş ve “başka yollar” ifadesiyle her türlü ifade aracının anayasalkoruma altında olduğu gösterilmiştir. Maddenin birinci fıkrasının soncümlesinde bu fıkra hükmünün radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarlayapılan yayınların izin sistemine bağlanmasına engel olmadığı ifade edilereksinema yayınlarının da 26. maddenin koruması altında olduğu belirtilmiştir.
28. Anayasa’nın 27. maddesinde de herkesin bilim vesanatı serbestçe öğrenme ve öğretme, açıklama, yayma ve bu alanlarda her türlüaraştırma hakkına sahip olduğu hükme bağlanmıştır.
29. Dava konusu kuralın daha önce Bakanlıkçadeğerlendirme ve sınıflandırması yapılan filmlerin ilgili etkinliklerde aldığıişaret ve ibarelere uygun olarak gösterilmesini öngörmek suretiyle filmlerinizleyici kitlesini belirleyici bir etkisi vardır. Bu itibarla kural, ifade vesanat özgürlüklerini sınırlamaktadır.
30. İfade ve sanat özgürlüklerine sınırlamagetirilirken Anayasa’nın temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasına ilişkingenel kuralları düzenleyen 13. maddesinin gözönünde bulundurulmasıgerekmektedir.
31. Anayasa’nın 13. maddesinde “Temel hak vehürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerindebelirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Busınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâikCumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”denilmektedir. Buna göreifade ve sanat özgürlüklerine getirilen sınırlamanın kanunla yapılması,Anayasa’da öngörülen sınırlama sebebine, demokratik toplum düzeniningereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun olması gerekir.
32. Bu kapsamda ifade ve sanat özgürlüklerini sınırlamayayönelik bir kanuni düzenlemenin şeklen var olması yeterli olmayıp yasalkuralların keyfîliğe izin vermeyecek şekilde belirli, ulaşılabilir veöngörülebilir düzenlemeler niteliğinde olması gerekir.
33. Esasen temel hak veözgürlükleri sınırlayan kanunun bu niteliklere sahip olması Anayasa’nın 2.maddesinde güvenceye alınan hukuk devleti ilkesinin de bir gereğidir. Hukukdevletinde kanuni düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi birduraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarınakarşı koruyucu önlem içermesi gerekir. Kanunda bulunması gereken bu niteliklerhukuki güvenliğin sağlanması bakımından da zorunludur. Zira bu ilke hukuknormlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerindedevlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güvenduygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, E.2015/41,K.2017/98, 4/5/2017, §§ 153, 154). Dolayısıyla Anayasa’nın 13. maddesindesınırlama ölçütü olarak belirtilen kanunilik, Anayasa’nın 2. maddesindegüvenceye alınan hukuk devleti ilkesi ışığında yorumlanmalıdır.
34. Dava konusu kuralda Bakanlıkça değerlendirme vesınıflandırması yapılan filmlerin ilgili etkinliklerde aldığı işaret veibarelere uygun olarak gösterilme yükümlülüğünün herhangi bir tereddüde yervermeyecek biçimde açık ve net olarak düzenlendiği, bu değerlendirme vesınıflandırmanın usul ve esaslarının da 5224 sayılı Kanun’un 3. maddesinin (f)bendi ile 4. maddesinde belirlendiği gözetildiğinde kuralın belirli,ulaşılabilir ve öngörülebilir nitelikte olduğu ve bu yönüyle kanunilik şartınıtaşıdığı anlaşılmaktadır.
35. Anayasa’nın 26. maddesinin ikinci fıkrasında ifadeözgürlüğünün millî güvenlik, kamu düzeni ve güvenliği, Cumhuriyet’in temelnitelikleri ve devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması,suçların önlenmesi, suçluların cezalandırılması, devlet sırrı olarak usulüncebelirtilmiş bilgilerin açıklanması, başkalarının şöhret veya haklarının, özelve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veyayargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıylasınırlanabileceği düzenlenmiştir. Anayasa’nın 27. maddesinde özel sınırlama sebeplerine yer verilmeyen sanatözgürlüğünün de Anayasa’da güvence altına alınan diğer temel hak veözgürlüklerin korunması veya Anayasa’nın diğer maddelerinde devlete bir görevolarak yüklenen ödevler nedeniyle sınırlandırılması mümkündür (AYM, E.2013/95,K.2014/176, 13/11/2014; AYM, E.2014/177, K.2015/49, 14/5/2015).
36. Anayasa’nın 41.maddesinde “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğedayanır./ Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocuklarınkorunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak içingerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar./ Her çocuk, korunma ve bakımdanyararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişiselve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir./ Devlet, her türlüistismara ve şiddete karşı çocukları koruyucu tedbirleri alır.” denilmeksuretiyle aile ve çocukların korunması devletin yükümlülükleri arasındasayılmıştır.
37. Anılan Kanun’un 3. maddesinin (f) bendinde yer alan değerlendirme ve sınıflandırmanın tanımı gözetildiğinde daha önce Bakanlıkça değerlendirme ve sınıflandırmasıyapılan filmlerin ilgili etkinliklerde aldığı işaret ve ibarelere uygun olarakgösterilmesini öngören dava konusu kuralın kamu düzeni ile aile ve çocuklarınkorunması maksadıyla düzenlendiği anlaşılmaktadır. Bu yönüyle kuralın anayasalaçıdan meşru bir sınırlama amacına sahip olduğu sonucuna varılmaktadır.
38. Anayasa’nın 13. maddesi uyarıncaifade özgürlüğü hakkına getirilen sınırlamaların demokratik toplum düzeniningereklerine uygun olması bir başka ifadeyle demokratik toplumda zorunlu birtoplumsal ihtiyacı karşılaması gerekir. Buna göre dava konusu kural ileulaşılmak istenen kamu düzeni ile aile ve çocuklarınkorunması biçimindeki amaç doğrultusunda daha önce Bakanlıkça değerlendirme vesınıflandırması yapılan filmlerin ilgili etkinliklerde aldığı işaret veibarelere uygun olarak gösterilmesi zorunluluğu şeklinde getirilen sınırlamanındemokratik toplumda zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamaya yönelik olmadığısöylenemez.
39. Anayasa’nın 13. maddesinde güvencealtına alınan ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantılılıkolmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülensınırlamanın ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilikulaşılmak istenen amaç bakımından sınırlamanın zorunlu olmasını diğer birifadeyle aynı amaca daha hafif bir sınırlama ile ulaşılmasının mümkünolmamasını, orantılılık ise hakka getirilen sınırlama ile ulaşılmakistenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifadeetmektedir. Bu itibarla kuralla ifade ve sanatözgürlüklerine getirilen sınırlamanın kamu düzeni ile aile ve çocukların korunması amaçlarınadönük olması ve demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırılık teşkiletmemesi yeterli olmayıp ayrıca ölçülü olması gerekir.
40. Değerlendirmesi ve sınıflandırılmasıBakanlıkça yapılan sinema filmlerinin ilgili etkinliklerde almış olduğu işaretve ibarelere uygun gösterilme zorunluluğunun eserin barındırdığı unsurlarınizlenmeden öngörülmesine ve böylece hitap edilen izleyici kitlesinin öncedenbilinmesine imkân tanımak suretiyle kamu düzeni ile ailenin ve çocuklarınkorunması amacına ulaşılması bakımından elverişli ve gerekli olmadığısöylenemez.
41. Sinema filmlerinin değerlendirilmesive sınıflandırılması faaliyetinin kamu düzeni, genel ahlak ile küçüklerin vegençlerin ruh sağlığının korunması, insan onuruna uygunluk ve Anayasa’daöngörülen diğer ilkeler doğrultusunda yapıldığı, değerlendirmesi vesınıflandırması yapılan filmlerin aldığı işaret ve ibarelere uygun olmakkaydıyla ilgili etkinliklerde gösterilmesinin mümkün olduğu gözönündebulundurulduğunda kuralla hedeflenen kamu yararı ile ifade ve sanatözgürlüklerine ilişkin kişisel yarar arasında makul dengenin de gözetildiği vekuralın orantısız bir sınırlamaya neden olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
42. Açıklanan nedenlerle kuralAnayasa’nın 13., 26. ve 27. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddigerekir.
Kuralın Anayasa’nın 64. maddesiyleilgisi görülmemiştir.
C. Kanun’un 8. Maddesiyle 5224 Sayılı Kanun’un Başlığıile Birlikte Değiştirilen 13. Maddesinin Birinci Fıkrasında Yer Alan “…mahallin mülki idare amiri…” İbaresi ile Dokuzuncu Fıkrasının İncelenmesi
1. 5224 Sayılı Kanun’un Başlığı ile Birlikte Değiştirilen13. Maddesinin Birinci Fıkrasında Yer Alan “… mahallin mülki idare amiri…”İbaresi
a. İptal Talebinin Gerekçesi
43. Dava dilekçesinden özetle; dava konusu kurallamahallin mülki idare amirine, değerlendirme ve sınıflandırma yükümlülüğüneuyulmaması, zorunlu tutulan işaret ve ibarelerin tanıtım ve gösterim alanındakullanılmaması durumlarında filmlerin gösterim ve dağıtımını işaret ve ibarelerkullanılıncaya kadar durdurma ve ilgililer hakkında idari para cezası uygulamayetkisinin tanındığı, filmlerin gösteriminin ve dağıtımının durdurulmasınınilgili sektör için en ağır yaptırım olduğu, hiç kimsenin veya organın kaynağınıAnayasa’dan almayan bir devlet yetkisini kullanamayacağı, bu durumun radyo, televizyon,sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasınımümkün kılan anayasal hüküm kapsamında da değerlendirilemeyeceği belirtilerekkuralın Anayasa’nın 6., 13. ve 26. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu
44. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural,ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 27. maddesi yönünden de incelenmiştir.
45. 5224 sayılı Kanun’un 13. maddesinin birincifıkrasında değerlendirme ve sınıflandırma yükümlülüğüne uyulmaması, zorunlututulan işaret ve ibarelerin değerlendirme ve sınıflandırma sonrasında hertürlü tanıtım ve gösterim alanında ve taşıyıcı materyal üzerinde kullanılmamasıveya yanıltıcı şekilde kullanılması hâlinde mahallin mülki idare amiritarafından filmlerin gösterim ve dağıtımının işaret ve ibareler kullanılıncayakadar durdurulacağı ve ilgililer hakkında bu maddede öngörülen idari paracezalarının uygulanacağı hükme bağlanmış olup anılan fıkrada yer alan “…mahallinmülki idare amiri…” dava konusu kuralı oluşturmaktadır.
46. Kuralla, mahallin mülki idare amirine tanınan sinema filmlerinin dağıtımı ile gösteriminin geçiciolarak durdurulması ve idari para cezası uygulanması yetkilerinin ifadeve sanat özgürlüklerini sınırladığı açıktır.
47. Anılan Kanun’un dava konusu kuralın da yer aldığı 13.maddesinde hangi şart ve durumlarda, ne zamana kadar ve kim tarafındanfilmlerin gösterim ve dağıtımının durdurulabileceğinin, kimlere, hangi fiillerinedeniyle ne kadar idari para cezasının uygulanacağının herhangi bir tereddüdeyer vermeyecek biçimde açık ve net olarak düzenlendiği gözetildiğinde kuralınbelirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir nitelikte olduğu, bu yönüyle kanunilikşartını taşıdığı anlaşılmaktadır.
48. Anılan Kanun’un 3. maddesinin (f) bendine göre değerlendirme ve sınıflandırmanın filmlerin kamu düzeni, genel ahlak ile küçüklerin ve gençlerin ruhsağlığının korunması, insan onuruna uygunluk ve Anayasa’da öngörülen diğerilkeler doğrultusunda denetlenmesi, değerlendirilmesi ve sınıflandırılmasıfaaliyeti olduğu gözetildiğinde değerlendirme ve sınıflandırma yükümlülüğüne uyulmaması,zorunlu tutulan işaret ve ibarelerin değerlendirme ve sınıflandırma sonrasındaher türlü tanıtım ve gösterim alanında ve taşıyıcı materyal üzerindekullanılmaması veya yanıltıcı şekilde kullanılması hâlinde mahallin mülki idareamiri tarafından filmlerin gösterim ve dağıtımının işaret ve ibarelerkullanılıncaya kadar durdurulmasını ve ilgililer hakkında idari para cezasıuygulanmasını öngören dava konusu kuralın kamu düzeni ile ailenin ve çocuklarınkorunması maksadıyla düzenlendiği anlaşılmaktadır. Bu yönüyle kuralın anayasalaçıdan meşru bir sınırlama amacına sahip olduğu sonucuna varılmaktadır.
49. Ayrıca kural ileulaşılmak istenen kamu düzeni ile aile ve çocukların korunmasıbiçimindeki amaç doğrultusunda Kanun’un 7. maddesinin ikinci fıkrasındakitedbir ve idari para cezasına başvurulmasına imkân tanıyan kuralın demokratiktoplumda zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamaya yönelik olmadığısöylenemez.
50. Değerlendirme ve sınıflandırma yükümlülüğüne uyulmasınınve bu kapsamdaki işaret ve ibarelerin değerlendirme ve sınıflandırma sonrasındaher türlü tanıtım ve gösterim alanında ve taşıyıcı materyal üzerindekullanılmasının filmin barındırdığı unsurlarınizlenmeden öngörülmesine ve böylece hitap edilen izleyici kitlesinin öncedenbilinmesine imkân tanıdığı açıktır. Bu itibarla anılan yükümlülüklere aykırıdavranılması hâlinde mahallin mülki idare amiri tarafından filmlerin gösterimve dağıtımının durdurulmasının ve ilgililer hakkında idari para cezalarınınuygulanmasının kamu düzeni ile ailenin ve çocukların korunması amaçınaulaşılması bakımından elverişli ve gerekli olduğu anlaşılmaktadır.
51. Diğer yandan mahallin mülki idare amirinetanınan fimlerin gösterim ve dağıtımını durdurma yetkisinin sınırlı olduğu, değerlendirme ve sınıflandırma yükümlülüğüne uyulması vezorunlu tutulan işaret ve ibarelerin her türlü tanıtım ve gösterim alanında vetaşıyıcı materyal üzerinde kullanılması durumunda anılan durdurma tedbirininuygulanmasına devam edilemeyeceği, gerek durdurma kararının gerekse idari paracezalarının yargısal denetiminin mümkün olduğu gözönündebulundurulduğunda kuralla hedeflenen kamu yararı ile ifade ve sanatözgürlüklerine ilişkin kişisel yarar arasında makul bir dengenin gözetildiği vekuralın orantısız bir sınırlamaya neden olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
52. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 13.,26. ve 27. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.
Kuralın Anayasa’nın 6. maddesiyle ilgisigörülmemiştir.
2. 5224 Sayılı Kanun’un Başlığı ile Birlikte Değiştirilen13. Maddesinin Dokuzuncu Fıkrası
a. İptal Talebinin Gerekçesi
53. Dava dilekçesinden özetle; dava konusu kuralın yeraldığı maddede zorunlu işaret ve ibarelerin kullanılmamasına yönelikyaptırımların düzenlendiği, anılan yaptırımların ifade ve sanat özgürlüklerininsınırlanmasına yol açtığı, bu nedenle söz konusu maddenin uygulanmasına ilişkinusul ve esasların yönetmelikle belirlenmesinin mümkün olmadığı, aksi durumuntemel hak ve özgürlüklerin kanunla düzenlenmesi gerektiğine ilişkin anayasalilkeyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın 13. maddesine aykırıolduğu ileri sürülmüştür.
b. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu
54. 6216 sayılı Kanun’un43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 7. maddesiyönünden incelenmiştir.
55. Kuralla 5224 sayılı Kanun’un 13. maddesininuygulanmasına ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklebelirleneceği öngörülmüştür.
56. Anayasa’nın 7. maddesinde “Yasama yetkisi TürkMilleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.”denilmektedir. Anayasa’nın açıkça kanunladüzenlenmesini öngörmediği konularda kanunda genel ifadelerle düzenlemeyapılarak ayrıntıların düzenlenmesinin yürütmeye bırakılması mümkündür.Anayasa’da münhasıran kanunla düzenleme yapılması öngörülmeyen konularda yasamanınasliliği ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri haricinde geçerli olan yürütmenintürevselliği ilkeleri gereği idari işlemlerin kanuna dayanması zorunluluğuvardır. Ancak bu durumda kanunda belirlenmesi gereken çerçeve, Anayasa’nınkanunla düzenlenmesini öngördüğü durumdakinden çok daha geniş olabilecektir.Başka bir ifadeyle Anayasa’ya göre kanunla düzenlenmesi gerekmeyen bir konu,kanuni dayanağı olmak kaydıyla idarenin düzenleyici işlemlerine bırakılabilir(AYM, 19/2/2020, E.2018/91, K.2020/10, § 110).
57. Türevsel nitelikteki düzenleyici işlemler bakımındankural olarak kanun koyucunun genel ifadelerle yürütme organını yetkilendirmesiyeterli olmakla birlikte Anayasa’da kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda genelifadelerle yürütme organına düzenleme yapma yetkisi verilmesi yasama yetkisinindevredilmezliği ilkesine aykırılık oluşturabilmektedir. Bu nedenle Anayasa’datemel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması, vergi ve benzeri mali yükümlülüklerinkonması ve memurların atanması, özlük hakları gibi münhasıran kanunladüzenlenmesi öngörülen konularda kanunun temel esasları, ilkeleri ve çerçeveyibelirlemiş olması gerekmektedir. Anayasa koyucunun açıkça kanunladüzenlenmesini öngördüğü konularda yasama organının temel kuralları saptadıktansonra uzmanlık ve idare tekniğine ilişkin hususları yürütmenin türevselnitelikteki işlemlerine bırakması, yasama yetkisinin devri olarak yorumlanamaz (AYM, 9/5/2013, E.2011/42, K.2013/60).
58.Anılan Kanun’un dava konusu kural uyarınca uygulanmasına ilişkin usul veesasların yönetmelikle belirleneceği ifade edilen 13. maddesinde; değerlendirmeve sınıflandırma yükümlülüğüne uyulmaması durumunda uygulanacak idariyaptırımlar, bu yaptırımların muhatapları, idari para cezalarının miktarı,yaptırıma konu eylemler, denetimi gerçekleştirmeye ve yaptırımları uygulamayayetkili makamlar, cezaların ödenme süresi ve bu sürenin başlangıcına ilişkinhususlarda kanunla temel ilkeler ve yasal çerçeve belirlenmiştir.
59. Bu itibarla anılan madde,yönetmeliğe bırakılacak alanı sınırlamış ve yönetmelik ile yapılacakdüzenlemelerin kanuni çerçevesini belirleyerek ilkeleri ortaya koymuştur. Bakanlık,kanun koyucunun belirlediği bu ilkeler ve yasal çerçeve içerisinde kalan ayrıntılarıve teknik konuları yönetmelikle düzenleyebilecektir. Dolayısıyla maddeninuygulanmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesinin yönetmeliğe bırakılmasıyasama yetkisinin devri olarak nitelendirilemez.
60. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 7.maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.
Kuralın Anayasa’nın 13. maddesiyle ilgisigörülmemiştir.
IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ
61. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralların uygulanmaları hâlindetelafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği belirtilerek yürürlüklerinindurdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.
18/1/2019 tarihli ve7163 sayılı Sinema Filmlerinin Değerlendirilmesi ve Sınıflandırılması ileDesteklenmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un;
A. 2. maddesiyle 14/7/2004tarihli ve 5224 sayılı Sinema Filmlerinin Değerlendirilmesi veSınıflandırılması ile Desteklenmesi Hakkında Kanun’un başlığı ile birlikte değiştirilen6. maddesinin;
1. İkinci fıkrasının;
a. Birinci cümlesinde yer alan “…Bakanlık tarafından…”ve “…Bakanlık temsilcisi…” ibarelerine,
b. İkinci cümlesine,
2. Üçüncü fıkrasına,
3. Dördüncü fıkrasının;
a. İkinci cümlesinde yer alan “…Bakanlık onayı ile…”ibaresine,
b. Dördüncü cümlesinde yer alan “…Bakanlığın onayına…”ibaresine,
4. Altıncı fıkrasının birinci cümlesine,
B. 3. maddesiyle 5224 sayılı Kanun’un değiştirilen 7.maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “…Bakanlıkça…”ibaresine,
C. 8. maddesiyle 5224 sayılı Kanun’un başlığı ile birlikte değiştirilen 13. maddesinin;
1. Birinci fıkrasında yer alan “…mahallin mülki idare amiri…” ibaresine,
2. Dokuzuncu fıkrasına,
yönelik iptal talepleri4/3/2021 tarihli ve E.2019/36, K.2021/15 sayılı kararla reddedildiğinden bufıkralara, cümlelere ve ibarelere ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerininREDDİNE 4/3/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
V. HÜKÜM
18/1/2019 tarihli ve 7163 sayılı Sinema FilmlerininDeğerlendirilmesi ve Sınıflandırılması ile Desteklenmesi Hakkında KanundaDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un;
A. 2. maddesiyle 14/7/2004tarihli ve 5224 sayılı Sinema Filmlerinin Değerlendirilmesi veSınıflandırılması ile Desteklenmesi Hakkında Kanun’un başlığı ile birlikte değiştirilen6. maddesinin;
1. İkinci fıkrasının;
a. Birinci cümlesinde yer alan “…Bakanlık tarafından…”ve “…Bakanlık temsilcisi…” ibarelerinin,
b. İkinci cümlesinin,
2. Üçüncü fıkrasının,
3. Dördüncü fıkrasının;
a. İkinci cümlesinde yer alan “…Bakanlık onayı ile…”ibaresinin,
b. Dördüncü cümlesinde yer alan “…Bakanlığın onayına…”ibaresinin,
4. Altıncı fıkrasının birinci cümlesinin,
B. 3. maddesiyle 5224 sayılı Kanun’un değiştirilen 7.maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “…Bakanlıkça…”ibaresinin,
C. 8. maddesiyle 5224 sayılı Kanun’un başlığı ile birlikte değiştirilen 13. maddesinin;
1. Birinci fıkrasında yer alan “…mahallin mülki idare amiri…” ibaresinin,
2. Dokuzuncu fıkrasının,
Anayasa’ya aykırıolmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDİNE 4/3/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN